Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 96

कपिलोवाच । कृतकृत्याऽस्मि राजेन्द यत्त्वं मुक्तोऽसि किल्बिषात् । पिपासा बाधतेत्यर्थं सांप्रतं जलमानयम्

kapilovāca | kṛtakṛtyā'smi rājenda yattvaṃ mukto'si kilbiṣāt | pipāsā bādhatetyarthaṃ sāṃprataṃ jalamānayam

कपिलोवाच—कृतकृत्याऽस्मि राजेन्द्र, यत् त्वं किल्बिषात् मुक्तोऽसि। इदानीं पिपासा बाधते; तस्माज्जलं सांप्रतं आनय।

कपिलाKapilā (the cow)
कपिला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
कृतकृत्याone whose task is accomplished
कृतकृत्या:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ-धातु, क्त-कृदन्त) + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (कृतं कृत्यं यस्याः सा)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञाम् इन्द्रः)
यत्since/that
यत्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative particle introducing clause)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मुक्तःfreed
मुक्तः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त; मुच्-धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
किल्बिषात्from sin/impurity
किल्बिषात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकिल्बिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
पिपासाthirst
पिपासा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिपासा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बाधतेafflicts
बाधते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
इतिthus
इति:
Vacana-sūcaka (Marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-सूचक-अव्यय (quotative particle)
अर्थम्for the purpose
अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (in sense of purpose)
साम्प्रतम्now/at present
साम्प्रतम्:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
जलम्water
जलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आनयम्bring
आनयम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु) + आ- (उपसर्ग)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Kapilā

Type: kund

Scene: Kapilā, serene and truthful, declares her task complete because the king is freed from sin; she asks only for water to relieve thirst, urging immediacy.

K
Kapilā
R
Rājā (King)

FAQs

True virtue seeks no grand reward; dharma is fulfilled in relieving others’ suffering, and one asks only what is necessary.

No tīrtha is named; the verse emphasizes personal conduct—restraint and simplicity.

None; the only action requested is bringing water to relieve thirst.