Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

अष्टाविंशत्सहस्रैस्तु वत्सराणां कृतं युगम् । तस्मिञ्छ्वेतोऽभवद्विष्णुर्भगवान्यो जगद्गुरुः

Transliteration

aṣṭāviṃśatsahasraistu vatsarāṇāṃ kṛtaṃ yugam | tasmiñchveto'bhavadviṣṇurbhagavānyo jagadguruḥ

Translation

अष्टाविंशत्सहस्रैः वत्सरैः कृतयुगं कृतम्। तस्मिन् युगे जगद्गुरुः भगवान् विष्णुः श्वेतवर्णोऽभवत्।

Word by Word

• अष्टाविंशत्सहस्रैः: by twenty-eight thousand
• अष्टाविंशत्सहस्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अष्टाविंशत्सहस्र (प्रातिपदिक; अष्टाविंशत् + सहस्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; द्विगुसमासः (संख्यापूर्वपद)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle); विरोध/विशेषार्थक

• वत्सराणाम्: of years
• वत्सराणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• कृतम्: made/constituted
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘युगम्’ इति विशेषणम्

• युगम्: an age (yuga)
• युगम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तस्मिन्: in that (age)
• तस्मिन्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• श्वेतः: white (in form)
• श्वेतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘विष्णुः’ इति विशेषणम्

• अभवत्: became/was
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘विष्णुः’ इति समानाधिकरणम्

• यः: who
• यः: Apposition/Qualifier (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘विष्णुः’ इति विशेषण-सम्बन्धः

• जगद्गुरुः: teacher of the world
• जगद्गुरुः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः गुरुः)

Speaker

Skanda (deduced; Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Visual Art Cues

Scene: A luminous white-form Viṣṇu (śveta-varṇa), serene and radiant, presiding over a harmonious world; sages and devotees in calm worship; symbolic yuga-wheel nearby.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Kṛta Yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Each yuga has a characteristic dharmic atmosphere, reflected even in the Lord’s manifested qualities described by the Purāṇas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it provides yuga-context within the surrounding tīrtha narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is descriptive (yuga duration and Viṣṇu’s form).