Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

निघ्नन्तो ब्राह्मणश्रेष्ठान्भक्षयन्तो हवींषि च । तथा यानि विचित्राणि यज्ञार्थे कल्पितानि च

Transliteration

nighnanto brāhmaṇaśreṣṭhānbhakṣayanto havīṃṣi ca | tathā yāni vicitrāṇi yajñārthe kalpitāni ca

Translation

ब्राह्मणश्रेष्ठान् निघ्नन्तो हवींषि भक्षयन्तश्च, यज्ञार्थे कल्पितानि यानि विचित्राणि द्रव्याणि तान्यपि।

Word by Word

• निघ्नन्तः: killing/striking down
• निघ्नन्तः: Karta (qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि + हन् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (present active participle, शतृ); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; (राक्षसाः) इति विशेषणम्

• ब्राह्मणश्रेष्ठान्: the best of the Brahmins
• ब्राह्मणश्रेष्ठान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः/कर्मधारयप्रायः: ब्राह्मणानां श्रेष्ठाः); पुल्लिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• भक्षयन्तः: devouring
• भक्षयन्तः: Karta (qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ष् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (present active participle, शतृ); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; (राक्षसाः) इति विशेषणम्

• हवींषि: oblations
• हवींषि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/प्रकारवाचक (also/likewise)

• यानि: which (things)
• यानि: Karta (Subject of implied verb/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• विचित्राणि: various/wondrous
• विचित्राणि: Karta (qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; यानि इति विशेषणम्

• यज्ञार्थे: for the sake of the sacrifice
• यज्ञार्थे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ-अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः: यज्ञस्य अर्थः/प्रयोजनम्); पुल्लिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (purpose-context locative)

• कल्पितानि: arranged/prepared
• कल्पितानि: Karta (qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कॢप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; यानि इति विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

Speaker

Deductive (narratorial voice within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; explicit speaker not in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Chaos inside the yajña enclosure: rākṣasas strike down venerable priests; others seize and devour oblations; ritual vessels overturned; sacred arrangements scattered as flames flare and smoke rises.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Havis (oblations)
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Harming the custodians of sacred rites and consuming offerings symbolizes adharma’s assault on spiritual order; dharma calls for protection and restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate verse does not identify the tīrtha; it functions as part of the tīrtha-centered narrative in Adhyāya 53.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription is given; the verse describes the violation of yajña materials (havis and prepared offerings).