Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तेन यत्कमला शप्ता ब्राह्मणेन महात्मना । सा कथं गज वक्त्राऽथ पुनर्जाता शुभानना

Transliteration

tena yatkamalā śaptā brāhmaṇena mahātmanā | sā kathaṃ gaja vaktrā'tha punarjātā śubhānanā

Translation

तेन महात्मना ब्राह्मणेन कमला शप्ता; सा कथं गजवक्त्रा जाता, पुनश्च कथं शुभानना समजायत?

Word by Word

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम्; सर्वनाम

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• कमला: Kamalā
• कमला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कमला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्

• शप्ता: cursed
• शप्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• ब्राह्मणेन: by a brāhmaṇa
• ब्राह्मणेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम्

• महात्मना: by the great-souled
• महात्मना: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम्; विशेषणम् (ब्राह्मणस्य)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्; सर्वनाम

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषणम्

• गज: elephant
• गज: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रातिपदिक-रूपेण; समासाङ्ग (वक्त्राय विशेषणम्)

• वक्त्रा: (having) a face
• वक्त्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्; (गज-वक्त्रा = गजवक्त्रा इति समासार्थः)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनन्तरार्थक-निपातः

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; पुनरावृत्त्यर्थक-क्रियाविशेषणम्

• जाता: born
• जाता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/भूतकर्तरि कृदन्तः (past participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• शुभानना: she of auspicious face
• शुभानना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुभ + आनन (प्रातिपदिक); (शुभम् आननम् यस्याः)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्; बहुव्रीहिः (शुभ-आनन)

Speaker

Ṛṣis (sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A questioning scene: the listener asks how Kamalā, cursed by a great brāhmaṇa, became elephant-faced and later regained auspicious beauty—framed as a suspenseful inquiry in a sacred narrative setting.

Characters & Entities

• Kamalā
• Brāhmaṇa (unnamed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It points to the moral causality of śāpa (curse) and the possibility of restoration through divine arrangement and austerity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the tīrtha context appears in the subsequent narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it sets up the explanation that follows.