Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 53

Devanagari script

परं शौचसमेतेन संपूज्यो भगवांस्त्वया । अन्यथा प्राप्स्यसे विघ्नान्सत्यमेतन्मयोदितम्

Transliteration

paraṃ śaucasametena saṃpūjyo bhagavāṃstvayā | anyathā prāpsyase vighnānsatyametanmayoditam

Translation

परं शौचसमायुक्तेन त्वया भगवान् सम्यक् संपूज्यः । अन्यथा विघ्नान् प्राप्स्यसि—सत्यमेतन्मयोदितम् ॥

Word by Word

• परम्: further, moreover
• परम्: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/क्रियाविशेषणम्) — 'further/moreover'

• शौच-समेतेन: with purity (being pure)
• शौच-समेतेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Adjective
• Root: शौच (प्रातिपदिक) + समेत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचनम्; षष्ठी/संबन्ध-तत्पुरुषार्थः (शौचेन समेतः = accompanied by purity)

• संपूज्यः: should be duly worshipped
• संपूज्यः: Vidheyavisheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सम् + पूज् (धातु) → पूज्य (कृदन्त)
• Form: तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (भाव्य/विधेय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; 'to be worshipped'

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karma (Object implied of worship)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent of passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया (करण/कर्ता-कर्तृकरण), एकवचनम्

• अन्यथा: otherwise
• अन्यथा: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्) — 'otherwise'

• प्राप्स्यसे: you will obtain/encounter
• प्राप्स्यसे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्कालः), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

• विघ्नान्: obstacles
• विघ्नान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचनम्

• सत्यम्: truly
• सत्यम्: Sambandha (Assertion marker)
• Type: Indeclinable
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः (वाक्य-प्रमाणसूचक निपातः) — 'truly'

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object of 'said'/वचनविषय)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; अत्र वाक्यस्य विषयः (this statement)

• मया: by me
• मया: Karta (Agent of passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (करण/कर्ता), एकवचनम्

• उदितम्: spoken
• उदितम्: Visheshana (Qualifier of 'etat')
• Type: Adjective
• Root: उद् + वद् (धातु) → उदित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; 'spoken/uttered'

Speaker

Vasiṣṭha

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A preceptor-like figure admonishes a king: worship must be performed with supreme purity, or obstacles will arise.

Characters & Entities

• Bhagavān (Śiva/Bhairava in context)
• King

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity and disciplined conduct safeguard spiritual practice; negligence invites vighnas (obstacles).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction pertains to worship at Hāṭakeśvara-kṣetra within this tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship must be performed with para-śauca (utmost purity), implying cleanliness and proper observances.