Adhyaya 62

Verse 1

। सूत उवाच । एवं स निश्चयं कृत्वा पार्थिवो द्विजसत्तमाः । नात्यजत्तां तथोक्तोऽपि दैवज्ञैर्विषकन्यकाम् । दीयमानामपि प्रीत्या न च गृह्णाति भूभुजा

सूत उवाच—एवं स निश्चयं कृत्वा, हे द्विजसत्तमाः, पार्थिवो दैवज्ञैस्तथोक्तोऽपि तां विषकन्यकां नात्यजत्। प्रीत्या दीयमानामपि भूभुजा न च गृह्णाति।

Verse 2

शर्मणष्ठीवनं यस्मात्तया स्वपितुराहितम् । शर्मिष्ठेति सुविख्याता ततः सा ह्यभवद्भुवि

यतः सा स्वपितुः शर्मणि ठीवनं न्यधात्, तस्मात् सा भुवि “शर्मिष्ठा” इति सुविख्याता बभूव।

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे तस्य शत्रवः पृथिवीपतेः । सर्वतः पीडयामास राष्ट्रं क्रोधसमन्विताः

एतस्मिन्नन्तरे तस्य पृथिवीपतेः शत्रवः क्रोधसमन्विताः सर्वतः राष्ट्रं पीडयामासुः।

Verse 4

अथा सौ पार्थिवः क्रुद्धः स्वसैन्यपरिवारितः । युद्धाय निर्ययौ स्थानान्मृत्युं कृत्वा निवर्तने

अथ स पार्थिवः क्रुद्धः स्वसैन्यपरिवारितः, युद्धाय स्थानान्निर्ययौ, निवर्तने मृत्युमेव कृत्वा।

Verse 5

ततः संप्राप्य ताञ्छत्रूंश्चकार स महाहवम् । चतुरंगेन सैन्येन यमराष्ट्रविवर्धनम्

ततः स तान् शत्रून् संप्राप्य महाहवं चकार; चतुरङ्गेण सैन्येन यमराष्ट्रविवर्धनं बभूव।

Verse 6

ततश्च दशमे प्राप्ते शत्रुभिः स महीपतिः । निहतो दिवसे सर्वैर्वेष्टयित्वा समन्ततः

ततः दशमे दिवसे प्राप्ते शत्रुभिः स महीपतिः सर्वैः समन्ततो वेष्टयित्वा निहतः।

Verse 7

ततस्तस्य नरेन्द्रस्य हतशेषाश्च ये नराः । भयार्तास्ते द्रुतं जग्मुः स्वपुरं प्रति दुःखिताः

ततः तस्य नरेन्द्रस्य हतशेषा ये नराः, ते भयार्ताः दुःखिताः द्रुतं स्वपुरं प्रति जग्मुः।

Verse 8

तेपि शत्रुगणाः सर्वे संप्रहृष्टा जिगीषवः । तत्पुरं वेष्टयामासुस्तत्पुत्रोच्छेदनाय वै

तेऽपि शत्रुगणाः सर्वे संप्रहृष्टा जिगीषवः; तत्पुरं वेष्टयामासुः तत्पुत्रोच्छेदनाय वै।

Verse 9

एतस्मिन्नंतरे पौराः सर्वे शोकपरायणाः । जगर्हुः परुषैर्वाक्यैर्दुष्टां तां विषकन्यकाम्

एतस्मिन्नन्तरे पौराः सर्वे शोकपरायणाः; दुष्टां तां विषकन्यकां परुषैर्वाक्यैर्जगर्हुः।

Verse 10

अस्या दोषेण पापाया मृतश्च स महीपतिः । तथा राष्ट्रस्य विध्वंसे भविष्यति पुरः क्षयः

अस्याः पापायाः दोषेण स महीपतिः मृतः; राष्ट्रस्य विध्वंसात् पुरस्यापि नूनं क्षयः भविष्यति।

Verse 13

तस्मादद्यापि पापैषा वध्यतामाशु कन्यका । निर्यास्यतां पुरादस्माद्यावन्न स्यात्पुरक्षयः

तस्मादद्यापि पापैषा कन्यका शीघ्रं वध्यताम्; पुरक्षयात् पूर्वमेवास्मात् पुरात् निर्यास्यताम्।

Verse 14

सूत उवाच । सापि श्रुत्वा जनोक्तांस्तानपवादान्पृथग्विधान् । वैराग्यं परमं गत्वा निंदां चक्रे तथात्मनः

सूत उवाच—सा जनोक्तान् पृथग्विधान् अपवादान् श्रुत्वा परमं वैराग्यं गत्वा तथात्मनः निन्दां चकार।

Verse 16

अथ दृष्टं तया क्षेत्रं हाटकेश्वरजं महत् । तपस्विभिः समाकीर्णं चित्ताह्लादकरं परम्

अथ तया हाटकेश्वरजं महत् क्षेत्रं दृष्टम्; तपस्विभिः समाकीर्णं परं चित्ताह्लादकरं।

Verse 17

अथ तस्याः स्मृतिर्जाता पूर्वजन्मसमुद्भवा । चंडालत्वे मया पूर्वं गौरेका वितृषीकृता

अथ तस्याः पूर्वजन्मसमुद्भवा स्मृतिर्जाता—पूर्वं चण्डालत्वे मया गौरेका वितृषीकृता।

Verse 18

तत्प्रभावादहं जाता सुपुण्ये नृपमंदिरे । क्षेत्रस्यास्य प्रभावेन तस्मादत्रैव मे स्थितिः

तत्पुण्यप्रभावादहं सुपुण्यस्य नृपतेर्मन्दिरे जाता; अस्य क्षेत्रस्य प्रभावात् तस्मादत्रैव मम नित्यस्थितिः।

Verse 19

सूत उवाच । अन्यदेहांतरे ह्यासीच्चंडाली सा विगर्हिता । बहुप्रसूतिसंयुक्ता दरिद्रेण कदर्थिता

सूत उवाच—अन्यदेहान्तरं प्राप्य सा विगर्हिता चाण्डाली आसीत्; बहुप्रसूतिसंयुक्ता दरिद्रेण कदर्थिता।

Verse 20

अथ सा भ्रममाणाऽत्र क्षेत्रे प्राप्ता तृषार्दिता । मध्यंदिनगतेसूर्ये ज्येष्ठमासे सुदारुणे

अथ सा भ्रममाणा तृषार्दिता अस्मिन् क्षेत्रे प्राप्ता; ज्येष्ठमासे सुदारुणे मध्यन्दिनगते सूर्ये।

Verse 21

अथापश्यत्स्तोकजलां सा तत्र लघुकूपिकाम् । तृषार्तां कपिलां गां वर्तमानां तदां तिके

अथ सा तत्र स्तोकजलां लघुकूपिकामपश्यत्; तदन्तिके तृषार्तां कपिलां गां स्थिताम्।

Verse 22

ततो दयां समाश्रित्य त्यक्त्वा स्नेहं सुतोद्भवम् । आत्मनश्च तथा प्राणान्गां वितृष्णामथाकरोत्

ततो दयां समाश्रित्य सुतोद्भवं स्नेहं त्यक्त्वा, आत्मनः प्राणानपि परित्यज्य, गां वितृष्णामकरोत्।

Verse 23

जलाभावे तथा सा च समस्तैर्बालकैः सह । वैवस्वतगृहं प्राप्ता गोभक्तिधृतमानसा

जलाभावे तदा सा समस्तैर्बालकैः सह । वैवस्वतगृहं प्राप्ता गोभक्तिधृतमानसा ॥

Verse 24

ततो नृपगृहे जाता तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः । पूर्वकर्मविपाकेन संजाता विष कन्यका

ततो नृपगृहे जाता तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः । पूर्वकर्मविपाकेन संजाता विषकन्यका ॥

Verse 25

ऋषय ऊचुः । केन कर्मविपाकेन संजाता विषकन्यका । स्वकुलोच्छेदनकरी सर्वं सूत ब्रवीहि नः

ऋषय ऊचुः । केन कर्मविपाकेन संजाता विषकन्यका । स्वकुलोच्छेदनकरी सर्वं सूत ब्रवीहि नः ॥

Verse 26

सूत उवाच । चंडालत्वे तया विप्रा वर्तंत्या भ्रममाणया । देवतायतने दृष्टा गौरी हेममयी शुभा

सूत उवाच । चण्डालत्वे तया विप्रा वर्तन्त्या भ्रममाणया । देवतायतने दृष्टा गौरी हेममयी शुभा ॥

Verse 27

ततस्तां विजने प्राप्य गत्वा देशांतरं मुदा । यावत्करोति खंडानि विक्रयार्थं सुनिंदिता । तावदन्वेषमाणास्तां संप्राप्ता नृपसेवकाः

ततस्तां विजने प्राप्य गत्वा देशान्तरं मुदा । यावत्करोति खण्डानि विक्रयार्थं सुनिन्दिता । तावदन्वेषमाणास्तां संप्राप्ता नृपसेवकाः ॥

Verse 28

अथ ते तां समालोक्य भर्त्सयित्वा मुहुर्मुहुः । संताड्य लकुटाघातैर्लोष्टघातैश्च मुष्टिभिः

अथ ते तां समालोक्य पुनःपुनः परिभर्त्स्य, लकुटाघातैर्लोष्टघातैश्च मुष्टिभिश्च तां संताडयामासुः।

Verse 29

ततः सुवर्णमादाय त्यक्त्वा तां रुधिरप्लुताम् । अवध्यैषेति संचिंत्य स्वपुरं प्रति ते गताः

ततः सुवर्णमादाय तां रुधिरप्लुतां त्यक्त्वा, ‘अवध्यैषा’ इति संचिन्त्य ते स्वपुरं प्रति जग्मुः।

Verse 30

यत्तया पार्वती स्पृष्टा ततो वै खण्डशः कृता । तेन कर्मविपाकेन संजाता विषकन्यका

यत् तया पार्वती स्पृष्टा, ततः खण्डशो वै कृता; तेनैव कर्मविपाकेन सा विषकन्यका संजाता।

Verse 32

समुद्रप्रतिमं चारु पद्मिनीखंडमंडितम् । मत्स्यकच्छपसंकीर्णं शिशुमारविराजितम्

समुद्रप्रतिमं चारु, पद्मिनीखण्डमण्डितम्; मत्स्यकच्छपसंकीर्णं, शिशुमारविराजितम्।

Verse 33

सेवितं बहुभिर्हंसैर्बकैश्चक्रैः समंततः । अगाधसलिलं पुण्यं सेवितं जलजंतुभिः

सेवितं बहुभिर्हंसैर्बकैश्चक्रैः समन्ततः; अगाधसलिलं पुण्यं, सेवितं जलजन्तुभिः।

Verse 34

प्रासादं तत्समीपस्थं साधु दृष्टिमनोहरम् । कारयित्वातिसंभक्त्या कैलासशिखरोपमम्

तत्समीपे साधुदृष्टिमनोहरं प्रासादं कैलासशिखरोपमं महाभक्त्या कारयामास।

Verse 35

ततस्तत्र तपस्तेपे गौरीं संस्थाप्य भक्तितः । तदग्रे व्रतमास्थाय यथोक्तं शास्त्र संभवम्

ततः सा तत्रैव भक्तितो गौरीं संस्थाप्य तपस्तेपे, तदग्रे शास्त्रोक्तं व्रतमास्थाय।

Verse 36

प्रातः स्नात्वा तु हेमंते गौरीं संपूज्य भक्तितः । बलिपूजोपहारैश्च विप्रदानादिभिस्तथा

हेमन्ते प्रातः स्नात्वा भक्त्या गौरीं संपूज्य, बलिपूजोपहारैर्विप्रदानादिभिश्च सम्यगचरन्।

Verse 37

ततश्च शिशिरे प्राप्ते सायं प्रातः समाहिता । एकांतरोपवासैः सा स्नानं चक्रे नृपात्मजा

शिशिरे प्राप्ते सा नृपात्मजा सायं प्रातः समाहिता स्नानं चक्रे, एकान्तरोपवासैश्च व्रतमचरन्।

Verse 38

वसंते नृत्यगीतैश्च तोषयामास पार्वतीम् । षष्ठकालाशना साध्वी सस्यदानपरा यणा

वसन्ते नृत्यगीतैः पार्वतीं तोषयामास; सा साध्वी षष्ठकालाशना सस्यदानपरायणा चाभवत्।

Verse 39

पञ्चाग्निसाधका ग्रीष्मे फलाहारं तपस्विनी । चकार श्रद्धयोपेता वृकभूमिपतेः सुता

ग्रीष्मकाले पञ्चाग्निसाधनं कृत्वा सा तपस्विनी फलाहारमात्रेण वर्तते स्म। श्रद्धासमन्विता वृकभूमिपतेः सुता तानि तपांसि चकार॥

Verse 40

वर्षासु च जलाहारा भूत्वा सा विष कन्यका । आकाशे शयनं चक्रे परित्यक्तकुटीरका

वर्षाकाले जलाहारैव भूत्वा सा विषकन्यका। परित्यक्तकुटीरका सती आकाशे शयनं चकार॥

Verse 42

एवमाराधयंत्याश्च तस्या देवीं गिरेः सुताम् । जगाम सुमहान्कालो न लेभे फलमीहितम्

एवं गिरेः सुतां देवीं तां निरन्तरमाराधयन्त्याः। सुमहान्कालो जगाम, न च लेभेऽभीष्टं फलम्॥

Verse 43

मुखं वलिभिराक्रान्तं पलितैरंकितं शिरः । कन्याभावेपि वर्तंत्या न च तुष्टा हरप्रिया

मुखं वलिभिराक्रान्तं शिरश्च पलितैरङ्कितम्। कन्याभावेऽपि वर्तन्त्या न तुष्टा हरप्रिया॥

Verse 44

कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्परीक्षार्थमेव सा । शक्राणीरूपमास्थाय ततः सन्दर्शनं गता

कस्यचित्कालस्य पश्चात् तां परीक्षितुमेव सा। शक्राणीरूपमास्थाय तस्याः सन्दर्शनं गता॥

Verse 45

सुधावदातं सूर्याभं कैलासशिखरोपमम् । सुप्रलंबकरं मत्तं चतुर्दंतं महागजम्

सुधावदातः सूर्यप्रभः कैलासशिखरोपमः। सुप्रलम्बकरो मत्तश्चतुर्दन्तो महागजः॥

Verse 46

समास्थाय वृता स्त्रीभिर्देवानां सर्वतो दिशम् । दधती मुकुटं मूर्ध्नि हारकेयूरभूषिता

समास्थाय वृता स्त्रीभिर्देवानां सर्वतो दिशम्। दधती मुकुटं मूर्ध्नि हारकेयूरभूषिता॥

Verse 47

पांडुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । सेव्यमानाऽप्सरोभिश्च स्तूयमाना च किन्नरैः

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि। सेव्यमानाऽप्सरोभिश्च स्तूयमाना च किन्नरैः॥

Verse 48

गन्धर्वैर्गीयमानासीत्ततः प्रोवाच सादरम् । वरं यच्छामि ते पुत्रि प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

गन्धर्वैर्गीयमानासीत्ततः प्रोवाच सादरम्। वरं यच्छामि ते पुत्रि प्रार्थयस्व यथेप्सितम्॥

Verse 49

अनेन तपसा तुष्टा पुष्कलेन तवाधुना । अहं भार्या सुरेन्द्रस्य शचीति परिकीर्तिता । त्रैलोक्येऽपि स्वयं प्राप्ता दयां कृत्वा तवोपरि

अनेन तपसा तुष्टा पुष्कलेन तवाधुना। अहं भार्या सुरेन्द्रस्य शचीति परिकीर्तिता। त्रैलोक्येऽपि स्वयं प्राप्ता दयां कृत्वा तवोपरि॥

Verse 50

त्वया महत्तपस्तप्तं ध्यायंत्या हरवल्लभाम् । तपसा तुष्टिमायाता भवानी न सुनिष्ठुरा

त्वया महत्तपः तप्तं हरवल्लभां ध्यायन्त्या; तेन तपसा भवानी तुष्टा जाता, सा भक्तेषु न सुनिष्ठुरा।

Verse 51

सूत उवाच । सा तस्या वचनं श्रुत्वा शक्राण्या विषकन्यका । नमस्कृत्वाऽथ तामूचे कृतांजलिपुटा स्थिता

सूत उवाच—शक्राण्याः वचनं श्रुत्वा विषकन्यका तां नमस्कृत्य, कृताञ्जलिपुटा स्थिता सती, अथ तामुवाच।

Verse 52

विषकन्योवाच । नाहं त्वत्तो वरं देवि प्रार्थयामि कथञ्चन । तथान्यासामपींद्राणि देवतानामसंशयम्

विषकन्योवाच—देवि, नाहं त्वत्तो वरं कदाचन प्रार्थये; तथान्यासामपि देवतानां, इन्द्रादीनामपि, निःसंशयम्।

Verse 53

अप्यहं नरकं रौद्रं प्रगच्छामींद्रवल्लभे । हरकांता समादेशान्न स्वर्गेऽपि तवाज्ञया

इन्द्रवल्लभे, अप्यहं रौद्रं नरकं प्रगच्छामि; हरकान्तायाः समादेशात्, तवाज्ञया स्वर्गेऽपि न तिष्ठामि।

Verse 54

अनादिमध्यपर्य्यन्ता ज्ञानैश्वर्यसम न्विता । या देवी पूज्यते देवैर्वरं तस्या वृणोम्यहम्

या देवी अनादिमध्यपर्यन्ता, ज्ञानैश्वर्यसमन्विता, देवैः पूज्यते—अहं तस्याः एव वरं वृणोमि।

Verse 55

यामाराधयते विष्णुर्ब्रह्मा रुद्रश्च वासवः । वांछितार्थं सदा देवीं वरं तस्या वृणो म्यहम्

यामाराधयते विष्णुर्ब्रह्मा रुद्रश्च वासवः । वांछितार्थं सदा देवीं वरं तस्या वृणो म्यहम्

Verse 56

यया व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । स्त्रीरूपैर्विविधैर्देव्या वरं तस्या वृणोम्यहम्

यया व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । स्त्रीरूपैर्विविधैर्देव्या वरं तस्या वृणोम्यहम्

Verse 57

श्रीदेव्युवाच । अहं भार्या सुरेन्द्रस्य प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । ममाज्ञां पालयन्ति स्म देवदानवपन्नगाः

श्रीदेव्युवाच । अहं भार्या सुरेन्द्रस्य प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । ममाज्ञां पालयन्ति स्म देवदानवपन्नगाः

Verse 58

किंनरा गुह्का यक्षाः किं पुनर्मर्त्यधर्मिणः । तस्मात्त्वं किं न गृह्णासि वरं मत्तः कुतापसि

किंनरा गुह्का यक्षाः किं पुनर्मर्त्यधर्मिणः । तस्मात्त्वं किं न गृह्णासि वरं मत्तः कुतापसि

Verse 59

तन्नूनं वज्रघातेन चूर्णयिष्यामि ते शिरः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तापस्यथ ततो द्विजाः

तन्नूनं वज्रघातेन चूर्णयिष्यामि ते शिरः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तापस्यथ ततो द्विजाः

Verse 60

धैर्यमालंब्य तां प्राह भूय एव सुरेश्वरीम् । स्वामिनी त्वं हि देवानां सत्यमेतदसंशयम्

धैर्यमालम्ब्य स पुनः सुरेश्वरीं प्राह— “देवानां स्वामिनी त्वमेव; सत्यमेतद्, नात्र संशयः।”

Verse 61

यस्याः प्राप्तं त्वयैश्वर्यं परा तां तोषयाम्यहम् । स्वल्पमप्यपराधं ते न करोमि सुरेश्वरि

“यया त्वयैश्वर्यं प्राप्तं सा परा देवी— तामहं पूजयिष्यामि तोषयिष्यामि च। सुरेश्वरि, तव स्वल्पमप्यपराधं न करिष्यामि।”

Verse 62

तथापि वधयोग्यां मां मन्यसे विक्षिपायुधम् । अन्यच्चापि वचो मह्यं शक्राणि शृणु सादरम्

“तथापि त्वं मां वध्ययोग्यं मन्यसे, आयुधं विक्षिपसि। अपरं च वचो मम, हे शक्राणि, सादरं शृणु।”

Verse 63

तच्छुत्वा कुरु यच्छ्रेयो विचिन्त्य मनसा ततः । न त्वं न ते पतिः शक्रो न चान्येपि सुरासुराः । मां निषूदयितुं शक्ताः पार्वत्यां शरणं गताम्

“एतच्छ्रुत्वा मनसा विचिन्त्य यच्छ्रेयो तत्कुरु। न त्वं, न तव पतिः शक्रः, न चान्ये सुरासुराः— पार्वत्यां शरणं गतां मां निषूदयितुं शक्ताः।”

Verse 64

तस्माद्द्रुतं दिवं गच्छ मा त्वं कोपं वृथा कुरु । सन्मार्गे वर्तमानायां मम सर्वसुरेश्वरि

“तस्माद्द्रुतं दिवं गच्छ; वृथा कोपं मा कुरु। हे सर्वसुरेश्वरि, अहं सन्मार्गे वर्तमानः।”

Verse 65

सूत उवाच । एवं सा तां शचीमुक्त्वा दुःखिता विषकन्यका । चिन्तयामास तदिदं मरणे कृतनिश्चया

सूत उवाच—एवं सा शचीं समुक्त्वा दुःखार्ता विषकन्यका । तदिदं चिन्तयामास मरणे कृतनिश्चया ॥

Verse 66

न प्रसीदति मे देवी यस्मात्पर्वतनंदिनी । तस्मान्मां यदि शक्राणी नैषा व्यापादयिष्यति

मे देवी पर्वतनन्दिनी न प्रसीदति यतः । तस्मान्मां यदि शक्राणी नैषा व्यापादयिष्यति ॥

Verse 67

तन्नूनं ज्वलनं दीप्तं सेवयिष्यामि सत्वरम् । अथापश्यत्क्षणेनैव तं चैरावणवारणम्

तन्नूनं ज्वलनं दीप्तं सेवयिष्यामि सत्वरम् । अथापश्यत्क्षणेनैव तं चैरावणवारणम् ॥

Verse 68

दुग्धकुंदेन्दुसंकाशं संजातं सहसा वृषम् । तस्योपरि स्थितां देवीं शंभुना सह पार्वतीम्

दुग्धकुन्देन्दुसंकाशं संजातं सहसा वृषम् । तस्योपरि स्थितां देवीं शम्भुना सह पार्वतीम् ॥

Verse 69

चतुर्भुजां प्रसन्नास्यां दिव्यरूपसमन्विताम् । शुक्लमाल्यांबरधरां चन्द्रार्धकृतमस्तकाम्

चतुर्भुजां प्रसन्नास्यां दिव्यरूपसमन्विताम् । शुक्लमाल्याम्बरधरां चन्द्रार्धकृतमस्तकाम् ॥

Verse 70

ततः सम्यक्समालोक्य ज्ञात्वा तां पर्वतात्मजाम् । विषकन्या स्तुतिं चक्रे प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

ततः सम्यक् समालोक्य ज्ञात्वा तां पर्वतात्मजाम् । विषकन्या स्तुतिं चक्रे प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः ॥

Verse 71

नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते सर्ववासिनि । सर्वकामप्रदे सत्ये जरामरणवर्जिते

नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते सर्ववासिनि । सर्वकामप्रदे सत्ये जरामरणवर्जिते ॥

Verse 72

शक्रादयोऽपि देवास्ते परमार्थेन नो विदुः । स्वरूपवर्णनं कर्तुं किं पुनर्देवि मानुषी

शक्रादयोऽपि देवास्ते परमार्थेन नो विदुः । स्वरूपवर्णनं कर्तुं किं पुनर्देवि मानुषी ॥

Verse 73

यस्याः सर्वं महीव्योमजलाग्निपवनात्मकम् । ब्रह्मांडमंगसंभूतं सदेवासुरमानुषम्

यस्याः सर्वं महीव्योमजलाग्निपवनात्मकम् । ब्रह्माण्डमङ्गसम्भूतं सदेवासुरमानुषम् ॥

Verse 74

न तस्या जन्मनि ब्रह्मा न नाशाय महेश्वरः । पालनाय न गोविंदस्तां त्वां स्तोष्याम्यहं कथम्

न तस्या जन्मनि ब्रह्मा न नाशाय महेश्वरः । पालनाय न गोविन्दस्तां त्वां स्तोष्याम्यहं कथम् ॥

Verse 75

तथाष्टगुणमैश्वर्यं यस्याः स्वाभाविकं परम् । निरस्तातिशयं लोके स्पृहणीयतमं सदा

तथाऽष्टगुणमैश्वर्यं यस्याः स्वाभाविकं परम् । निरस्तातिशयं लोके स्पृहणीयतमं सदा ॥

Verse 76

यस्या रूपाण्यनेकानि सम्यग्ध्यानपरायणाः । ध्यायंति मुनयो भक्त्या प्राप्नुवंति च वांछितम्

यस्याः रूपाण्यनेकानि सम्यग्ध्यानपरायणाः । ध्यायन्ति मुनयो भक्त्या प्राप्नुवन्ति च वाञ्छितम् ॥

Verse 77

हृदि संकल्प्य यद्रूपं ध्यानेनार्चंति योगिनः । सम्यग्भावात्मकैः पुष्पैर्मोक्षाय कृत निश्चयाः

हृदि संकल्प्य यद्रूपं ध्यानेनार्चन्ति योगिनः । सम्यग्भावात्मकैः पुष्पैर्मोक्षाय कृतनिश्चयाः ॥

Verse 78

तां देवीं मानुषी भूत्वा कथं स्तौमि महेश्वरीम्

तां देवीं मानुषी भूत्वा कथं स्तौमि महेश्वरीम् ॥

Verse 79

देव्युवाच । परितुष्टास्मि ते पुत्रि वरं प्रार्थय सुव्रते । असंदिग्धं प्रदास्यामि यत्ते हृदि सदा स्थितम्

देव्युवाच । परितुष्टास्मि ते पुत्रि वरं प्रार्थय सुव्रते । असन्दिग्धं प्रदास्यामि यत्ते हृदि सदा स्थितम् ॥

Verse 80

विषकन्योवाच । भर्तुरर्थे मया देवि कृतोऽयं तपौद्यमः । तत्किं तेन करिष्यामि सांप्रतं जरयावृता

विषकन्योवाच—देवि, भर्तुः प्रयोजनाय मया अयं तपसः उद्योगः कृतः; इदानीं तु जरया आच्छन्ना सती तेन किं करिष्यामि?

Verse 81

तस्मादत्राऽश्रमे साकं त्वया स्थेयं सदैव तु । हिताय सर्वनारीणां वचनान्मम पार्वति

ତସ୍ମାଦତ୍ର आश्रमे त्वया मया सह सदैव स्थेयम्; सर्वनारीणां हिताय—एतन्मम वचनं, पार्वति।

Verse 82

श्रीदेव्युवाच । अद्यप्रभृत्यहं भद्रे श्रेष्ठेऽस्मिन्नाश्रमे शुभे । स्वमाश्रमं करिष्यामि यत्ते हृदि समाश्रितम्

श्रीदेव्युवाच—अद्यप्रभृति, भद्रे, अस्मिन् श्रेष्ठे शुभे आश्रमे अहं स्वमाश्रमं करिष्यामि, यथा ते हृदि समाश्रितम्।

Verse 83

माघशुक्लतृतीयायां या ऽत्र स्नानं करिष्यति । नारी सा मत्प्रसादेन लप्स्यते वांछितं फलम्

माघशुक्लतृतीयायां या अत्र स्नानं करिष्यति नारी; सा मत्प्रसादेन वाञ्छितं फलं लप्स्यते।

Verse 84

अपि कृत्वा महापापं नारी वा पुरुषोऽथवा । यत्र स्नात्वा प्रसादान्मे विपाप्मा संभविष्यति

अपि कृत्वा महापापं नारी वा पुरुषोऽथवा; अत्र स्नात्वा मे प्रसादात् स विपाप्मा भविष्यति।

Verse 85

अत्र ये फलदानं च प्रकरिष्यंति मानवाः । सफलाः सकलास्तेषामाशाः स्युर्नात्र संशयः

अत्र ये मानवाः फलदानं प्रकरिष्यन्ति, तेषां सकलाः आशाः सफलाः स्युः—नात्र संशयः।

Verse 86

अपि हत्वा स्त्रियं मर्त्यो योऽत्र स्नानं करिष्यति । माघशुक्लतृतीयायां विपाप्मा स भविष्यति

अपि स्त्रीं हत्वा मर्त्योऽपि, योऽत्र माघशुक्लतृतीयायां स्नानं करिष्यति, स विपाप्मा भविष्यति।

Verse 87

या तत्र कन्यका भद्रे स्नानं भक्त्या करि ष्यति । तस्मिन्दिने पतिश्रेष्ठं लप्स्यते नात्र संशयः

या तत्र कन्यका भद्रे भक्त्या स्नानं करिष्यति, सा तस्मिन्दिने पतिश्रेष्ठं लप्स्यते—नात्र संशयः।

Verse 88

सूत उवाच । एवमुक्त्वा ततो गौरी तां च पस्पर्श पाणिना । ततश्च तत्क्षणाज्जाता दिव्यरूपवपुर्द्धरा

सूत उवाच—एवमुक्त्वा ततः गौरी तां पाणिना पस्पर्श; ततश्च तत्क्षणादेव सा दिव्यरूपवपुर्धरा जाता।

Verse 89

वृद्धत्वेन परित्यक्ता दिव्यमाल्यानुलेपना । पीनोन्नतकुचाभोगा प्रमत्तगजगामिनी

वृद्धत्वेन परित्यक्ता सा दिव्यमाल्यानुलेपना; पीनोन्नतकुचाभोगा प्रमत्तगजगामिनी बभूव।

Verse 90

ततस्तां सा समादाय विधाय निजकिंकरीम् । कैलासं पर्वतश्रेष्ठं जगाम हरसंयुता

ततः सा तां समादाय निजकिंकरीं विधाय, हरसंयुता कैलासं पर्वतश्रेष्ठं जगाम।

Verse 91

ततःप्रभृति तत्तीर्थं शर्मिष्ठातीर्थमुच्यते । प्रख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपातकनाशनम्

ततःप्रभृति तत्तीर्थं शर्मिष्ठातीर्थमुच्यते, त्रिषु लोकेषु प्रख्यातं सर्वपातकनाशनम्।

Verse 92

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत् । माघशुक्लतृतीयायां यथावद्द्विजसत्तमाः

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत्, माघशुक्लतृतीयायां यथावद्द्विजसत्तमाः।

Verse 93

एतत्पवित्रमायुष्यं सर्व पातकनाशनम् । स्त्रीतीर्थसंभवं नॄणां माहात्म्यं यन्मयोदितम्

एतत्पवित्रमायुष्यं सर्वपातकनाशनं स्त्रीतीर्थसंभवं नॄणां माहात्म्यं यन्मयोदितम्।

Verse 94

यश्चैतत्प्रातरुत्थाय सदा पठति मानवः । स सर्वांल्लभते कामान्मनसा वांछितान्सदा

यश्चैतत्प्रातरुत्थाय सदा पठति मानवः, स सर्वांल्लभते कामान् मनसा वाञ्छितान् सदा।

Verse 95

तथा पर्वणि संप्राप्ते यश्चैतत्पठते नरः । शृणोति चाशु भक्त्या यः स याति शिवमंदिरम्

तथा पर्वणि संप्राप्ते य एतत् पठति मानवः । यः शृणोति च भक्त्या शीघ्रं स शिवमन्दिरं याति ॥