Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

तत्र गत्वा कुरु श्राद्धं सर्वेषां त्वं महामते । दृश्यते तव पार्श्वस्था भद्र संपुटिका शुभाम्

Transliteration

tatra gatvā kuru śrāddhaṃ sarveṣāṃ tvaṃ mahāmate | dṛśyate tava pārśvasthā bhadra saṃpuṭikā śubhām

Translation

तत्र गत्वा त्वं महामते सर्वेषां श्राद्धं कुरु; पश्य च, तव पार्श्वस्थां शुभां भद्रां संपुटिकां दृश्यते।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त, अव्ययभाव, पूर्वक्रिया

• कुरु: do; perform
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; 'of all (persons)'

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महामते: O great-minded one
• महामते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महामति (प्रातिपदिक: महा + मति)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समासः कर्मधारय (महती मतिः यस्य)

• दृश्यते: is seen; appears
• दृश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (is seen/appears)

• तव: of you; your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पार्श्वस्था: standing by the side; beside (you)
• पार्श्वस्था: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पार्श्वस्थ (प्रातिपदिक: पार्श्व + स्थ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः सप्तमी-तत्पुरुष (पार्श्वे स्थिता) / उपपद-तत्पुरुष; विशेषण (qualifying संपुटिका)

• भद्रे: O auspicious lady
• भद्रे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; (addressing a woman)

• संपुटिका: a small casket/box; container
• संपुटिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संपुटिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शुभाम्: auspicious; beautiful
• शुभाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying संपुटिकाम्—expected; text has śubhām)

Speaker

Preta (a departed spirit)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gayāśira

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: At Gayāśira, the wise pilgrim is instructed to perform śrāddha for all departed; an auspicious saṃpuṭikā (casket) is seen beside him, as if providentially placed.

Characters & Entities

• Gayāśira Tīrtha
• Śrāddha
• Saṃpuṭikā (casket)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śrāddha performed at the right tīrtha is presented as a compassionate dharmic act that benefits the departed collectively.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gayāśira tīrtha, identified as especially effective for release from pretahood.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform śrāddha for all the departed at Gayāśira; preparation includes using the nearby saṃpuṭikā (container).