Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो मुनिसत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन मार्गेण चागतः

Transliteration

kasyacittvatha kālasya nārado munisattamaḥ | tīrthayātrāprasaṃgena tena mārgeṇa cāgataḥ

Translation

कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो मुनिसत्तमः। तीर्थयात्राप्रसङ्गेन तेन मार्गेण चागतः॥

Word by Word

• कस्यचित्: of some
• कस्यचित्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-प्रत्यय (indefinite: of some)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेष (but/indeed)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनुक्रमसूचक (then)

• कालस्य: of time
• कालस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मुनि-सत्तमः: the best of sages
• मुनि-सत्तमः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मुनिषु सत्तमः)

• तीर्थ-यात्रा-प्रसङ्गेन: due to the occasion of a pilgrimage
• तीर्थ-यात्रा-प्रसङ्गेन: Hetu/Karana (हेतु/करण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक) + प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तीर्थयात्रायाः प्रसङ्गः)

• तेन: by that / along that
• तेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• मार्गेण: by the path
• मार्गेण: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction: and)

• आगतः: came/arrived
• आगतः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (used predicatively: has come)

Speaker

Unspecified narrator (Purāṇic narration within Nāgara-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nārada, vīṇā in hand, walking a dusty forest path with the composure of a seasoned pilgrim; distant sacred markers hinted—trees, small shrines, or river glint.

Characters & Entities

• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage (tīrtha-yātrā) is presented as a natural, ongoing discipline of great sages, linking sacred places with spiritual progress.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse mentions tīrtha-yātrā generally; no single site is identified in the line.

What ritualistic prescription is mentioned?

The practice implied is tīrtha-yātrā (pilgrimage), though no specific rite like snāna or dāna is stated here.