Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

ब्रह्मोवाच । एतत्तीर्थं मया सृष्टमंतरिक्षस्थितं सदा । किं न श्रुतं पुराणेषु भवद्भिर्द्विजसत्तमाः

brahmovāca | etattīrthaṃ mayā sṛṣṭamaṃtarikṣasthitaṃ sadā | kiṃ na śrutaṃ purāṇeṣu bhavadbhirdvijasattamāḥ

ब्रह्मोवाच—एतत्तीर्थं मया सृष्टं सदा चान्तरिक्षस्थितम्। किं न श्रुतं पुराणेषु भवद्भिः, हे द्विजसत्तमाः?

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
एतत्-तीर्थम्this holy place
एतत्-तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; एतत् तीर्थम् = 'this tīrtha'
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/करण), एकवचन
सृष्टम्created
सृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) (कृदन्त-प्रातिपदिक: सृष्ट)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अन्तरिक्ष-स्थितम्situated in the mid-air
अन्तरिक्ष-स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अन्तरिक्षे स्थितम् (situated in the sky)
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
किम्what?; how?
किम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रश्नार्थक (interrogative particle: 'what?/how?')
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
श्रुतम्heard
श्रुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) (कृदन्त-प्रातिपदिक: श्रुत)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'heard'
पुराणेषुin the Purāṇas
पुराणेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
भवद्भिःby you (all)
भवद्भिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; आदरार्थे (by you all)
द्विज-सत्तमाःO best of Brahmins
द्विज-सत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा बहुवचन; द्विजानां सत्तमाः (best among the twice-born)

Brahmā

Tirtha: Puṣkara

Type: kshetra

Listener: Purāṇic audience (implicit)

Scene: Brahmā speaks, declaring he created the tīrtha and that it abides in the mid-region; brāhmaṇas listen, surprised that such a famed matter could be unknown to them.

B
Brahmā
P
Puṣkara
P
Purāṇas
A
Antarikṣa

FAQs

Tīrthas possess cosmic grounding and are validated through Purāṇic remembrance and tradition.

Puṣkara tīrtha, described as created by Brahmā and abiding in the antarikṣa.

None directly; the verse frames scriptural hearing (śravaṇa) of Purāṇas as important.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App