Adhyaya 119
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 119

Adhyaya 119

अध्याय आरभ्यते यत्र ऋषयः सूतं पृच्छन्ति—देवी कात्यायनी महिषासुरं किमर्थं जघान, स च दैत्यः कथं महिषरूपं प्राप्तवानिति। सूतः कारणकथां निवेदयति—चित्रसम इति नाम्ना रूपवान् शूरश्च दैत्यः महिषयानासक्तिं कृत्वा अन्ययानानि त्यक्तवान्। स जह्नव्याः तटे महिषमारुह्य विचरन् ध्यानस्थं मुनिं पदाक्रान्तेन महिषेण पीडयामास; तेन मुनिसमाधिर्भग्नः। क्रुद्धो मुनिः तं शशाप—जीवनपर्यन्तं महिष एव भवेत् इति। शापोपशमनार्थं स शुक्राचार्यं शरणं जगाम। शुक्रः तमुवाच—हाटकेश्वरक्षेत्रे महेश्वरमेवैकभक्त्या सेवय; तत्क्षेत्रं कलिदोषेष्वपि सिद्धिदं प्रसिद्धम्। दीर्घतपसा तुष्टे शिवे प्रादुर्भूते, शापो न निवर्तते इति नियमं कृत्वा शिवः ‘सुखोपायं’ ददौ—नानाभोगाः प्राणिनश्च तस्य देहे समागमिष्यन्ति। अभेद्यत्वं याचिते शिवः सर्वथा न ददौ; अन्ते स दैत्यः स्त्रीहस्तेनैव वध्यत्वं वरयामास। ततः शिवः तीर्थस्नानदर्शनयोः फलानि वर्णयति—श्रद्धया स्नात्वा दर्शनं कृत्वा सर्वार्थसिद्धिः, विघ्ननाशः, तेजोवृद्धिः; ज्वरव्याधयश्च प्रशमं यान्ति। अनन्तरं स दैत्यः दानवान् समाहूय देवान् आक्रम्य दीर्घे दिव्ययुद्धे इन्द्रसेना पराजिता निवृत्ता; अमरावती किञ्चित्कालं शून्येवाभवत्। दैत्याः प्रविश्य उत्सवं चक्रुः, यज्ञभागांश्च हृतवन्तः। पश्चात् महालिङ्गप्रतिष्ठा कैलाससदृशस्य देवालयाकारस्य निर्माणं चोक्तं, येन क्षेत्रस्य पावनमहिमा तीर्थप्रधानतया दृढीकृतः।

Shlokas

Verse 2

ऋषय ऊचुः । यत्वया सूतज प्रोक्तं देवी कात्यायनी च सा । महिषांतकरी जाता कथं सा मे प्रकीर्तय । कीदृग्दानववर्यः स माहिषं रूपमाश्रितः । कस्मात्स सूदितो देव्या तन्मे विस्तरतो वद

ऋषय ऊचुः—हे सूतनन्दन! त्वया प्रोक्ता देवी सा कात्यायनी, महिषान्तकरी च जाता; तत्कथं जातमिति नः प्रकीर्तय। कीदृग्दानववर्यः स महिषरूपमाश्रितः? कस्मात् स देव्या सूदितः? तन्मे विस्तरतो वद।

Verse 3

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतमात्रेऽपि मर्त्यानां येन शत्रुक्षयो भवेत्

सूत उवाच—अत्र वः कीर्तयिष्यामि देव्या माहात्म्यमुत्तमम्; श्रुतमात्रेऽपि मर्त्यानां येन शत्रुक्षयो भवेत्।

Verse 4

हिरण्याक्षसुतः पूर्वं महिषोनाम दानवः । आसीन्महिषरूपेण येन भुक्तं जगत्त्रयम्

पूर्वं हिरण्याक्षसुतो महिषोनाम दानव आसीत्; येन महिषरूपेण जगत्त्रयं भुक्तं पीडितं च।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । माहिषेण स्वरूपेण किंजातः सूतनंदन । अथवा शापदोषेण सञ्जातः केनचिद्वद

ऋषय ऊचुः—हे सूतनन्दन! माहिषेण स्वरूपेण किं जातः? अथवा शापदोषेण केनचित् सञ्जातः? तद्वद।

Verse 6

सूत उवाच । संजातो हि सुरूपाढ्यः शतपत्रनिभाननः । दीर्घबाहुः पृथुग्रीवः सर्वलक्षणलक्षितः । नाम्ना चित्रसमः प्रोक्तस्तेजोवीर्यसमन्वितः

सूत उवाच—स हि जातः परमसुरूपसमृद्धः शतपत्रकमलनिभाननः, दीर्घबाहुः पृथुग्रीवः सर्वशुभलक्षणलक्षितः। नाम्ना ‘चित्रसमः’ इति ख्यातः, तेजोवीर्यसमन्वितश्च।

Verse 7

सबाल्यात्प्रभृति प्रायो महिषाणां प्रबोधनम् । करोति संपरित्यज्य सर्वमश्वादिवाहनम्

स बाल्यात्प्रभृति प्रायो महिषाणां प्रबोधनं प्रेरणं च करोति स्म; सर्वमश्वादिवाहनं संपरित्यज्य केवलं महिषयानमेव सेवते स्म।

Verse 9

कदाचिन्महिषारूढः स प्रतस्थे दनोः सुतः । जाह्नवीतीरमासाद्य विनिघ्नञ्जलपक्षिणः

कदाचित् स दनोः सुतो महिषारूढः प्रतस्थे; जाह्नवीतीरमासाद्य तत्र जलपक्षिणो विनिघ्नन् आरब्धवान्।

Verse 10

विहंगासक्तचित्तेन शून्येन स मुनीश्वरः । दृष्टो न महिषक्षुण्णः खुरैर्वेगवशाद्द्विजः

विहंगेष्वासक्तचित्तः शून्य इव स मुनीश्वरः; वेगवशात् महिषखुरैः क्षुण्णं तं द्विजं न ददर्श।

Verse 12

ततः क्षतजदिग्धांगः स दृष्ट्वा दानवं पुरः । अथ दृष्ट्वा प्रणामेन रहितं कोपमाविशत् । ततः प्रोवाच तं क्रुद्धस्तोयमादाय पाणिना । यस्मात्पाप मम क्षुण्णं गात्रं महिषजैः खुरैः

ततः क्षतजदिग्धाङ्गः स मुनिः दानवं पुरः स्थितं दृष्ट्वा, प्रणामरहितं च विलोक्य कोपमाविशत्। ततः पाणिना तोयमादाय क्रुद्धः तमुवाच—‘यस्मात् पाप! मम गात्रं महिषजैः खुरैः क्षुण्णम्…’

Verse 13

समाधेश्च कृतो भंगस्तस्मात्त्वं महिषो भव । यावज्जीवसि दुर्बुद्धे सम्यग्ज्ञानसमन्वितः

मम समाधेर्भङ्गं कृतवानसि; तस्मात् त्वं महिषो भव। यावज्जीवसि दुर्बुद्धे, सम्यग्ज्ञानसमन्वित एव स्थास्यसि॥

Verse 14

अथाऽसौ महिषो जातः कृष्णगात्रधरो महान् । अतिदीर्घविषाणश्च अंजनाद्रिरिवापरः

अथासौ महिषो जातः कृष्णगात्रधरो महान्। अतिदीर्घविषाणश्च, अञ्जनाद्रिरिवापरः॥

Verse 15

ततः प्रसादयामास तं मुनिं विनयान्वितः । शापातं कुरु मे विप्र बाल्यभावादजानतः

ततः स विनयान्वितः तं मुनिं प्रसादयामास। ‘विप्र, शापं मम मृदुं कुरु; बाल्यभावादजानतः’॥

Verse 16

अथ तं स मुनिः प्राह न मे स्याद्वचनं वृथा । तस्माद्यावत्स्थिताः प्राणास्तावदित्थं भविष्यति

अथ स मुनिः तमुवाच—‘न मे वचनं वृथा स्यात्। तस्माद् यावत् स्थिताः प्राणाः, तावदित्थं भविष्यति’॥

Verse 17

महिषस्य स्वरूपेण निन्दितस्य सुदुर्मते । एवं स तं परित्यज्य गंगातीरं मुनीश्वरः । जगामाऽन्यत्र सोऽप्याशु गत्वा शुक्रमुवाच ह

महिषस्वरूपेण निन्दितः सुदुर्मतिः स एवम्। तं परित्यज्य गङ्गातीरात् मुनीश्वरः अन्यत्र जगाम; सोऽपि शीघ्रं गत्वा शुक्रमुवाच॥

Verse 18

अहं दुर्वाससा शप्तः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । महिषत्वं समानीतस्तस्मात्त्वं मे गतिर्भव

अहं दुर्वाससा केनचित्कारणेन शप्तः, महिषत्वं नीतः; अतस्त्वं मे परा गतिः शरणं च भव।

Verse 19

यथा स्यात्पूर्वजं देहं तिर्यक्त्वं नश्यते यथा । प्रसादात्तव विप्रेंद्र तथा नीतिर्विधीयताम्

यथा मे पूर्वजः देहः पुनर्लभ्येत, यथा च तिर्यक्त्वं विनश्येत; हे विप्रेन्द्र, तव प्रसादात् तथा नीतिः विधीयताम्।

Verse 20

शुक्र उवाच । तस्य शापोऽन्यथा कर्तुं नैव शक्यः कथंचन । केनापि संपरित्यज्य देवमेकं महेश्वरम्

शुक्र उवाच—तस्य शापोऽन्यथा कर्तुं कथञ्चन न शक्यः; अतः केनापि न संपरित्यज्य एकं देवं महेश्वरं शरणं व्रज।

Verse 21

तस्मादाराधयाऽशु त्वं गत्वा लिंगमनुत्तमम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदायके

तस्मादाशु गत्वा हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदायके अनुत्तमं लिङ्गम् आराधय।

Verse 22

तत्र सञ्जायते सिद्धिः शीघ्रं दानवसत्तम । अपि पापयुगे प्राप्ते किं पुनः प्रथमे युगे

तत्र सिद्धिः शीघ्रं जायते, हे दानवसत्तम; पापयुगेऽपि प्राप्ते, किं पुनः प्रथमे युगे।

Verse 23

एवमुक्तः स शुक्रेण दानवः सत्वरं ययौ । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तपस्तेपे ततः परम्

एवमुक्तः स शुक्रेण दानवः सत्वरं ययौ । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं गत्वा ततः परं तपस्तेपे ॥

Verse 25

तस्यैवं वर्तमानस्य तपःस्थस्य महात्मनः । जगाम सुमहान्कालः कृच्छ्रे तपसि वर्ततः

तस्यैवं वर्तमानस्य तपःस्थस्य महात्मनः । जगाम सुमहान्कालः कृच्छ्रे तपसि वर्ततः ॥

Verse 26

ततस्तुष्टो महादेवो गत्वा तद्दृष्टिगोचरम् । प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि वरं वरय दानव

ततः तुष्टो महादेवो गत्वा तद्दृष्टिगोचरम् । प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि वरं वरय दानव ॥

Verse 27

महिष उवाच । अहं दुर्वाससा शप्तो महिषत्वे नियोजितः । तिर्यक्त्वं नाशमायातु तस्मान्मे त्वत्प्रसादतः

महिष उवाच । अहं दुर्वाससा शप्तो महिषत्वे नियोजितः । तिर्यक्त्वं नाशमायातु तस्मान्मे त्वत्प्रसादतः ॥

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । नान्यथा शक्यते कर्तुं तस्य वाक्यं कथंचन । तस्मात्तव करिष्यामि सुखोपायं शृणुष्व तम्

श्रीभगवानुवाच । नान्यथा शक्यते कर्तुं तस्य वाक्यं कथंचन । तस्मात्तव करिष्यामि सुखोपायं शृणुष्व तम् ॥

Verse 29

ये केचिन्मानवा भोगा दैविका ये तथाऽसुराः । ते सर्वे तव गात्रेऽत्र सम्प्रयास्यंति संश्रयम्

ये केचिन्मानवा भोगा दैविका ये तथाऽसुराः । ते सर्वे तव गात्रेऽत्र सम्प्रयास्यन्ति संश्रयम् ॥

Verse 31

महिष उवाच । यद्येवं देवदेवेश भोगप्राप्तिर्भवेन्मम । तस्मादवध्यमेवास्तु गात्रमेतन्मम प्रभो

महिष उवाच । यद्येवं देवदेवेश भोगप्राप्तिर्भवेन्मम । तस्मादवध्यमेवास्तु गात्रमेतन्मम प्रभो ॥

Verse 32

दशानां देवयोनीनां मनुष्याणां विशेषतः । तिर्यञ्चानां च नागानां पक्षिणां सुरसत्तम

दशानां देवयोनीनां मनुष्याणां विशेषतः । तिर्यञ्चानां च नागानां पक्षिणां सुरसत्तम ॥

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । नावध्योऽस्ति धरापृष्ठे कश्चिद्देही च दानव । तस्मादेकं परित्यक्त्वा शेषान्प्रार्थय दैत्यप

श्रीभगवानुवाच । नावध्योऽस्ति धरापृष्ठे कश्चिद्देही च दानव । तस्मादेकं परित्यक्त्वा शेषान्प्रार्थय दैत्यप ॥

Verse 34

ततः स सुचिरं ध्यात्वा प्रोवाच वृषभध्वजम् । स्त्रियमेकां परित्यक्त्वा नान्येभ्यस्तु वधो मम

ततः स सुचिरं ध्यात्वा प्रोवाच वृषभध्वजम् । स्त्रियमेकां परित्यक्त्वा नान्येभ्यस्तु वधो मम ॥

Verse 35

तथात्र मामके तीर्थे यः कश्चिच्छ्रद्धया नरः । करोति स्नानमव्यग्रस्त्वां पश्यति ततः परम्

तथैव मम तीर्थेऽस्मिन् यः कश्चिन्नरः श्रद्धया अव्यग्रः स्नानं करोति, स ततः परं त्वां (प्रभो) पश्यति।

Verse 36

तस्य स्यात्त्वत्प्रसादेन संसिद्धिः सार्वकामिकी । सर्वोपद्रवनाशश्च तेजोवृद्धिश्च शंकर

त्वत्प्रसादेन, हे शंकर, तस्य सार्वकामिकी संसिद्धिः स्यात्; सर्वोपद्रवनाशश्च, तेजोवृद्धिश्च जायते।

Verse 37

भोगार्थमिष्यते कायं यतो मर्त्यं सुरासुरैः । समवाप्स्यसि तान्सर्वांस्तस्मात्तव कलेवरम्

भोगार्थं यतो मर्त्यकायं सुरासुरैरपि इष्यते, तस्मात् त्वमपि तान् सर्वान् भोगान् समवाप्स्यसि; अतः तव कलेवरं—

Verse 38

भूतप्रेतपिशाचादि संभवास्तस्य तत्क्षणात् । दोषा नाशं प्रयास्यंति तथा रोगा ज्वरादयः

तत्क्षणादेव भूतप्रेतपिशाचादिसंभवा दोषा नश्यन्ति; तथा ज्वरादयो रोगा अपि विनाशं यान्ति।

Verse 39

एवमुक्त्वाऽथ देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । महिषोऽपि निजं स्थानं प्रजगाम ततः परम्

एवमुक्त्वा देवेशः ततः अदर्शनं गतः; महिषोऽपि ततः परं निजं स्थानं प्रजगाम।

Verse 40

स गत्वा दानवान्सर्वान्समाहूय ततः परम् । प्रोवाचामर्षसंयुक्तः सभामध्ये व्यवस्थितः

स गत्वा सर्वान् दानवान् समाहूय ततः परम् । सभामध्ये व्यवस्थितोऽमर्षक्रोधसमन्वितः प्रोवाच ॥

Verse 41

पिता मम पितृव्यश्च ये चान्ये मम पूर्वजाः । दानवा निहता देवैर्वासुदेवपुरोगमैः

पिता मम पितृव्यश्च ये चान्ये मम पूर्वजाः । दानवा निहता देवैर्वासुदेवपुरोगमैः ॥

Verse 42

तस्मात्तान्नाशयिष्यामि देवानपि महाहवे । अहं त्रैलोक्यराज्यं हि ग्रहीष्यामि ततः परम्

तस्मात्तान्नाशयिष्यामि देवानपि महाहवे । अहं त्रैलोक्यराज्यं हि ग्रहीष्यामि ततः परम् ॥

Verse 43

अथ ते दानवाः प्रोचुर्युक्तमेतदनुत्तमम् । अस्मदीयमिदं राज्यं यच्छक्रः कुरुते दिवि

अथ ते दानवाः प्रोचुर्युक्तमेतदनुत्तमम् । अस्मदीयमिदं राज्यं यच्छक्रः कुरुते दिवि ॥

Verse 44

तस्मादद्यैव गत्वाऽशु हत्वेन्द्रं रणमूर्धनि । दिव्यान्भोगान्प्रभुञ्जानाः स्थास्यामः सुखिनो दिवि

तस्मादद्यैव गत्वाऽशु हत्वेन्द्रं रणमूर्धनि । दिव्यान्भोगान्प्रभुञ्जानाः स्थास्यामः सुखिनो दिवि ॥

Verse 45

एवं ते दानवाः सर्वे कृत्वा मंत्रविनिश्चयम् । मेरुशृंगं ततो जग्मुः सभृत्यबलवाहनः

एवं ते दानवाः सर्वे मन्त्रविनिश्चयं कृत्वा मेरुशृङ्गं ततो जग्मुः सभृत्यबलवाहनाः।

Verse 46

अथ शक्रादयो देवा दृष्ट्वा तद्दानवोद्भवम् । अकस्मादेव संप्राप्तं बलं शस्त्रास्त्रसंयुतम् । युद्धार्थं स्वपुरद्वारि निर्ययुस्तदनंतरम्

अथ शक्रादयो देवाः दृष्ट्वा तद्दानवोद्भवं बलम् अकस्मादेव संप्राप्तं शस्त्रास्त्रसमन्वितम्। युद्धार्थं स्वपुरद्वारि निर्ययुस्तदनन्तरम्॥

Verse 47

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ च भिषग्वरौ । विश्वेदेवास्तथा साध्याः सिद्धा विद्याधराश्च ये

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ च भिषग्वरौ। विश्वेदेवास्तथा साध्याः सिद्धा विद्याधराश्च ये॥

Verse 48

ततः समभवद्युद्धं देवानां सह दानवैः । मिथः प्रभर्त्स्यमानानां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

ततः समभवद्युद्धं देवानां सह दानवैः। मिथः प्रभर्त्स्यमानानां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्॥

Verse 49

एवं समभवद्युद्धं यावद्वर्षत्रयं दिवि । रक्तनद्योतिविपुलास्तत्रातीव प्रसुस्रुवुः

एवं समभवद्युद्धं यावद्वर्षत्रयं दिवि। रक्तनद्योऽतिविपुलास्तत्रातीव प्रसुस्रुवुः॥

Verse 50

अन्यस्मिन्दिवसे शक्रं दृष्टैवारावणसंस्थितम् । तं शुक्लेनातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । देवैः परिवृतं दिव्यशस्त्रपाणिभिरेव च

अन्यस्मिन्दिवसे शक्रं दृष्ट्वा ऐरावतसंस्थितम्। शुक्लातपत्रच्छायितमूर्धानं दिव्यशस्त्रपाणिभिर्देवैः परिवृतं च॥

Verse 51

ततः कोपपरीतात्मा महिषो दानवाधिपः । महावेगं समासाद्य तस्यैवाभिमुखो ययौ

ततः कोपपरीतात्मा महिषो दानवाधिपः। महावेगं समासाद्य तस्यैवाभिमुखो ययौ॥

Verse 52

शृंगाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां ततश्चैरावणं गजम् । विव्याध हृदये सोऽथ चक्रे रावं सुदारुणम्

शृंगाभ्यां सुतीक्ष्णाभ्यां स ऐरावणं गजम्। हृदये विव्याध ततश्चक्रे रावं सुदारुणम्॥

Verse 53

ततः पराङ्मुखो भूत्वा पलायनपरायणः । अभिदुद्राव वेगेन पुरी यत्रामरावती

ततः पराङ्मुखो भूत्वा पलायनपरायणः। अभिदुद्राव वेगेन पुरी यत्रामरावती॥

Verse 54

अंकुशोत्थप्रहारैश्च क्षतकुंभोऽपि भूरिशः । महामात्रनिरुद्धोऽपि न स तस्थौ कथंचन

अंकुशोत्थप्रहारैश्च भूरिशः क्षतकुम्भोऽपि। महामात्रनिरुद्धोऽपि न स तस्थौ कथंचन॥

Verse 55

अथाब्रवीत्सहस्राक्षो महिषं वीक्ष्य गर्वितम् । गर्जमानांस्तथा दैत्यान्क्ष्वेडनास्फोटनादिभिः

अथ सहस्राक्षो महिषं गर्वितं वीक्ष्य, तथा दैत्यान् गर्जमानान् क्ष्वेडनास्फोटनादिभिः, उवाच।

Verse 56

मा दैत्य प्रविजानीहि यन्नष्टस्त्रिदशाधिपः । एष नागो रणं हित्वा विवशो याति मे बलात्

मा दैत्य प्रविजानीहि यन्नष्टस्त्रिदशाधिपः। एष नागो रणं हित्वा विवशो याति मे बलात्॥

Verse 57

तस्मात्तिष्ठ मुहूर्तं त्वं यावदास्थाय सद्रथम् । नाशयामि च ते दर्पं निहत्य निशितैः शरैः

तस्मात्तिष्ठ मुहूर्तं त्वं यावदास्थाय सद्रथम्। नाशयामि च ते दर्पं निहत्य निशितैः शरैः॥

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो मातलिः शक्रसारथिः । सहस्रैदर्शभिर्युक्तं वाजिनां वातरंहसाम्

एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो मातलिः शक्रसारथिः, सहस्रैर्दर्शभिर्युक्तं वाजिनां वातरंहसाम्।

Verse 59

ते ऽथ मातलिना अश्वाः प्रतोदेन समाहताः । उत्पतंत इवाकाशे सत्वं संप्रदुद्रुवुः

तेऽथ मातलिना अश्वाः प्रतोदेन समाहताः। उत्पतन्त इवाकाशे सत्वं संप्रदुद्रुवुः॥

Verse 60

अथ चापं समारोप्य सत्वरं पाकशासनः । शरैराशीविषाकारैश्छादयामास दानवम्

अथ पाकशासनः सत्वरं चापं समारोप्य, आशीविषाकारैः शरैः दानवं सर्वतः छादयामास।

Verse 61

ततः स वेगमास्थाय भूयोऽपि क्रोधमूर्छितः । अभिदुद्राव वेगेन स यत्र त्रिदशाधिपः

ततः स भूयोऽपि वेगमास्थाय क्रोधमूर्छितः, यत्र त्रिदशाधिपः स्थितः तत्र वेगेनाभिदुद्राव।

Verse 62

ततस्तान्सुहयांस्तस्य शृंगाभ्यां वेगमाश्रितः । दारयामास संक्रुद्ध आविध्याविध्य चासकृत्

ततः स वेगमाश्रितः संक्रुद्धः, शृंगाभ्यां तस्य सुहयान् दारयामास, आविध्याविध्य चासकृत्।

Verse 63

ततस्ते वाजिनस्त्रस्ताः संजग्मुः क्षतवक्षसः । रक्तप्लावितसर्वांगा मार्गमैरावणस्य च

ततः ते वाजिनस्त्रस्ताः क्षतवक्षसः, रक्तप्लावितसर्वाङ्गाः, ऐरावतस्य मार्गेऽपि संजग्मुः।

Verse 64

ततः शक्ररथं दृष्ट्वा विमुखं सुरसत्तमाः । सर्वे प्रदुद्रुवुर्भीतास्तस्य मार्गमुपाश्रिताः

ततः शक्ररथं विमुखं दृष्ट्वा सुरसत्तमाः सर्वे भीताः, तस्यैव मार्गमुपाश्रित्य प्रदुद्रुवुः।

Verse 65

ततस्तु दानवाः सर्वे भग्नान्दृष्ट्वा रणे सुरान् । शस्त्रवृष्टिं प्रमुंचंतो गर्जमाना यथा घनाः

ततः सर्वे दानवाः सुरान् रणे भग्नान् दृष्ट्वा, शस्त्रवृष्टिं प्रमुञ्चन्तो घनाः इव गर्जमानाः समभवन्।

Verse 66

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता रजनी तमसावृता । न किंचित्तत्र संयाति कस्यचिद्दृष्टिगोचरे

एतस्मिन्नन्तरे तमसावृता रजनी समप्राप्ता; तत्र कस्यचिदपि दृष्टिगोचरे किंचिदपि न समायात्।

Verse 67

ततस्तु दानवाः सर्वे युद्धान्निर्वृत्य सर्वतः । मेरुशृंगं समाश्रित्य रम्यं वासं प्रचक्रमुः

ततः सर्वे दानवाः सर्वतः युद्धात् निवृत्त्य, मेरुशृङ्गं समाश्रित्य रम्यं वासं प्रचक्रिरे।

Verse 68

विजयेन समायुक्तास्तुष्टिं च परमां गताः । कथाश्चक्रुश्च युद्धोत्था युद्धं तस्य यथा भवत्

विजयेन समायुक्ताः परमां तुष्टिं गताश्च ते; युद्धोत्थाः कथाः चक्रुः—तत् युद्धं यथा अभवत् इति।

Verse 69

देवाश्चापि हतोत्साहाः प्रहारैः क्षतविक्षताः । मंत्रं चक्रुर्मिथो भूत्वा बृहस्पतिपुरःसराः

देवाश्चापि हतोत्साहाः प्रहारैः क्षतविक्षताः; बृहस्पतिपुरःसराः मिथो भूत्वा मन्त्रं चक्रुः।

Verse 70

सांप्रतं दानवैः सैन्यमस्माकं विमुखं कृतम् । विध्वस्तं सुनिरुत्साहमक्षमं युद्धकर्मणि

सांप्रतम् दानवैः अस्माकं सैन्यं विमुखीकृतं; विध्वस्तं सुनिरुत्साहम्, युद्धकर्मणि अक्षमं च।

Verse 72

एवं ते निश्चयं कृत्वा ब्रह्मलोकं ततो गताः । शून्यां शक्रपुरीं कृत्वा सर्वे देवाः सवासवाः

एवं निश्चयं कृत्वा सर्वे देवाः सवासवाः ततो ब्रह्मलोकं गताः; शक्रपुरीं शून्यां कृत्वा।

Verse 73

ततः प्रातः समुत्थाय दानवास्ते प्रहर्षिताः । शून्यां शक्रपुरीं दृष्ट्वा विविशुस्तदनंतरम्

ततः प्रातः समुत्थाय ते दानवाः प्रहर्षिताः; शून्यां शक्रपुरीं दृष्ट्वा तदनन्तरं विविशुः।

Verse 74

अथ शाक्रे पदे दैत्यं महिषं संनिधाय च । प्रणेमुस्तुष्टिसंयुक्ताश्चक्रुश्चैव महोत्सवम्

अथ शाक्रे पदे दैत्यं महिषं संनिधाय; तुष्टिसंयुक्ताः प्रणेमुः, महोत्सवं च चक्रुः।

Verse 76

जगृहुर्यज्ञभागांश्च सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । देवस्थानेषु सर्वेषु देवताऽभिमताश्च ये

ते सर्वेषां त्रिदिवौकसां यज्ञभागान् जगृहुः; सर्वेषु देवस्थानेषु देवतानामभिमतान् भागानपि हृतवन्तः।

Verse 94

स्थापयित्वा महल्लिगं भक्त्या देवस्य शूलिनः । प्रासादं च ततश्चक्रे कैलासशिखरोपमम्

भक्त्या शूलिनो देवस्य महल्लिङ्गं प्रतिष्ठाप्य, ततः कैलासशिखरोपमं प्रासादं चकार।