Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 114

Devanagari script

मम लोकहितार्थाय लोहस्य च निशम्यताम् । अधीकृतो मया लोहो बह्वीस्तप्तां तपः समाः

Transliteration

mama lokahitārthāya lohasya ca niśamyatām | adhīkṛto mayā loho bahvīstaptāṃ tapaḥ samāḥ

Translation

मम लोकहितार्थाय लोहस्यापि निशम्यताम् । अधीकृतो मया लोहो बह्वीस्तप्तां तपः समाः ॥

Word by Word

• मम: of me, my
• मम: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• लोकहितार्थाय: for the sake of the welfare of the world
• लोकहितार्थाय: Sampradāna (Purpose/beneficiary)
• Type: Noun
• Root: लोक + हित + अर्थ (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; तत्पुरुष (लोकहितस्य अर्थः/प्रयोजनम्)

• लोहस्य: of Loha
• लोहस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: लोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• निशम्यताम्: let it be heard/considered
• निशम्यताम्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: नि-शम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (let it be heard/let it be listened to)

• अधीकृतः: appointed, commissioned
• अधीकृतः: Karta (as predicate adjective of subject)
• Type: Adjective
• Root: अधि-कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana/Agent-in-passive (By whom)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सर्वनाम

• लोहः: Loha
• लोहः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: लोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• बह्वीः: many
• बह्वीः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बह्वी (प्रातिपदिक; बहु-स्त्रीलिङ्ग)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (समाः इति विशेष्य)

• तप्ताम्: performed (austerities), undergone
• तप्ताम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (समास/पाठभेदे 'तप्ताः' अपेक्षितम्); विशेषण (समाः)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; कर्म (समाः इत्यनेन सह—तपः समाः = तपः-समाः)

• समाः: years
• समाः: Karta/Predicate nominal (Count)
• Type: Noun
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; 'वर्ष-समाः' अर्थे (years)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lohāṇa (Loha-associated sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An ascetic figure ‘Loha’ performing long austerities in a forest near the sea; a divine commander (Skanda/guardian presence) confers authority, indicating appointment for world welfare.

Characters & Entities

• Loha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity (tapas) undertaken for dharma matures into responsibility and divine commission for the good of all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Dharmāraṇya sacred region remains the backdrop, though this verse focuses on the figure Loha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is praised as the qualifying discipline leading to sacred duty.