Adhyaya 90

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अग्नितीर्थं त्वया प्रोक्तं ब्रह्मतीर्थं च यत्पुरा । न तयोः कथितोत्पत्तिर्माहात्म्यं च महामते

ऋषय ऊचुः—अग्नितीर्थं त्वया प्रोक्तं ब्रह्मतीर्थं च यत्पुरा; न तयोः कथितोत्पत्तिर्माहात्म्यं च महामते।

Verse 2

तस्माद्विस्तरतो ब्रूहि एकैकस्य पृथक्पृथक् । न वयं तृप्तिमापन्नाः शृण्वतस्ते वचोऽमृतम्

तस्माद्विस्तरतो ब्रूहि एकैकस्य पृथक्पृथक्; न वयं तृप्तिमापन्नाः शृण्वतस्ते वचोऽमृतम्।

Verse 3

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि कथां पातकनाशिनीम् । अग्नितीर्थसमुद्भूतां सर्वसौख्यावहां शुभाम्

सूत उवाच—अत्र वः कीर्तयिष्यामि कथां पातकनाशिनीम्; अग्नितीर्थसमुद्भूतां सर्वसौख्यावहां शुभाम्।

Verse 4

सोमवंशसमुद्भूतः प्रतीपो नाम भूपतिः । पुरासीच्छौर्यसंपन्नो ब्रह्मज्ञानविचक्षणः

सोमवंशसमुद्भूतः प्रतीपो नाम भूपतिः; पुरासीच्छौर्यसंपन्नो ब्रह्मज्ञानविचक्षणः।

Verse 5

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे सर्वलक्षणलक्षितम् । देवापिः प्रथमस्तत्र द्वितीयः शंतनुर्द्विजाः

तस्य द्वौ पुत्रौ समजायतां सर्वशुभलक्षणलक्षितौ। तत्र प्रथमः देवापिः, द्वितीयः शंतनुरिति, हे द्विजाः॥

Verse 6

अथो शिवपदं प्राप्ते प्रतीपे नृपसत्तमे । तपोऽर्थं राज्यमुत्सृज्य देवापिर्नियर्यौ वनम्

अथ नृपसत्तमे प्रतीपे शिवपदं प्राप्ते, देवापिस्तपोऽर्थं राज्यं परित्यज्य वनं निर्ययौ॥

Verse 7

ततश्च मंत्रिभिः सर्वैः शंतनुस्तस्य चानुजः । पितृपैतामहे राज्ये सत्वरं सन्नियोजितः

ततः सर्वैर्मंत्रिभिः तस्य अनुजः शंतनुः पितृपैतामहे राज्ये सत्वरं सन्नियोजितः॥

Verse 8

एतस्मिन्नंतरे शक्रो न ववर्ष क्रुद्धाऽन्वितः । यावद्द्वादशवर्षाणि तस्मि न्राज्यं प्रशासति

एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धः शक्रो न ववर्ष; यावत् द्वादशवर्षाणि तस्मिन् राज्यं प्रशासति॥

Verse 9

अतः कृच्छ्रं गतः सर्वो लोकः क्षुत्परिपीडितः । चामुंडासदृशो जातो यो न मृत्युवशंगतः

अतः क्षुत्परिपीडितः सर्व एव लोकः कृच्छ्रं गतः। यो न मृत्युवशं गतः स चामुण्डासदृशोऽभवत्॥

Verse 10

संत्यक्ताः पतिभिर्नार्यः पुत्राश्च पितृभिर्निजैः । मातरश्च तथा पुत्रैर्लोकेष्वन्येषु का कथा

पतिभिः परित्यक्ताः नार्यः, पितृभिः स्वैः परित्यक्ताः पुत्राः; पुत्रैश्च परित्यक्ताः मातरः—अन्येषु लोकेषु का पुनः कथा?

Verse 11

दैवयोगात्क्वचित्किंचित्कस्यचिद्यदि दृश्यते । सस्यं सिद्धमसिद्धं वा ह्रियते वीर्यतः परैः

दैवयोगात् क्वचिद् यस्य कस्यचिद् अल्पं सस्यं दृश्यते चेत्, सिद्धमसिद्धं वा, परैः बलात् तद् ह्रियते।

Verse 12

शुष्का महीरुहाः सर्वे तथा ये च जलाशयाः । नद्यश्च स्वल्पतोयाश्च गंगाद्या अपि संस्थिताः

शुष्का महीरुहाः सर्वे, जलाशयाश्च तथैव; नद्यः स्वल्पतोयाः, गङ्गाद्याः अपि तनुधाराः संस्थिताः।

Verse 13

एवं वृष्टेः क्षये जाते नष्टे धर्मपथे तथा । लोकेऽस्मिन्नस्थिसंघातैः पूरिते भस्मना वृते

एवं वृष्टिक्षये जाते, धर्मपथो नष्टे च; अस्थिसंघातैः पूरितं, भस्मना चावृतं जगत् अभवत्।

Verse 14

न कश्चिद्यजनं चक्रे न स्वाध्यायं न च व्रतम् । एवमालोक्यते व्योम वृष्ट्यर्थं क्षुत्समाकुलैः

न कश्चिद् यजनं चक्रे, न स्वाध्यायं न च व्रतम्; क्षुत्समाकुलैः जनैः वृष्ट्यर्थं व्योम एव निरन्तरं आलोक्यते स्म।

Verse 15

एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो महामुनिः । चर्मास्थिशेषसर्वांगो बुभुक्षार्त इतस्ततः

एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो महामुनिः । चर्मास्थिशेषसर्वांगो बुभुक्षार्त इतस्ततः

Verse 16

परिभ्रमंस्ततः प्राप्य कंचिद्ग्रामं निरुद्वसम् । मृतमर्त्योद्भवैव्याप्तमस्थिसंघैः समंततः

परिभ्रमंस्ततः प्राप्य कंचिद्ग्रामं निरुद्वसम् । मृतमर्त्योद्भवैव्याप्तमस्थिसंघैः समंततः

Verse 17

अथ तत्र भ्रमन्प्राप्तश्चंडालस्य निवेशनम् । शून्ये गोऽस्थिसमाकीर्णे दुर्गंधेन समावृते

अथ तत्र भ्रमन्प्राप्तश्चंडालस्य निवेशनम् । शून्ये गोऽस्थिसमाकीर्णे दुर्गंधेन समावृते

Verse 19

अथापश्यन्मृतं तत्र सारमेयं चिरोषितम् । संशुष्कं गन्धनिर्मुक्तं गृहप्रांते व्यवस्थितम्

अथापश्यन्मृतं तत्र सारमेयं चिरोषितम् । संशुष्कं गन्धनिर्मुक्तं गृहप्रांते व्यवस्थितम्

Verse 20

ततश्च श्रपयामास सुसमिद्धे हुताशने । क्षुत्क्षामो भोजनार्थाय ततः पाकाग्रमेव च

ततश्च श्रपयामास सुसमिद्धे हुताशने । क्षुत्क्षामो भोजनार्थाय ततः पाकाग्रमेव च

Verse 21

समादाय पितॄंस्तर्प्य यावदग्नौ जुहोति सः । तावद्वह्निः परित्यज्य समस्तमपि भूतलम्

समादाय स पितॄन् तर्पयित्वा यावदग्नौ जुहोति स्म, तावद्वह्निः स्वस्थानं परित्यज्य समस्तं भूतलमभ्यधावत्।

Verse 22

गतश्चादर्शनं सद्यः सर्वेषां क्षितिवासिनाम् । चित्ते कोपं समाधाय शक्रस्योपरि भूरिशः

सद्यः स सर्वेषां क्षितिवासिनामदर्शनं गतः; चित्ते कोपं निधाय स भूरिशः शक्रस्योपरि रोषं न्यधात्।

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे वह्नौ मर्त्यलोकाद्विनिर्गते । विशेषात्पीडिता लोका येऽवशिष्टा धरातले

एतस्मिन्नन्तरे वह्नौ मर्त्यलोकाद्विनिर्गते, धरातले येऽवशिष्टा लोका विशेषात् पीडिताः सञ्जज्ञिरे।

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे देवा ब्रह्मविष्णुपुरः सराः । वह्नेरन्वेषणार्थाय वभ्रमुर्धरणीतले

एतस्मिन्नन्तरे देवा ब्रह्मविष्णुपुरःसराः, वह्नेरन्वेषणार्थाय धरणीतले वभ्रमुः।

Verse 25

अथ तैर्भ्रममाणैश्च प्रदृष्टोऽभूद्गजो महान् । निश्वसन्पतितो भूमौ वह्नितापप्रपीडितः

अथ तैर्भ्रममाणैः प्रदृष्टोऽभूद्गजो महान्; स निश्वसन् भूमौ पतितो वह्नितापप्रपीडितः।

Verse 26

अथ देवा गजं दृष्ट्वा पप्रच्छुस्त्वरयाऽन्विताः । कच्चित्त्वया स दृष्टोऽत्र कानने पावको गज

अथ देवाः तं गजं दृष्ट्वा त्वरिताः पप्रच्छुः— “हे गज! कच्चिदत्र कानने स पावकः त्वया दृष्टः?”

Verse 27

गज उवाच । वंशस्तंबेऽत्र संकीर्णे संप्रविष्टो हुताशनः । सांप्रतं तेन निर्दग्धः कृच्छ्रादत्राहमागतः

गज उवाच— “अत्र वंशस्तम्बे संकीर्णे हुताशनः संप्रविष्टः; सांप्रतम् तेन निर्दग्धोऽहं कृच्छ्रादिहागतः।”

Verse 28

अथ तैर्वेष्टितस्तस्मिन्वंशस्तंबे हुताशनः । देवैर्दत्त्वा गजेंद्रस्य शापं पश्चाद्विनिर्गतः

अथ देवैस्तस्मिन्वंशस्तम्बे हुताशनः परिवेष्टितः; स पश्चात् गजेन्द्राय शापं दत्त्वा ततो विनिर्गतः।

Verse 29

यस्मात्त्वयाहमादिष्टो देवानां वारणाधम । तस्मात्तव मुखे जिह्वा विपरीता भविष्यति

“यस्मात् त्वया देवानां वारणाधम अहम् आदिष्टः; तस्मात् तव मुखे जिह्वा विपरीता भविष्यति।”

Verse 30

एवं शप्त्वा गजं शीघ्रं नष्टो वैश्वानरः पुनः । देवाश्चापि तथा पृष्ठे संलग्नास्तद्दिदृक्षया

एवं गजं शीघ्रं शप्त्वा वैश्वानरः पुनर्नष्टः; देवाश्चापि पृष्ठतः संलग्नाः तद्दिदृक्षया।

Verse 31

अथ दृष्टः शुकस्तैश्च भ्रममाणैर्महावने । भोभोः शुक त्वया वह्निर्यदि दृष्टो निवेद्यताम्

अथ महावने भ्रममाणैस्तैः शुकः कश्चिद्दृष्टः। ते चोचुः—“भो भोः शुक! त्वया यदि वह्निर्दृष्टः, अस्मभ्यं निवेद्यताम्।”

Verse 32

शुक उवाच । योऽयं संदृश्यते दूराच्छमीगर्भे च पिप्पलः । एतस्मिंस्तिष्ठते वह्निरश्वत्थे सुरसत्तमाः

शुक उवाच—“योऽयं दूरात्संदृश्यते पिप्पलः शमीगर्भे स्थितः। तस्मिन्नश्वत्थे, हे सुरसत्तमाः, वह्निः प्रतिष्ठितः।”

Verse 33

अत्रस्थो यः कुलायो म आसीच्छिशुसमन्वितः । संदग्धस्तत्प्रतापेन अहंकृच्छ्राद्विनिर्गतः

“अत्र मम कुलायो यः शिशुभिः सह आसीत्, स तस्य प्रतापेन संदग्धः। अहं तु कृच्छ्रादेव विनिर्गतः।”

Verse 34

तच्छ्रुत्वा तैः सुरैः सर्वैः शमीगर्भः स तत्क्षणात् । वेष्टितः पावकोऽप्याशु शुकं शप्त्वा विनिर्गतः

तच्छ्रुत्वा सर्वैः सुरैस्तत्क्षणात् शमीगर्भः परिवेष्टितः। पावकोऽपि शुकं शप्त्वा शीघ्रमेव विनिर्गतः।

Verse 35

अहं यस्मात्त्वया पाप देवानां संनिवेदितः । तस्माच्छुक न ते वाणी विस्पष्टा संभविष्यति

“अहं यस्मात्त्वया पाप देवानां संनिवेदितः। तस्माच्छुक! न ते वाणी विस्पष्टा संभविष्यति।”

Verse 36

एवमुक्त्वा जातवेदा देवादर्शनवांछया । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे देवस्य परमेष्ठिनः

एवमुक्त्वा जातवेदा देवानां दर्शनकाङ्क्षया । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं परमेष्ठिनो देवस्य जगाम ॥

Verse 37

जलाशयं सुगम्भीरं पूर्वोत्तरदिक्संस्थितम् । दृष्ट्वा तत्र प्रविष्टस्तु निभृतं च समाश्रितः

जलाशयं सुगम्भीरं पूर्वोत्तरदिशि स्थितम् । दृष्ट्वा तत्र प्रविष्टोऽसौ निभृतं समुपाश्रितः ॥

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे तत्र मत्स्यकच्छपदर्दुराः । वह्निप्रतापनिर्दग्धा दृश्यंते शतशो मृताः

एतस्मिन्नन्तरे तत्र मत्स्यकच्छपदर्दुराः । वह्निप्रतापनिर्दग्धा दृश्यन्ते शतशो मृताः ॥

Verse 39

अथ चैकोऽर्धनिर्दग्ध आयुःशेषेण दर्दुरः । तस्माज्जलाद्विनिष्क्रांतो दृष्टो देवैश्च दूरतः

अथ चैकोऽर्धनिर्दग्ध आयुःशेषेण दर्दुरः । तस्माज्जलाद्विनिष्क्रान्तो दृष्टो देवैश्च दूरतः ॥

Verse 40

पृष्टश्च ब्रूहि चेद्भेक त्वया दृष्टो हुताशनः । तदर्थमिह संप्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः

पृष्टश्च—ब्रूहि चेद्भेक, त्वया दृष्टो हुताशनः? । तदर्थमिह संप्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः ॥

Verse 41

भेक उवाच । अस्मिञ्जलाशये वह्निः सांप्रतं पर्यवस्थितः । तस्यैते जलमध्यस्था मृता भूरिजलोद्भवाः

भेक उवाच—अस्मिञ्जलाशये वह्निः साम्प्रतं पर्यवस्थितः। तेनैते जलमध्ये स्थिताः भूरिजलोद्भवाः प्राणिनो मृताः॥

Verse 42

अस्माकं निधनं प्राप्तं कुटुम्बं सुरसत्तमाः । अहं कृच्छ्रेण निष्क्रांत एतस्माज्जलसंश्रयात्

अस्माकं कुटुम्बं सुरसत्तमाः निधनं प्राप्तम्। अहं तु कृच्छ्रेणैव एतस्माज्जलसंश्रयात् निष्क्रान्तः॥

Verse 43

तच्छ्रुत्वा ते सुराः सर्वे सर्वतस्तं जलाशयम् । वेष्टयित्वा स्थितास्तत्र वह्निर्भेकं शशाप ह

तच्छ्रुत्वा ते सुराः सर्वे सर्वतः तं जलाशयम्। वेष्टयित्वा तत्र स्थिताः; वह्निर्भेकं शशाप ह॥

Verse 44

यस्माद्भेक त्वया मूढ देवेभ्योऽहं निवेदितः । तस्मात्त्वं भविता नूनं विजिह्वोऽत्र धरातले

यस्माद्भेक त्वया मूढ देवेभ्योऽहं निवेदितः। तस्मात्त्वं नूनमत्र धरातले विजिह्वो भविष्यसि॥

Verse 45

एवमुक्त्वा ततः स्थानात्ततो वह्निर्विनिर्गतः । तावत्स ब्रह्मणा प्रोक्तः स्वयमेव महात्मना

एवमुक्त्वा ततः स्थानात् वह्निर्विनिर्गतः। तावत्स महात्मना ब्रह्मणा स्वयमेव प्रोक्तः॥

Verse 46

भोभो वह्ने किमर्थं त्वं देवान्दृष्ट्वा प्रगच्छसि । त्वमाद्यश्चैव सर्वेषामेतेषां संस्थितो मुखम्

भो भो वह्ने! किमर्थं त्वं देवान् दृष्ट्वा प्रगच्छसि? त्वमेव सर्वेषामाद्यः; एतेषां देवानां मुखरूपेण संस्थितोऽसि।

Verse 47

त्वय्याहुतिर्हुता सम्यगादित्यमुपतिष्ठते । आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः

त्वय्याहुतिः सम्यग् हुताऽऽदित्यमुपतिष्ठते; आदित्याज्जायते वृष्टिः, वृष्टेरन्नं, ततः प्रजाः।

Verse 48

तस्माद्धाता विधाता च त्वमेव जगतः स्थितः । संतुष्टे धार्यते विश्वं त्वयि रुष्टे विनंक्ष्यति

तस्माद्धाता विधाता च त्वमेव जगतः स्थितः; त्वयि संतुष्टे धार्यते विश्वं, त्वयि रुष्टे विनंक्ष्यति।

Verse 49

अग्निष्टोमादिका यज्ञास्त्वयि सर्वे प्रतिष्ठिताः । अथ सर्वाणि भूतानि जीवंति तव संश्रयात्

अग्निष्टोमादिका यज्ञाः त्वयि सर्वे प्रतिष्ठिताः; अथ सर्वाणि भूतानि तव संश्रयात् जीवंति।

Verse 50

त्वमग्ने सर्वभूतानामन्तश्चरसि सर्वदा । तेनैवान्नं च पानं च जठरस्थं पचत्यलम

त्वमग्ने सर्वभूतानामन्तश्चरसि सर्वदा; तेनैव जठरस्थं अन्नं पानं च सम्यक् पचत्यलम्।

Verse 51

तस्मात्कुरु प्रसादं त्वं सर्वेषां च दिवौकसाम् । कोपस्य कारणं ब्रूहि यतस्त्यक्त्वा प्रगच्छसि

तस्मात् त्वं सर्वेषां दिवौकसां प्रति प्रसादं कुरु। कोपस्य कारणं ब्रूहि, यतस्त्यक्त्वा प्रगच्छसि॥

Verse 52

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवस्य परमेष्ठिनः । प्रोवाच प्रणयात्कोपं कृत्वा नत्वा च पद्मजम्

सूत उवाच—परमेष्ठिनो देवस्य तद्वचनं श्रुत्वा सः। प्रणयात् कोपमिव कृत्वा पद्मजं नत्वा प्रोवाच॥

Verse 53

अग्निरुवाच । अहं कोपं समाधाय शक्रस्योपरि पद्मज । प्रणष्टो जगदुत्सृज्य यस्मात्तत्कारणं शृणु

अग्निरुवाच—पद्मज, अहं शक्रस्योपरि कोपं समाधाय। जगदुत्सृज्य प्रणष्टोऽस्मि; तस्य कारणं शृणु॥

Verse 54

अनावृष्ट्या महेन्द्रस्य संजातश्चौषधीक्षयः । ततोऽस्म्यहं श्वमांसेन विश्वामित्रेण योजितः

महेन्द्रस्य अनावृष्ट्या औषधीक्षयोऽभवत्। ततः विश्वामित्रेणाहं श्वमांसेन योजितोऽभवम्॥

Verse 55

एतस्मात्कारणान्नष्टो न कामान्न च संभ्रमात् । अभक्ष्यभक्षणाद्भीतः सत्यमेतन्मयोदितम्

एतस्मात् कारणान्नष्टोऽहं न कामान्न च संभ्रमात्। अभक्ष्यभक्षणाद्भीतः; सत्यमेतन्मयोदितम्॥

Verse 56

तच्छ्रुत्वा स चतुर्वक्त्रः शक्रमाह ततः परम् । युक्तमेव शिखी प्राह किमर्थं न च वर्षसि

तदाकर्ण्य चतुर्वक्त्रो ब्रह्मा शक्रमथाब्रवीत्— “युक्तमेव शिखी प्राह; किमर्थं त्वं न वर्षसि?”

Verse 57

शक्र उवाच । ज्येष्ठं भ्रातरमुल्लंघ्य शंतनुः पृथिवीपतिः । पितृपैतामहे राज्ये स निविष्टः पितामह

शक्र उवाच— “पितामह! ज्येष्ठं भ्रातरमुल्लङ्घ्य शंतनुः पृथिवीपतिः पितृपैतामहे राज्ये स्वयमेव निवेशितः।”

Verse 58

एतस्मात्कारणाद्वृष्टिः संनिरुद्धा मया प्रभो । तद्ब्रूहि किं करोम्यद्य त्वं प्रमाणं पितामह

“एतत्कारणादहं प्रभो वृष्टिं संनिरुद्धवान्। अतः किं करोम्यद्य? त्वमेव प्रमाणं पितामह।”

Verse 59

पितामह उवाच । तस्याक्रमस्य संप्राप्तं पापं तेन महीभुजा । उपभुक्तमवृष्ट्याद्य तस्माद्वृष्टिं कुरु द्रुतम्

पितामह उवाच— “तस्याक्रमस्य यत्पापं महीभुजा समर्जितम्, तदद्यावृष्ट्या उपभुक्तम्; तस्माद्वृष्टिं कुरु द्रुतम्।”

Verse 60

मद्वाक्याद्याति नो नाशं यावदेतज्जगत्त्रयम् । अकालेनापि देवेन्द्र सस्याभावाद्बुभुक्षया

“मद्वाक्येन न नश्येत यावदेतज्जगत्त्रयम्। अकालेनापि देवेन्द्र सस्याभावाद् भवेत् क्षुधा।”

Verse 61

एतस्मिन्नंतरे शक्र आदिदेश त्वरान्वितः । पुष्करावर्तकान्मेघान्वृष्ट्यर्थं धरणीतले

एतस्मिन्नन्तरे शक्रः त्वरान्वितो मेघान् पुष्करावर्तकान् आदिदेश—“धरणीतले वृष्टिं कुरुत” इति।

Verse 62

तेऽपि शक्रसमादेशात्समस्तधरणीतलम् । तत्क्षणात्पूरयामासुर्गर्जन्तो विद्युदन्विताः

तेऽपि शक्रसमादेशात् तत्क्षणात् समस्तधरणीतलं पूरयामासुः—गर्जन्तो विद्युदन्विताश्च।

Verse 63

अथाब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा देवैः सार्धं हुताशनम् । अग्निहोत्रेषु विप्राणां प्रत्यक्षो भव पावक । सांप्रतं त्वं वरं मत्तः प्रार्थयस्वाभिवांछितम्

अथ पुनर्ब्रह्मा देवैः सार्धं हुताशनं प्रत्युवाच—“पावक, विप्राणामग्निहोत्रेषु प्रत्यक्षो भव; इदानीं च मत्तोऽभिवाञ्छितं वरं प्रार्थयस्व।”

Verse 64

अग्निरुवाच । अयं जलाशयः पुण्यो मन्नाम्ना पृथिवीतले । ख्यातिं यातु चतुर्वक्त्र वह्नितीर्थमिति स्मृतम्

अग्निरुवाच—“चतुर्वक्त्र, अयं पुण्यो जलाशयः पृथिवीतले मन्नाम्ना ख्यातिं यातु; ‘वह्नितीर्थम्’ इति स्मृतो भवतु।”

Verse 65

अत्र यः प्रातरुत्थाय स्नात्वा श्रद्धा समन्वितः । अग्निसूक्तं जपित्वा च त्वां प्रपश्यति सादरम् । तस्य तुष्टिस्त्वया कार्या द्रुतं मद्वाक्यतः प्रभो

अत्र यः प्रातरुत्थाय श्रद्धया स्नात्वा अग्निसूक्तं जपित्वा च सादरं त्वां प्रपश्यति, तस्य तुष्टिं प्रसादं च त्वया शीघ्रं कर्तव्यं—मद्वाक्यतः प्रभो।

Verse 66

श्रीब्रह्मोवाच । अत्र यः प्रातरुत्थाय स्नात्वा वै वेदविद्द्विजः । अग्निसूक्तं जपित्वा च वीक्षयिष्यति मां ततः

श्रीब्रह्मोवाच—अत्र यः प्रातरुत्थाय स्नात्वा वेदविद्द्विजः। अग्निसूक्तं जपित्वा च ततः परं मां द्रक्ष्यति॥

Verse 67

अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य सकलं लप्स्यते फलम् । अनेकजन्मजं पापं नाशमेष्यति पावक

अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य सकलं लप्स्यते फलम्। अनेकजन्मजं पापं नाशमेष्यति पावक॥

Verse 68

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवान्विरराम पितामहः । पावकोऽपि च विप्राणामग्निहोत्रेषु संस्थितः

सूत उवाच—एवमुक्त्वा स भगवान्विरराम पितामहः। पावकोऽपि च विप्राणामग्निहोत्रेषु संस्थितः॥

Verse 69

एवं तत्र समुद्भूतं वह्नितीर्थं महाद्भुतम् । तत्र स्नातो नरः प्रातः सर्वपापैः प्रमुच्यते

एवं तत्र समुद्भूतं वह्नितीर्थं महाद्भुतम्। तत्र स्नातो नरः प्रातः सर्वपापैः प्रमुच्यते॥

Verse 70

अग्निरुवाच ममातृप्तस्य लोकेश तावद्द्वादशवत्सरान् । क्षुत्पीडासंवृते मर्त्ये न प्राप्तं कुत्रचिद्धविः

अग्निरुवाच—ममातृप्तस्य लोकेश तावद्द्वादशवत्सरान्। क्षुत्पीडासंवृते मर्त्ये न प्राप्तं कुत्रचिद्धविः॥

Verse 71

भविष्यंति तथा यज्ञा कालेन महता विभो । संजातैः पशुभिर्भूयः सस्यादैरपरैर्भुवि

कालेन महता, विभो, भूयः यज्ञाः प्रवर्तिष्यन्ते; भुवि पशवः सुसंजाताः सस्यादयश्चापरे बहुलं भविष्यन्ति।

Verse 72

श्रीब्रह्मोवाच । अत्र ये ब्राह्मणाः केचिन्निवसंति हुताशन । वसोर्द्धाराप्रदानेन ते त्वां नक्तंदिनं सदा

श्रीब्रह्मोवाच—अत्र केचिद् ब्राह्मणाः निवसन्ति, हुताशन; वसोर्धाराप्रदानेन ते त्वां नक्तं दिनं च सदा तर्पयिष्यन्ति।

Verse 73

तर्पयिष्यंति सद्भक्त्या ततः पुष्टिमवाप्स्यसि । तेऽपि काम्यैर्मनोऽभीष्टैर्भविष्यंति समन्विताः

सद्भक्त्या ते त्वां तर्पयिष्यन्ति; ततः पुष्टिम् अवाप्स्यसि। तेऽपि काम्यैर्मनोऽभीष्टैः फलैः समन्विताः भविष्यन्ति।

Verse 74

संक्रांति समये येषां वसोर्धाराप्रदायिनाम् । भविष्यति क्षुतं वह्ने हूयमाने तवानल

संक्रान्तिसमये वसोर्धाराप्रदायिनां, अनल, तव हूयमाने क्षुतं भविष्यति, वह्ने।

Verse 75

तेषां पापं च यत्किंचिज्ज्ञानतोऽज्ञानतः कृतम् । तद्यास्यति क्षयं सर्वमाजन्ममरणांतिकम्

तेषां यत्किञ्चित् पापं ज्ञानतोऽज्ञानतः कृतम्, तत्सर्वम् आजन्ममरणान्तिकं क्षयं यास्यति।

Verse 76

त्वयि तुष्टिं गते पश्चाद्भविष्यति महीपतिः । शिबिर्नाम सुविख्यात उशीनरसमुद्रवः

त्वयि पूर्णतुष्टिं गते पश्चान्महीतले महीपतिः भविष्यति। उशीनरवंशसमुद्भवः शिबिर्नाम सुविख्यातः॥

Verse 77

स कृत्वा श्रद्धया युक्तः सत्रं द्वादशवार्षिकम् । वसोर्द्धाराप्रदानेन वर्षं त्वां तर्पयिष्यति । कलशस्य च वक्त्रेणाविच्छिन्नेन दिवानिशम्

स श्रद्धायुक्तः कृत्वा सत्रं द्वादशवार्षिकम्। वसोर्धाराप्रदानेन वर्षं त्वां तर्पयिष्यति॥ कलशवक्त्रेणाविच्छिन्नेन दिवानिशम्॥

Verse 78

ततस्तुष्टिं परां प्राप्य परां पुष्टिमवाप्स्यसि । पूज्यमानो धरापृष्ठे सर्वैर्वेदविदां वरैः

ततः परां तुष्टिं प्राप्य परां पुष्टिमवाप्स्यसि। धरापृष्ठे पूज्यमानो वेदविदां वरैः सर्वैः॥

Verse 79

अद्यप्रभृति यत्किंचित्कर्म चात्र भविष्यति । शांतिकं पौष्टिकं वापि वसोर्द्धारासमन्वितम् । संभविष्यति तत्सर्वं तव तृप्तिकरं परम्

अद्यप्रभृति यत्किंचित्कर्मात्र भविष्यति। शान्तिकं पौष्टिकं वापि वसोर्धारासमन्वितम्॥ तत्सर्वं तव तृप्तिकरं परं भविष्यति॥

Verse 80

अपि यद्वैश्वदेवीयं कर्म किंचिद्द्विजन्मनाम् । वसोर्द्धाराविहीनं च निष्फलं संभविष्यति

अपि यद्वैश्वदेवीयं कर्म किंचिद्द्विजन्मनाम्। वसोर्धाराविहीनं च निष्फलं संभविष्यति॥

Verse 81

यस्माद्भवति संपूर्णं कर्म यज्ञादिकं हि तत् । शांतिकं वैश्वदेवं च पूर्णाहुतिरिहोच्यते

येन कर्म यज्ञादिकं सम्यक् सम्पूर्णतां याति, तस्मादिह शान्तिके वैश्वदेवे च ‘पूर्णाहुतिः’ इति सा परिकीर्त्यते।

Verse 82

यः सम्यक्छ्रद्धया युक्तो वसोर्द्धारां प्रदास्यति । स कामं मनसा ध्यातं समवाप्स्यति कृत्स्नशः

यः सम्यक् श्रद्धया युक्तो वसोर्धारां प्रददाति, स मनसा ध्यातं कामं कृत्स्नशः समवाप्नोति।