Adhyaya 177
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 177

Adhyaya 177

अध्यायेऽस्मिन् सूतः ऋषीन् प्रति तीर्थकर्मविधिं संवादरूपेण वर्णयति। प्रथमं गौरी “पञ्चपिण्डिका” इति ख्याता, ज्येष्ठमासे शुक्लपक्षे वृषस्थे सूर्ये स्त्रीभिः देव्याः उपरि जलयन्त्रस्थापनं कृत्वा पूज्यते; एषा क्रिया बहूनां कठिनव्रतानां संक्षिप्तप्रतिनिधिरूपा इति, गृहस्थसौभाग्यादिशुभफलप्रदा च निगद्यते। ततः ऋषयः “पञ्चपिण्ड”स्य तात्त्विकं कारणं पृच्छन्ति। सूतो देवीम् सर्वव्यापिनीं पराशक्तिं निरूपयति या सृष्टिरक्षणार्थं पञ्चधा रूपं गृह्णाति—पृथिव्यापस्तेजोवाय्वाकाशरूपेण; अस्यां रूपे पूजने पुण्यवृद्धिः कथ्यते। अनन्तरं दृष्टान्तकथा—लक्ष्मीः काशीराजस्य प्रियपत्न्याः पद्मावत्याः वृत्तान्तं कथयति; सा जलस्थले मृत्तिकया पञ्चपिण्डिकां नित्यं पूजयित्वा सौभाग्यं वर्धयति, ततः सपत्न्यः रहस्यं पृच्छन्ति। पद्मावती पञ्चमहाभूतसम्बद्धं “पञ्चमन्त्रं” प्रकटयति, मरुभूमिसंकटे वालुकापूजां कृत्वा देवीप्रसादं लभते, पश्चात् समृद्धिं च। अन्ते पञ्चमन्त्राः (भूतनमस्काराः) स्पष्टं प्रदर्श्यन्ते, हाटकेश्वरक्षेत्रे लक्ष्म्याः प्रतिष्ठा चोच्यते; तत्र पूजनात् स्त्रियः पतिप्रियाः पापमुक्ताश्च भवन्तीति फलश्रुतिः।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति गौरी वै पञ्चपिंडिका । लक्ष्म्या संस्थापिता चैव मानुषत्वंव्यवस्थया

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति गौरी वै पञ्चपिण्डिका । लक्ष्म्या संस्थापिता चैव मानुषत्वव्यवस्थया ॥

Verse 2

तस्या दर्शनमात्रेण नारी सौभाग्यमामुयात् । ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे वृषस्थे च दिवाकरे

तस्या दर्शनमात्रेण नारी सौभाग्यमाप्नुयात् । ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे वृषस्थे च दिवाकरे ॥

Verse 3

तस्या उपरि नारी या जलयन्त्रं दधाति वै । स्राव्यमाणं दिवानक्तं सौभाग्यं परमं लभेत्

तस्या उपरि नारी या जलयन्त्रं दधाति वै । स्राव्यमाणं दिवानक्तं सौभाग्यं परमं लभेत् ॥

Verse 4

यत्फलं लभते नारी समस्तैर्विहितैर्व्रतैः । गौरीसमुद्भवैश्चैव दानैर्दत्तैस्तदिष्टजैः । तत्फलं लभते सर्वं जलयन्त्रस्य कारणात्

यत्फलं लभते नारी समस्तैर्विहितैर्व्रतैः । गौरीसमुद्भवैश्चैव दानैर्दत्तैस्तदिष्टजैः । तत्फलं लभते सर्वं जलयन्त्रस्य कारणात् ॥

Verse 5

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्त्रीभिः सौभाग्यकारणात् । जलयन्त्रं विधातव्यं ज्येष्ठे गौर्याः प्रयत्नतः

तस्मात् स्त्रीभिः सौभाग्यहेतोः सर्वप्रयत्नेन ज्येष्ठमासे विशेषतः गौर्यै जलयन्त्रं श्रद्धया सावधानतया च विधेयम्।

Verse 6

किं व्रतैर्नियमैर्वापि स्त्रीणां ब्राह्मणसत्तमाः । जपैर्होमैः कृतैरन्यैर्बहुक्लेशकरैश्च तैः

हे ब्राह्मणसत्तमाः, स्त्रीणां व्रतनियमैर्वा किं प्रयोजनम्? बहुक्लेशकरैः जपहोमादिभिरन्यैः कर्मभिश्च किं?

Verse 7

स्त्रीणां ब्राह्मणशार्दूला जलेयन्त्रे धृते सति । गौर्या उपरि सद्भक्त्या वृषस्थे तीक्ष्णदीधितौ

हे ब्राह्मणशार्दूल, वृषस्थे तीक्ष्णदीधितौ सूर्ये, गौर्युपरि सद्भक्त्या जलेयन्त्रे धृते सति, स्त्रीणां फलसिद्धिर्ध्रुवा।

Verse 8

नैवं संजायते वंध्या काकवन्ध्या न जायते । न दौर्भाग्यसमोपेता सप्तजन्मांतराणि सा

एवं सा न वन्ध्या भवति, न च काकवन्ध्या जायते; सा सप्तजन्मान्तराणि दौर्भाग्यसमोपेता न भवति।

Verse 9

ऋषय ऊचुः । गौरी चतुर्भुजा प्रोक्ता दृश्यते परमेश्वरी । पञ्चपिंडा कथं जाता ह्येतं नः संशयं वद

ऋषय ऊचुः—गौरी चतुर्भुजा प्रोक्ता दृश्यते च परमेश्वरी। पञ्चपिण्डा कथं जाता? एतन्नः संशयं ब्रूहि।

Verse 10

सूत उवाच । यदा च प्रलयो भावि तदा त्मानं करोत्यसौ । पश्चपिंडीमयं विप्राः कुरुते रूपमुत्तमम्

सूत उवाच—यदा प्रलयकालः समुपैति, तदा सा स्वात्मानं कृत्वा विप्राः, पञ्चपिण्डमयं परमोत्कृष्टं रूपं धारयति।

Verse 11

एषा सा परमा शक्तिः सर्वं व्याप्य सुरेश्वरी । तया सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

एषा हि परमा शक्तिः सुरेश्वरी सर्वव्यापिनी; तया इदं सर्वं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्।

Verse 12

पृथिव्यापश्च तेजश्च वायुराकाशमेव च । सृष्ट्यर्थं रक्षयेदेषा ततः स्यात्पंचपिंडिका

पृथिव्यापस्तेजो वायुराकाशं च—एतानि पञ्च सृष्ट्यर्थं सा रक्षति; अतः सा पञ्चपिण्डिका इति ख्याता।

Verse 13

यदस्यां पूजितायां तु प्रत्यक्षायां प्रजायते । सहस्रत्रिगुणं तच्च यत्र स्यात्पञ्चपिण्डिका

यदस्यां प्रत्यक्षायां पूजितायां फलं प्रजायते, तत् यत्र सा पञ्चपिण्डिका तत्र सहस्रं त्रिगुणं च भूयः प्रवर्धते।

Verse 14

ज्येष्ठे मासि विशेषेण जलयंत्रार्चनेन च । अत्र वः कीर्तयिष्यामि त्विति हासं पुरातनम्

ज्येष्ठमासि विशेषेण जलयन्त्रार्चनेन च; अत्र वः कीर्तयिष्यामि इति ह्याख्यानं पुरातनम्।

Verse 15

यद्वृत्तं काशिराजस्य भार्याया द्विजसत्तमाः । यच्च प्रोक्तं पुरा लक्ष्म्या विष्णवे परिपृष्टया

द्विजसत्तमाः, काशिराजस्य भार्यायाः यद्वृत्तं जातं तच्च वक्ष्यामि; तथा पुरा विष्णुना परिपृष्टया लक्ष्म्या यत् प्रोक्तं तदपि शृणुत।

Verse 16

लक्ष्मी रुवाच । काशिराजः पुरा ह्यासीज्जयसेन इति श्रुतः । तस्य भार्यासहस्रं तु ह्यासीद्रूपसमन्वितम्

लक्ष्मीरुवाच—पुरा काशिराजो जयसेन इति श्रुतः आसीत्। तस्य तु रूपसमन्वितं भार्यासहस्रं ह्यासीद्।

Verse 17

अथ चान्या प्रिया तेन लब्धा भार्या सुशोभना । मनुष्यत्वव्यवस्थाया मम चांशकला हि या । सुता मद्राधिराजस्य विष्वक्सेनस्य धीमतः

अथ तेनान्या सुशोभना प्रिया भार्या लब्धा—या मनुष्यत्वव्यवस्थायां ममांशकला हि। सा मद्राधिराजस्य धीमतः विष्वक्सेनस्य सुता आसीत्।

Verse 18

सा गत्वा प्रातरुत्थाय शुभे गंगातटे तदा । पञ्चपिंडात्मिकां गौरीं कृत्वा कर्द्दमसंभवाम्

सा प्रातरुत्थाय शुभे गङ्गातटे तदा गत्वा, कर्दमसंभवां पञ्चपिण्डात्मिकां गौरीं कृत्वा।

Verse 19

ततः संपूजयामास मन्त्रैः पंचभिरेव च । ततो गन्धैः परैर्माल्यैर्धूपै र्वस्त्रैः सुशोभनैः

ततः सा पञ्चभिरेव मन्त्रैः संपूजयामास। ततः परैर्गन्धैर्माल्यैर्धूपैर्वस्त्रैः सुशोभनैश्च देवीमर्चयामास।

Verse 20

नैवेद्यैः परमान्नैश्च गीतैर्नृत्यैः प्रवादितैः । ततो विसृज्य तां देवीं तदुद्देशेन वै ततः

नैवेद्यैः परमान्नैश्च गीतनृत्यप्रवादितैः सा पूजां समाचरन् । ततः श्रद्धया देवीं विसृज्य तदुद्देशव्रतानुसारं पश्चात् प्रवव्राज ।

Verse 21

दत्त्वा दानानि भूरीणि गौरिणीनां द्विजन्मनाम् । ततश्च गृहमभ्येति भूरिवादित्रनिःस्वनैः

गौरिणीनां द्विजन्मनाम् आदरणीयानां भूरीणि दानानि दत्त्वा । ततश्च भूरिवादित्रनिःस्वनैः सह गृहमभ्येति ।

Verse 22

यथायथा च तां पूजां तस्या गौर्या करोति सा । तथातथा तु सौभाग्यं तस्याश्चाप्यधिकं भवेत्

यथायथा सा तस्याः गौर्याः पूजां करोति, तथातथा तस्याः सौभाग्यं वर्धते; अपि च अधिकाधिकं भवेत् ।

Verse 23

सर्वासां च सपत्नीनां सौभाग्यं वाधिकं भवेत्

सर्वासां सपत्नीनां मध्ये तस्याः सौभाग्यं वाधिकं भवेत् ।

Verse 24

अथ तस्याः सपत्न्यो याः सर्वा दुःखसमन्विताः । दृष्ट्वा सौभाग्यवृद्धिं तां तस्या एव दिनेदिने

अथ तस्याः सर्वाः सपत्न्यः दुःखसमन्विताः । तस्याः सौभाग्यवृद्धिं दिनेदिने दृष्ट्वा…

Verse 25

एकाः प्रोचुः कर्म चैतद्यदेषा कुरुते सदा । मृन्मयांश्च समादाय पूजयेत्पंचपिंडकान्

एकाः प्राहुः—एष एव नित्यकर्मास्याः; सा मृन्मयान् पिण्डान् समादाय पञ्चपिण्डकान् पूजयति।

Verse 26

अन्यास्तां मंत्रसंसिद्धां प्रवदंति महर्षयः । अन्या वदन्ति पुण्यानि ह्यस्याः पूर्वकृतानि च

अन्याः प्राहुः—महर्षिभिः सा मन्त्रसंसिद्धा इति; अपराः पुनराहुः—अस्याः पूर्वकृतपुण्यान्येव कारणम्।

Verse 27

एवं तासां सुदुःखानां महान्कालो जगाम ह । कस्यचित्त्वथ कालस्य सर्वाः संमंत्र्य ता मिथः

एवं तासां सुदुःखितानां बहुकालो व्यतीतः; अथ कस्यचित्कालस्य सर्वाः परस्परं संमन्त्र्य।

Verse 28

तस्याः संनिधिमाजग्मुस्तस्मिन्नेव जलाशये । यत्र सा पूजयेद्गौरीं कृत्वा तां पञ्च पिंडिकाम्

ततः ताः सर्वाः तस्याः संनिधिमाजग्मुः तस्मिन्नेव जलाशये, यत्र सा पञ्चपिण्डिकां कृत्वा गौरीं पूजयति।

Verse 29

ततः सर्वाः समालोक्य त्यक्त्वा गौरीप्रपूजनम् । संमुखी प्रययौ तूर्णं कृतांजलिपुटा स्थिता

ततः सा सर्वाः समालोक्य गौरीप्रपूजनं विरम्य, तूर्णं संमुखी जगाम; कृताञ्जलिपुटा स्थिता।

Verse 30

स्वागतं वो महा भागा भूयः सुस्वागतं च वः । कृत्यं निवेद्यतां शीघ्रं येनाशु प्रकरोम्यहम्

स्वागतं वो महाभागाः, भूयः सुस्वागतं च वः। कृत्यं निवेद्यतां शीघ्रं, येनाशु प्रकरोम्यहम्॥

Verse 31

सपत्न्य ऊचुः । वयं सर्वाः समायाताः कौतुके तवांतिकम् । दौर्भाग्यवह्निनिर्दग्धास्तव सौभाग्यजेनच

सपत्न्य ऊचुः। वयं सर्वाः समायाताः कौतुके तवांतिकम्। दौर्भाग्यवह्निनिर्दग्धास्तव सौभाग्यतेजसा॥

Verse 32

तस्माद्वद महाभागे मृन्मयां पंचपिंडिकाम् । नित्यमर्चयसि त्वं किं सौभा ग्यस्य विवर्धनम्

तस्माद्वद महाभागे मृन्मयां पञ्चपिण्डिकाम्। नित्यमर्चयसि त्वं किं सौभाग्यस्य विवर्धनम्॥

Verse 33

किं ते कारणमेतद्धि किं वा मन्त्रसमुद्भवः । प्रभावोऽयं महाभागेगुह्यं चेन्नो वदस्व नः

किं ते कारणमेतद्धि किं वा मन्त्रसमुद्भवः। प्रभावोऽयं महाभागे गुह्यं चेन्नो वदस्व नः॥

Verse 34

पद्मावत्युवाच । रहस्यं परमं गुह्यं यत्पृष्टास्मि शुभाननाः । अवक्तव्यं वदिष्यामि भवतीनां तथापि च

पद्मावत्युवाच। रहस्यं परमं गुह्यं यत्पृष्टास्मि शुभाननाः। अवक्तव्यं वदिष्यामि भवतीनां तथापि च॥

Verse 35

गौरीपूजनकाले तु यस्माच्चैव समागताः । सर्वा मम भगिन्यः स्थ ईर्ष्याधर्मो न मेऽस्ति च

गौरीपूजनकाले युष्माभिः सर्वाभिः समागत्य, यूयं मम भगिन्य इव; मम हृदि ईर्ष्याधर्मो नास्ति।

Verse 36

अहमासं पुरा कन्या पुरे कुसुमसंज्ञिते । वीरसेनस्य शूद्रस्य वणिक्पुत्रस्य धीमतः । तेन दत्ताऽस्मि धर्मेण विवाहार्थं महात्मना

अहं पुरा कुसुमसंज्ञिते पुरे कन्यासम्। तत्र धीमते वीरसेनाय शूद्राय वणिक्कुलसमुद्भवाय, महात्मना धर्मेण विवाहार्थं दत्ता।

Verse 37

ततो विवाहसमये मम दत्तानि वृद्धये । पंचाक्षराणि श्रेष्ठानि योषिता दीक्षया सह । गौरी पूजाकृते चैव प्रोक्ता चाहं ततः परम्

ततो मम विवाहसमये वृद्ध्यर्थं सा योषित् दीक्षासहितानि श्रेष्ठानि पञ्चाक्षराणि मम ददौ; ततः परं गौरीपूजाकृतेऽहं पुनः उपदिष्टा।

Verse 38

यावत्पुत्रि त्वमात्मानमेतैः पूजयसेऽक्षरैः । जलपानं न कर्तव्यं तावच्चैव कथञ्चन

यावत् पुत्रि, त्वम् एतैः अक्षरैः आत्मानं पूजयसि, तावत् पूजासमाप्तेः पूर्वं कथञ्चन जलपानं न कर्तव्यम्।

Verse 39

येन संप्राप्स्यसेऽभीष्टं तत्प्रभावाद्यदीप्सितम् । तथेति च मया प्रोक्तं तस्याश्चैव वरानने

‘येन प्रभावेन त्वम् अभीष्टं यद् ईप्सितं तत् प्राप्स्यसि’ इति सा अवदत्; तस्याः वरानने अहं ‘तथेति’ प्रत्यवदम्।

Verse 40

ततो विवाहे निर्वृत्ते गताऽहं पतिना सह । श्वशुर स्तिष्ठते यत्र श्वश्रूश्चैव सुदारुणा

ततो विवाहे सम्यगनुष्ठितेऽहं पतिना सह तत्र गतवती, यत्र श्वशुरो वसति, श्वश्रूश्च सुदारुणा।

Verse 41

गौरीपूजाकृते मां च निवारयति सर्वदा । ततोऽहं भयसन्त्रस्ता गौरीभक्तिपरायणा । जलार्थं यत्र गच्छामि तस्मिंश्चैव जलाश्रये

गौरीपूजाकृते मां स सर्वदा निवारयति। ततोऽहं भयसन्त्रस्ता गौरीभक्तिपरायणा, जलार्थं यदा गच्छामि तदा तस्मिन्नेव जलाश्रये गच्छामि।

Verse 42

ततः कर्द्दममादाय मन्त्रैः पंचभिरेवच । तैरेव पूजयाम्येव गौरीं भक्तिपरायणा

ततः कर्दममादाय मन्त्रैः पञ्चभिरेव च, तैरेव मन्त्रैः गौरीं पूजयाम्यहं भक्तिपरायणा।

Verse 43

प्रक्षिपामि तत स्तोये ततो गच्छामि मन्दिरम् । कस्यचित्त्वथ कालस्य भर्ता मे प्रस्थितः शुभः । देशांतरं वणिग्वृत्त्या सोऽपि मार्गं तमाश्रितः

ततः तं कर्दमं तोये प्रक्षिप्य, अनन्तरं मन्दिरं गच्छामि। कस्यचित्कालस्य पश्चात् मे भर्ता शुभः प्रस्थितः; वणिग्वृत्त्या देशान्तरं गन्तुं स तमेव मार्गमाश्रितवान्।

Verse 44

स गच्छन्मरुमार्गेण मां समादाय स्नेहतः । संप्राप्तो निर्जलं देशं सुरौद्रं मरुमंडलम्

स मरुमार्गेण गच्छन् स्नेहतः मां समादाय, निर्जलं देशं संप्राप्तः—सुरौद्रं मरुमण्डलम्।

Verse 45

तथा रौद्रतरे काले वृषस्थे दिवसाधिपे । ततः सार्थः समस्तश्च विश्रांतः स्थलमध्यगः

तथा रौद्रतरे काले वृषस्थे दिवसाधिपे । ततः सार्थः समस्तश्च विश्रान्तः स्थलमध्यगः ॥

Verse 46

कूपमेकं समाश्रित्य गम्भीरं जलदोपमम् । एतस्मिन्नेव काले तु मया दृष्टः समीपगः । तोयाकारो मरु द्देशस्तश्चित्ते विचिन्तितम्

कूपमेकं समाश्रित्य गम्भीरं जलदोपमम् । एतस्मिन्नेव काले तु मया दृष्टः समीपगः । तोयाकारो मरुद्देशस्तश्चित्ते विचिन्तितम् ॥

Verse 47

यत्तच्च दृश्यते तोयं समीपस्थं तथा बहु । अत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः । पिबामि सलिलं पश्चात्सुस्वादु सरसीभवम्

यत्तच्च दृश्यते तोयं समीपस्थं तथा बहु । अत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः । पिबामि सलिलं पश्चात्सुस्वादु सरसीभवम् ॥

Verse 48

ततः संप्रस्थिता यावत्प्रगच्छामि पदात्पदम् । यावद्दूरतरं यामि तावत्सा मृगतृष्णिका

ततः संप्रस्थिता यावत्प्रगच्छामि पदात्पदम् । यावद्दूरतरं यामि तावत्सा मृगतृष्णिका ॥

Verse 49

एतस्मिन्न न्तरे प्राप्तो नभोमध्यं दिवाकरः । वृषस्थो येन दह्यामि ह्युपरिष्टाच्छुभानना

एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो नभोमध्यं दिवाकरः । वृषस्थो येन दह्यामि ह्युपरिष्टाच्छुभानना ॥

Verse 50

अधोभागे सुतप्ताभिर्वालुकाभिः समंततः । तृष्णार्ताऽहं ततस्तस्मिन्मरुदेशे समाकुला

अधस्तात् सर्वतः सुतप्ताभिर्वालुकाभिः परिवृतं मरुदेशं दृष्ट्वा, तृष्णया पीडिताऽहं व्याकुला मूढभावं गता।

Verse 51

ततश्च पतिता भूमौ विस्फोटकसमावृता । ततो मया स्मृता चित्ते कथा भारतसंभवा

ततः भूमौ पतिता अहं विस्फोटकैः समावृता; तस्मिन्क्षणे भारतसंभवा कथा मम चित्ते स्मृता हृदि समुत्थिता।

Verse 52

नृगेण तु यथा यज्ञो वालुकाभिर्विनिर्मितः । कूपान्तः क्षिप्यमाणेन तृणलोष्टांबुवर्जितम्

नृगराजस्य यथा कूपान्तः क्षिप्यमाणस्य तृणलोष्टाम्बुवर्जिते, वालुकाभिरेव यज्ञो विनिर्मित इति मया स्मृतम्।

Verse 53

भक्तिग्राह्यास्ततो देवास्तुष्टास्तस्य महात्मनः । तदहं वालुकाभिश्च पूजयामि हरप्रियाम्

भक्त्या ग्राह्या देवाः तस्य महात्मनः तुष्टाः; अतः अहं अपि वालुकाभिः हरप्रियाम् देवीम् पूजयामि।

Verse 54

तेन तुष्टा तु सा देवी मम राज्यं प्रयच्छति । अद्य देहान्तरे प्राप्ते मनोभीष्टमनंतकम्

तेन तुष्टा सा देवी मम राज्यं प्रयच्छति; अद्यापि देहान्तरप्राप्तायै मम मनोऽभीष्टम् अनन्तकं ददाति।

Verse 55

ततस्तु पंचभिर्मन्त्रैस्तैरेव स्मृतिमागतैः । पंचभिर्मुष्टिभिर्देवी वालुकोत्थैः प्रपूजिता

ततः स्मृतिमागतैस्तैरेव पञ्चभिर्मन्त्रैः पञ्चभिर्मुष्टिभिर्वालुकोत्थैर्देवीं सम्यक् प्रपूजयम्।

Verse 56

ततः पञ्चत्वमापन्ना तत्कालेऽहं वरांगनाः । दशार्णाधिपतेर्जाता सदने लोकविश्रुते

ततः कालेन पञ्चत्वमापन्ना, पुनरहं वराङ्गना दशार्णाधिपतेर्लोकविश्रुते सदने जाता।

Verse 57

जातिस्मरणसंयुक्ता तस्या देव्याः प्रसादतः । भवतीनां कनिष्ठास्मि ज्येष्ठा सौभाग्यतः स्थिता

तस्या देव्याः प्रसादतो जातिस्मरणसंयुक्ता; भवतीनां कनिष्ठापि सौभाग्यतः ज्येष्ठा स्थितास्मि।

Verse 58

एत स्मात्कारणाद्गौरीं मुक्त्वैतान्पञ्चपिण्डकान् । कर्द्दमेन विधायाथ पूजयामि दिनेदिने

एतस्मात्कारणाद्गौरीं मुक्त्वैतान् पञ्चपिण्डकान्, कर्दमेन विधायाथ दिनेदिने पूजयामि।

Verse 59

एतद्गुह्यं मया ख्यातं भवतीनामसंशयम् । सत्येनानेन मे गौरी मनोभीष्टं प्रयच्छतु

एतद्गुह्यं मया भवतीनां निःसन्देहं प्रकाशितम्; अनेन सत्येन मे गौरी मनोभीष्टं प्रयच्छतु।

Verse 61

प्रसादं कुरु चास्माकं दीयतां मन्त्रपंचकम् । तदेव येन ते देवी तुष्टा सा परमेश्वरी

अस्माकमपि प्रसादं कुरु; मन्त्रपञ्चकं प्रदीयताम्। येनैव, देवि, तेन मन्त्रपञ्चकेन सा परमेश्वरी तव तुष्टा बभूव।

Verse 62

मया प्रोक्ताश्च ता सर्वाः प्रार्थयध्वं यथेच्छया । अहं सर्वं प्रदास्यामि तत्सत्यं वचनं मम

मया ताः सर्वाः प्रोक्ताः; यथेच्छया प्रार्थयध्वम्। अहं सर्वं प्रदास्यामि—तत् मम वचनं सत्यम्।

Verse 63

ततो देव मया प्रोक्तं तासां तन्मंत्रपंचकम् । शिष्यत्वं गमितानां च वाङ्मनःकायकर्मभिः

ततः, देव, मया तासां तन्मन्त्रपञ्चकं प्रोक्तम्। वाङ्मनःकायकर्मभिः शिष्यत्वं च गमिताः।

Verse 64

विष्णुरुवाच । ममापि वद देवेशि कीदृक्तन्मन्त्रपञ्चकम् । यत्त्वयाऽनुष्ठितं पूर्वं तया तासां निवेदि तम्

विष्णुरुवाच—ममापि वद देवेशि, कीदृक् तन्मन्त्रपञ्चकम्। यत्त्वया पूर्वमनुष्ठितं, तथा तासां निवेदय तत्।

Verse 65

लक्ष्मीरुवाच । नमः पृथिव्यै क्षांतीशि नम आपोमये शुभे । तेजस्विनि नमस्तुभ्यं नमस्ते वायुरूपिणि

लक्ष्मीरुवाच—नमः पृथिव्यै, क्षान्तीशि; नम आपोमये शुभे। तेजस्विनि नमस्तुभ्यं; नमस्ते वायुरूपिणि।

Verse 66

आकाशरूपसंपन्ने पंचरूपे नमोनमः

आकाशरूपसम्पन्ने पञ्चरूपे नमो नमः।

Verse 67

एभिर्मन्त्रैर्मया पूर्वं पूजिता परमेश्वरी । तेन राज्यं मया प्राप्तं सर्वस्त्रीणां सुदुर्लभम्

एभिर्मन्त्रैर्मया पूर्वं पूजिता परमेश्वरी। तेन राज्यं मया प्राप्तं सर्वस्त्रीणां सुदुर्लभम्॥

Verse 68

ततश्च स्थापिता देवी कृत्वा रत्नमयी शुभा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मया तत्र सुरेश्वर

ततश्च स्थापिता देवी कृत्वा रत्नमयी शुभा। हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मया तत्र सुरेश्वर॥

Verse 69

तां या पूजयते नारी सद्योऽपि पतिवल्लभा । जायते नात्र सन्देहः सर्वपापविवर्जिता

तां या पूजयते नारी सद्योऽपि पतिवल्लभा। जायते नात्र सन्देहः सर्वपापविवर्जिता॥

Verse 177

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चपिंडिकोत्पत्ति माहात्म्य वर्णनं नाम सप्तसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चपिण्डिकोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।