Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 115
Devanagari script
वृत्रासुर इवाजेयो लोकानुत्सादयिष्यति । तं च विश्वपतिर्धीमानवतीर्य बुधो हरिः
Transliteration
vṛtrāsura ivājeyo lokānutsādayiṣyati | taṃ ca viśvapatirdhīmānavatīrya budho hariḥ
Translation
वृत्रासुर इवाजेयो लोकानुत्सादयिष्यति । तं च विश्वपतिर्धीमानवतीर्य बुधो हरिः ॥
Word by Word
वृत्रासुरःVṛtrāsura
वृत्रासुरः:
Upamāna (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootवृत्र + असुर (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (वृत्रः असुरः)
इवlike, as
इव:
Upamā (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक निपात (comparative particle)
अजेयःunconquerable
अजेयः:
Viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअ + जेय (प्रातिपदिक; √जि)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/निषेध (not conquerable)
लोकान्worlds/people
लोकान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन
उत्सादयिष्यतिwill destroy, will devastate
उत्सादयिष्यति:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootउत्-√सद् (धातु) + णिच्
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रेरण (causative)
तम्him
तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)
विश्वपतिःlord of the universe
विश्वपतिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootविश्व + पति (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विश्वस्य पतिः)
धीमान्wise, intelligent
धीमान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (हरिः)
अवतीर्यhaving descended
अवतीर्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootअव-तॄ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having descended)
बुधःwise, learned
बुधः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (हरिः)
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A looming asura, invincible like Vṛtra, darkening the worlds; then Hari descends from the heavens, luminous and composed, ready to subdue the threat.
Characters & Entities
V
VṛtrāsuraH
Hari (Viṣṇu)FAQs
When adharma becomes overwhelming, the divine power intervenes to restore order and protect the world.
Not a specific tīrtha in this verse; it provides the mythic backdrop supporting the sanctity of the region.
None explicitly; it is a phala-supporting narrative of dharma’s protection.