Adhyaya 138

Verse 1

ऋषय ऊचुः । किं कृतं धर्मराजेन तपोध्यानादिकं च यत् । मांडव्यशापनाशाय तदस्माकं प्रकीर्तय

ऋषय ऊचुः—धर्मराजेन माण्डव्यशापनाशाय किं तपोध्यानादिकं कृतं? तदस्माकं प्रकीर्तय।

Verse 2

सूत उवाच । मांडव्य शापमासाद्य धर्मराजः सुदुःखितः । तपस्तेपे द्विजश्रेष्ठास्तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थितः

सूत उवाच—माण्डव्यशापमासाद्य धर्मराजः सुदुःखितः; तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थितो द्विजश्रेष्ठाः तपस्तेपे।

Verse 3

प्रासादं देवदेवस्य संविधाय कपर्दिनः । अव्यग्रं पूजयामास पुष्पधूपानुलेपनैः

देवदेवस्य कपर्दिनः प्रासादं संविधाय स अव्यग्रचित्तः पुष्पधूपानुलेपनैः पूजयामास।

Verse 4

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यदीप्सितम्

ततः कालेन महता तुष्टोऽभवन्महेश्वरः । उवाच च वरदोऽस्मीति यथेप्सितं प्रार्थयस्व ॥

Verse 5

धर्मराज उवाच । अहं देव पुरा शप्तो मांडव्येन महात्मना । स्वधर्मे वर्तमानोऽपि सर्वदोषविवर्जितः

धर्मराज उवाच । अहं देव पुरा शप्तो माण्डव्येन महात्मना । स्वधर्मे वर्तमानोऽपि सर्वदोषविवर्जितः ॥

Verse 6

कुपितेन च तेनोक्तं शूद्रयोनौ भविष्यसि

कुपितेन च तेनोक्तं—शूद्रयोनौ भविष्यसि ॥

Verse 7

तत्रापि च महद्दुःखं ज्ञातिनाशसमुद्रवम् । मच्छापजनितं सद्यो जातिजं समवाप्स्यसि

तत्रापि च महद्दुःखं ज्ञातिनाशसमुद्भवम् । मच्छापजनितं सद्यो जातिजं समवाप्स्यसि ॥

Verse 8

तस्मात्त्राहि सुरश्रेष्ठ तस्या योनेः सकाशतः । कथं चैतद्विधो भूत्वा तस्यां जन्म करोम्यहम्

तस्मात्त्राहि सुरश्रेष्ठ तस्या योनेः सकाशतः । कथं चैतद्विधो भूत्वा तस्यां जन्म करोम्यहम् ॥

Verse 9

तत्रापि च महदुःखं ज्ञातिनाशसमुद्भवम् । एतदर्थे सुरश्रेष्ठ मया चाराधितो भवान्

तत्रापि तस्मिन्जन्मनि ज्ञातिनाशसमुद्भवं महद्दुःखं भविष्यति। तदर्थमेव सुरश्रेष्ठ त्वामहं भक्त्या समाराधितवान्॥

Verse 10

श्रीभगवानुवाच । न तस्य सन्मुनेर्वाक्यं शक्यते कर्तुमन्यथा । तस्माच्छूद्रोऽपि भूत्वा त्वं न संतानमवाप्स्यसि

श्रीभगवानुवाच—तस्य सन्मुनेर्वाक्यं न शक्यतेऽन्यथा कर्तुम्। तस्माच्छूद्रोऽपि भूत्वा त्वं संतानं न अवाप्स्यसि॥

Verse 11

ज्ञातिक्षयं प्रदृष्ट्वापि नैव दुःखमवाप्स्यसि । यतो निषिध्यमानापि न करिष्यंति ते वचः

ज्ञातिक्षयं प्रदृष्ट्वापि त्वं दुःखं नैव अवाप्स्यसि। यतः निषिध्यमानाऽपि ते वचो न करिष्यन्ति॥

Verse 12

एतस्मात्कारणाच्चित्ते न ते दुःखं भविष्यति । ज्ञातिजं धर्मराजैतत्सत्यमेव मयोदितम्

एतस्मात्कारणाच्चित्ते तव दुःखं न भविष्यति। हे धर्मराज, ज्ञातिजं दुःखमेतत्—सत्यमेव मयोदितम्॥

Verse 13

स्थित्वा वर्षशतं प्राज्ञ त्वं शूद्रो धर्मवत्सलः । उपदेशान्बहून्दत्त्वा ज्ञातिभ्यो हितकाम्यया । अपि श्रद्धा विहीनेषु पापात्मसु सदैव हि

वर्षशतं स्थित्वा प्राज्ञ त्वं शूद्रो धर्मवत्सलः। हितकाम्यया ज्ञातिभ्य उपदेशान्बहून् दास्यसि। श्रद्धाविहीनेषु पापात्मसु सदैव हि॥

Verse 14

ततो वर्षशते पूर्णे ब्रह्मद्वारेण केवलम् । आत्मानं सम्यगुत्सृज्य मोक्षमेव प्रयास्यसि

ततः शतवर्षे पूर्णे ब्रह्मद्वारेण केवलम् । देहं सम्यग्विनिक्षिप्य मोक्षमेव गमिष्यसि ॥

Verse 15

एवमुक्त्वा स भगवान्गतश्चादर्शनं ततः । धर्मराजोऽपि तं शापं भेजे मांडव्यसंभवम्

एवमुक्त्वा स भगवान् ततः सादर्शनं गतः । धर्मराजोऽपि तं शापं माण्डव्योत्थं समाश्रयत् ॥

Verse 16

तदा विदुररूपेण ह्यवतीर्य धरातले । मांडव्यस्य वचः सत्यं स चकार महामतिः

तदा विदुररूपेण ह्यवतीर्य धरातले । माण्डव्यवचनं सत्यं स चकार महामतिः ॥

Verse 17

जातो भगवता साक्षाद्व्यासेनामिततेजसा । पाराशर्येण विप्रेण दासीगर्भसमुद्भवः

साक्षाद् भगवता जातो व्यासेनामिततेजसा । पाराशर्येण विप्रेण दासीगर्भसमुद्भवः ॥

Verse 18

एतद्वः सर्वमाख्यातं धर्मराजसमुद्भवम् । आख्यानं यदहं पृष्टः सर्वपातकनाशनम्

एतद्वः सर्वमाख्यातं धर्मराजसमुद्भवम् । आख्यानं यन्मया पृष्टं सर्वपातकनाशनम् ॥

Verse 138

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहरस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धर्मराजेश्वरोत्पत्तिवर्णनंनामाष्टात्रिंशदुत्तरशततमोअध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये “धर्मराजेश्वरोत्पत्तिवर्णनम्” नामाष्टात्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।