Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49
Devanagari script
ततस्तैर्विबुधैः सर्वैः प्रेषितस्तत्र चानिलः । किं करोति महादेवः शीघ्रं विज्ञायतामिति
Transliteration
tatastairvibudhaiḥ sarvaiḥ preṣitastatra cānilaḥ | kiṃ karoti mahādevaḥ śīghraṃ vijñāyatāmiti
Translation
ततस्तैर् विबुधैः सर्वैः तत्रानिलः प्रेषितः— ‘महादेवः किं करोति? शीघ्रं विज्ञायताम्’ इति॥
Word by Word
ततःthen
ततः:
Avyaya (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तर (then/thereupon)
तैःby them
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
विबुधैःby the gods
विबुधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सर्वैःall
सर्वैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘विबुधैः’)
प्रेषितःwas sent
प्रेषितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + इष् (धातु) → प्रेषित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भाव (sent)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: there)
चand
च:
Avyaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: and)
अनिलःWind (Vāyu)
अनिलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअनिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रश्न (interrogative object)
करोतिdoes
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (present/वर्तमान), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक: महा + देव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारय (‘महान् देवः’)
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Avyaya (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्रम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (quickly)
विज्ञायताम्let it be ascertained
विज्ञायताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा (धातु)
Formलोट् (imperative), कर्मणि प्रयोग (passive); प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘let it be known/ascertained’
इतिthus
इति:
Avyaya (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्ति (quotative particle)
Speaker
Narrator (reporting the Devas’ decision)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A council of devas, anxious and curious, appointing Vāyu as swift envoy toward a hidden sanctum; gestures of urgency and command.
Characters & Entities
V
Vāyu (Anila)M
Mahādeva (Śiva)D
DevasFAQs
When access is restricted, one proceeds through proper means; even inquiry should be conducted with caution and duty.
Kailāsa remains the narrative sacred setting, though no specific tīrtha rite is described in this verse.
None; it describes a mission of observation rather than a vow or rite.