Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

सूत उवाच । तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां द्विजसत्तमाः । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं व्याप्य सर्वं व्यवस्थिताः

sūta uvāca | tisraḥ koṭyo'rdhakoṭiśca tīrthānāṃ dvijasattamāḥ | hāṭakeśvarajaṃ kṣetraṃ vyāpya sarvaṃ vyavasthitāḥ

सूत उवाच—तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां द्विजसत्तमाः। हाटकेश्वरजं क्षेत्रं व्याप्य सर्वं व्यवस्थिताः॥

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
तिस्रःthree
तिस्रः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
कोट्यःcrores
कोट्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
अर्धकोटिःhalf a crore
अर्धकोटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्ध + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः (अर्धा कोटिः)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तीर्थानाम्of pilgrimage places
तीर्थानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
द्विजसत्तमाःO best of the twice-born
द्विजसत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense though form is nominative)
TypeNoun
Rootद्विज + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (द्विजानां सत्तमाः)
हाटकेश्वरजम्born from/connected with Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (हाटकेश्वरात् जातम्)
क्षेत्रम्the sacred region
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि+आप् (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), अव्यय (indeclinable)
सर्वम्all, the whole
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
व्यवस्थिताःare stationed/abide
व्यवस्थिताः:
Kriya/Predicate (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+अव+स्था (धातु)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि/भूतकर्तरि (Past Participle; here adjectival), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sauti)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (as sarva-tīrtha-ādhāra)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣayaḥ (dvija-sattamāḥ)

Scene: Sūta proclaims an immense number of tīrthas filling the Hāṭakeśvara region; the landscape appears studded with countless waterbodies, shrines, and sacred markers radiating from a central Śiva presence.

S
Sūta
H
Hāṭakeśvara

FAQs

A kṣetra can be understood as a sacred ecosystem—many tīrthas collectively intensify the field of merit (puṇya).

Hāṭakeśvara-kṣetra is highlighted as being filled with innumerable tīrthas.

No single rite is specified; the verse establishes the vast presence of tīrthas as the basis for later practices like snāna and dāna.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App