Adhyaya 45

Verse 1

स्कंद उवाच । अथ तद्योगिनीवृंदं दूराद्दृष्टिं प्रसार्य च । स्वनेत्रदैर्घ्यनिर्माणं प्रशशंस फलान्वितम्

स्कन्द उवाच—अथ तद्योगिनीवृन्दं दूराद् दृष्टिं प्रसार्य, स्वनेत्रयोर्दैर्घ्यनिर्माणं फलान्वितं प्रशशंस।

Verse 2

दिव्यप्रासादमालानां पताकाश्चलपल्लवाः । सादरं दूरमार्गस्थान्पांथानाह्वयतीरिव

दिव्यप्रासादपङ्क्तिषु पताकाः चलपल्लवोपमाः । दूरमार्गस्थितान् पथिकान् सादरमिवाह्वयन्ति स्म

Verse 3

चंचत्प्रासादमाणिक्यैर्विजृंभितमरीचिभिः । सुनीलमपि च व्योमवीक्ष्यमाणं सुनिर्मलम्

चञ्चत्प्रासादमाणिक्यविजृम्भितमरीचिभिः । सुनीलमपि व्योम दृष्टं सुनिर्मलं बभौ

Verse 4

देवत्वं माययाच्छाद्य वेषं कार्पटिकोचितम् । विधाय काशीमविशद्योगिनीचक्रमक्रमम्

देवत्वं मायया छाद्य कार्पटिकोचितं वपुः । विधाय काशीमविशद् योगिनीचक्रमक्रमम्

Verse 5

काचिच्चयोगिनी भूता काचिज्जाता तपस्विनी । काचिद्बभूव सैरंध्री काचिन्मासोपवासिनी

काचिच्च योगिनी भूता काचिज्जाता तपस्विनी । काचिद्बभूव सैरन्ध्री काचिन्मासोपवासिनी

Verse 6

मालाकारवधूः काचित्काचिन्नापितसुंदरी । सूतिकर्मविचारज्ञा ऽपरा भैषज्यकोविदा

मालाकारवधूः काचित् काचिन्नापितसुन्दरी । सूतिकर्मविचारज्ञा ऽपरा भैषज्यकोविदा

Verse 7

वैश्या च काचिदभवत्क्रयविक्रयचंचुरा । व्यालग्राहिण्यभूत्काचिद्दासीधात्री च काचन

वैश्या काचित् क्रयविक्रयचञ्चुरा बभूव; काचिद् व्यालग्राहिणी; काचिद् दासी धात्री चाभवत्, पुर्यां सेवापरायणा।

Verse 8

एका च नृत्यकुशला त्वन्या गानविशारदा । अपरा वेणुवादज्ञा परा वीणाधराभवत्

एका नृत्यकुशला बभूव, त्वन्या गानविशारदा; अपरा वेणुवादनज्ञा, परा वीणाधरा चाभवत्।

Verse 9

मृदंगवादनज्ञान्या काचित्ताल कलावती । काचित्कार्मणतत्त्वज्ञा काचिन्मौक्तिकगुंफिका

काचित् मृदङ्गवादनज्ञा, काचित् तालकलावती; काचित् कार्मणतत्त्वज्ञा, काचिन् मौक्तिकगुम्फिका।

Verse 10

गंधभागविधिज्ञान्या काचिदक्षकलालया । आलापोल्लासकुशला काचिच्चत्वरचारिणी

काचित् गन्धभागविधिज्ञान्या, काचिद् अक्षकलालया; काचिद् आलापोल्लासकुशला, काचिच् चत्वरचारिणी।

Verse 11

वंशाधिरोहणे दक्षा रज्जुमार्गेण चेतरा । काचिद्वातुलचेष्टाऽभूत्पथि चीवरवेष्टना

काचिद् वंशाधिरोहणे दक्षा, चेतरा रज्जुमार्गेण; काचिद् वातुलचेष्टा बभूव, काचित् पथि चीवरवेष्टना।

Verse 12

अपत्यदाऽनपत्यानां परा तत्रपुरेऽवसत् । काचित्करांघ्रिरेखाणां लक्षणानि चिकेति च

अपत्यदायिनी काचिदनपत्यानां तत्र पुरेऽवसत्। काचित् कराङ्घ्रिरेखासु शुभलक्षणानि परीक्ष्य व्याचष्टे स्म॥

Verse 13

चित्रलेखन नैपुण्यात्काचिज्जनमनोहरा । वशीकरणमंत्रज्ञा काचित्तत्र चचार ह

चित्रलेखननैपुण्येन काचिज्जनमनोहरा। वशीकरणमन्त्रज्ञा काचित्तत्र विचचार ह॥

Verse 14

गुटिकासिद्धिदा काचित्काचिदंजनसिद्धिदा । धातुवादविदग्धान्या पादुकासिद्धिदा परा

गुटिकासिद्धिं ददौ काचिद् काचिदञ्जनसिद्धिदा। धातुवादविदग्धान्या पादुकासिद्धिदा परा॥

Verse 15

अग्निस्तंभ जलस्तंभ वाक्स्तंभं चाप्यशिक्षयत् । खेचरीत्वं ददौ काचिददृश्यत्वं परा ददौ

अग्निस्तम्भं जलस्तम्भं वाक्स्तम्भं चाप्यशिक्षयत्। खेचरीत्वं ददौ काचिददृश्यत्वं परा ददौ॥

Verse 16

काचिदाकर्पणीं सिद्धिं ददावुच्चाटनं परा । काचिन्निजांगसौंदर्य युवचित्तविमोहिनी

काचिदाकर्षणीं सिद्धिं ददावुच्चाटनं परा। काचिन्निजाङ्गसौन्दर्ययुवचित्तविमोहिनी॥

Verse 17

चिंतितार्थप्रदा काचित्काचिज्ज्योतिः कलावती । इत्यादि वेषभाषाभिरनुकृत्य समंततः

काचित् ‘चिन्तितार्थप्रदा’ इति, काचित् ‘ज्योतिः’ इति, काचित् ‘कलावती’ इति च रूपाणि धारयामासुः। नानावेषभाषाभिरनुकृत्य ताः सर्वतः पुर्यां परितश्चेरुः॥

Verse 18

प्रत्यंगणं प्रतिगृहं प्राविशद्योगिनीगणः । इत्थमब्दंचरंत्यस्ता योगिन्योऽहर्निशं पुरि

प्रत्यङ्गणं प्रतिगृहं योगिनीगणः प्राविशत्। एवमास्ता योगिन्योऽहर्निशं पुर्यां संवत्सरं चरन्त्यभवन्॥

Verse 19

न च्छिद्रं लेभिरे क्वापि नृपविघ्नचिकीर्षवः । ततः समेत्य ताः सर्वा योगिन्यो वंध्यवांछिताः । तस्थुः संमंत्र्य तत्रैव न गता मंदरं पुनः

नृपविघ्नचिकीर्षवस्ताः क्वापि छिद्रं न लेभिरे। ततः सर्वा वन्ध्यवाञ्छिता योगिन्यः समेत्य तत्रैव संमन्त्र्य तस्थुः; मन्दरं पुनर्न न जग्मुः॥

Verse 20

प्रभुकार्यमनिष्पाद्य सदः संभावनैधितः । कः पुरः शक्नुयात्स्थातुं स्वामिनो क्षतविग्रहः

प्रभोः कार्यमनिष्पाद्य सदा संभावनैधितः। क्षतविग्रहः सेवकः कः स्वामिनः पुरः स्थातुं शक्नुयात्॥

Verse 21

अन्यच्च चिंतितं ताभिर्योगिनीभिरिदं मुने । प्रभुं विनापि जीवामो न तु काशीं विना पुनः

अन्यच्च ताभिर्योगिनीभिरिदं चिन्तितं मुने—प्रभुं विनापि जीवामः, न तु काशीं विना पुनः॥

Verse 22

प्रभूरुष्टोपि सद्भृत्ये जीविकामात्रहारकः । काशीहरेत्कराद्भ्रष्टा पुरुषार्थचतुष्टयम्

प्रभुरुष्टोऽपि सद्भृत्ये जीविकामात्रमेव हरति; काशीहस्ताद्भ्रष्टस्य तु काशी स्वयमेव पुरुषार्थचतुष्टयं हरति।

Verse 23

नाद्यापि काशीं संत्यज्य तदारभ्य महामुने । योगिन्योन्यत्र तिष्ठंति चरंत्योपि जगत्त्रयम्

अद्यापि तदारभ्य महामुने, योगिन्यः काशीं न संत्यजन्ति; जगत्त्रयं चरन्त्योऽपि अन्यत्र क्षणमात्रं तिष्ठन्ति।

Verse 24

प्राप्यापि श्रीमतीं काशीं यस्तितिक्षति दुर्मतिः । स एव प्रत्युत त्यक्तो धर्मकामार्थमुक्तिभिः

श्रीमतीं काशीं प्राप्यापि यो दुर्मतिस्तितिक्षते, स एव प्रत्युत धर्मकामार्थमुक्तिभिः परित्यक्तो भवति।

Verse 25

कः काशीं प्राप्य दुर्बुद्धिरपरत्र यियासति । मोक्षनिक्षेप कलशीं तुच्छश्रीकृतमानसः

काशीं प्राप्य कः दुर्बुद्धिरपरत्र यियासति? सा हि मोक्षनिक्षेपकलशी; तुच्छश्रीभिः कृतमानसोऽन्यत्र गच्छेत् कथम्?

Verse 26

विमुखोपीश्वरोस्माकं काशीसेवनपुण्यतः । संमुखो भविता पुण्यं कृतकृत्याः स्म तद्वयम्

विमुखोऽपीश्वरोऽस्माकं काशीसेवनपुण्यतः संमुखो भविता; तेन वयं कृतकृत्याः स्म, धन्यं नः।

Verse 27

दिनैः कतिपयैरेव सर्वज्ञोपि समेष्यति । विना काशीं न रमते यतोऽन्यत्र त्रिलोचनः

दिनैः कतिपयैरेव सर्वज्ञोऽपि समेष्यति । विना काशीं न रमते यतोऽन्यत्र त्रिलोचनः ॥

Verse 28

शंभोः शक्तिरियं काशी काचित्सर्वैरगोचरा । शंभुरेव हि जानीयादेतस्याः परमं सुखम्

शंभोः शक्तिरियं काशी काचित्सर्वैरगोचरा । शंभुरेव हि जानीयादेतस्याः परमं सुखम् ॥

Verse 29

इति निश्चित्य मनसि शंभोरानंदकानने । अतिष्ठद्योगिनीवृंदं कयाचिन्माययावृतम्

इति निश्चित्य मनसि शंभोरानंदकानने । अतिष्ठद्योगिनीवृंदं कयाचिन्माययावृतम् ॥

Verse 30

व्यास उवाच । इत्थं समाकर्ण्य मुनिः पुनः पप्रच्छ षण्मुखम् । कानि कानि च नामानि तासां तानि वदेश्वर

व्यास उवाच । इत्थं समाकर्ण्य मुनिः पुनः पप्रच्छ षण्मुखम् । कानि कानि च नामानि तासां तानि वदेश्वर ॥

Verse 31

भजनाद्योगिनीनां च काश्यां किं जायते फलम् । कस्मिन्पर्वणि ताः पूज्याः कथं पूज्याश्च तद्वद

भजनाद्योगिनीनां च काश्यां किं जायते फलम् । कस्मिन्पर्वणि ताः पूज्याः कथं पूज्याश्च तद्वद ॥

Verse 32

श्रुत्वेतिप्रश्नमौमेयो योगिनीसंश्रयं ततः । प्रत्युवाच मुने वच्मि शृणोत्ववहितो भवान्

श्रुत्वैतत्प्रश्नमौमेयो योगिनीशरणो हरः । प्रत्युवाच मुने वक्ष्ये शृणु त्वं सावधानतः ॥

Verse 33

स्कंद उवाच । नामधेयानि वक्ष्यामि योगिनीनां घटोद्भव । आकर्ण्य यानि पापानि क्षयंति भविनां क्षणात्

स्कन्द उवाच । नामधेयानि वक्ष्यामि योगिनीनां घटोद्भव । श्रुत्वा यैः पापसङ्घातः क्षीयते क्षणमात्रतः ॥

Verse 34

गजानना सिंहमुखी गृध्रास्या काकतुंडिका । उष्ट्रग्रीवा हयग्रीवा वाराही शरभानना

गजानना सिंहमुखी गृध्रास्या काकतुंडिका । उष्ट्रग्रीवा हयग्रीवा वाराही शरभानना ॥

Verse 35

उलूकिका शिवारावा मयूरी विकटानना । अष्टवक्त्रा कोटराक्षी कुब्जा विकटलोचना

उलूकिका शिवारावा मयूरी विकटानना । अष्टवक्त्रा कोटराक्षी कुब्जा विकटलोचना ॥

Verse 36

शुष्कोदरी ललज्जिह्वा श्वदंष्ट्रा वानरानना । ऋक्षाक्षी केकराक्षी च बृहत्तुंडा सुराप्रिया

शुष्कोदरी ललज्जिह्वा श्वदंष्ट्रा वानरानना । ऋक्षाक्षी केकराक्षी च बृहत्तुंडा सुराप्रिया ॥

Verse 37

कपालहस्ता रक्ताक्षी शुकी श्येनी कपोतिका । पाशहस्ता दंडहस्ता प्रचंडा चंडविक्रमा

कपालहस्ता रक्ताक्षी शुकी श्येनी कपोतिका । पाशहस्ता दण्डहस्ता प्रचण्डा चण्डविक्रमा ॥

Verse 38

शिशुघ्नी पापहंत्री च काली रुधिरपायिनी । वसाधया गर्भभक्षा शवहस्तांत्रमालिनी

शिशुघ्नी पापहन्त्री च काली रुधिरपायिनी । वसाधया गर्भभक्षा शवहस्तांत्रमालिनी ॥

Verse 39

स्थूलकेशी बृहत्कुक्षिः सर्पास्या प्रेतवाहना । दंदशूककरा क्रौंची मृगशीर्षा वृषानना

स्थूलकेशी बृहत्कुक्षिः सर्पास्या प्रेतवाहना । दन्दशूककरा क्रौञ्ची मृगशीर्षा वृषानना ॥

Verse 40

व्यात्तास्या धूमनिःश्वासा व्योमैकचरणोर्ध्वदृक् । तापनी शोषणीदृष्टिः कोटरी स्थूलनासिका

व्यात्तास्या धूमनिःश्वासा व्योमैकचरणोर्ध्वदृक् । तापनी शोषणीदृष्टिः कोटरी स्थूलनासिका ॥

Verse 41

विद्युत्प्रभा बलाकास्या मार्जारी कटपूतना । अट्टाट्टहासा कामाक्षी मृगाक्षी मृगलोचना

विद्युत्प्रभा बलाकास्या मार्जारी कटपूतना । अट्टाट्टहासा कामाक्षी मृगाक्षी मृगलोचना ॥

Verse 42

नामानीमानि यो मर्त्यश्चतुःषष्टिं दिनेदिने । जपेत्त्रिसंध्यं तस्येह दुष्टबाधा प्रशाम्यति

यो मर्त्यः प्रतिदिनं चतुःषष्टिनामानि त्रिसन्ध्यं जपति, तस्येहैव दुष्टबाधा प्रशाम्यति।

Verse 43

न डाकिन्यो न शाकिन्यो न कूष्मांडा न राक्षसाः । तस्य पीडां प्रकुर्वंति नामानीमानि यः पठेत्

योऽयं नामानि पठति, तं न डाकिन्यो न शाकिन्यो न कूष्माण्डा न राक्षसाः पीडां प्रकुर्वन्ति।

Verse 44

शिशूनां शांतिकारीणि गर्भशांतिकराणि च । रणे राजकुले वापि विवादे जयदान्यपि

एतानि शिशूनां शान्तिकराणि, गर्भस्यापि शान्तिकराणि; रणे, राजकुले, विवादे च जयदान्यपि।

Verse 45

लभेदभीप्सितां सिद्धिं योगिनीपीठसेवकः । मंत्रांतराण्यपि जपंस्तत्पीठे सिद्धिभाग्भवेत्

योगिनीपीठसेवकः अभीप्सितां सिद्धिं लभेत; मन्त्रान्तराण्यपि जपन् तस्मिन्पीठे सिद्धिभाग्भवेत्।

Verse 46

बलिपूजोपहारैश्च धूपदीपसमर्पणैः । क्षिप्रं प्रसन्ना योगिन्यः प्रयच्छेयुर्मनोरथान्

बलिपूजोपहारैर्धूपदीपसमर्पणैश्च योगिन्यः क्षिप्रं प्रसन्नाः स्युः, मनोरथान् प्रयच्छेयुः।

Verse 47

शरत्काले महापूजां तत्र कृत्वा विधानतः । हवींषि हुत्वा मंत्रज्ञो महतीं सिद्धिमाप्नुयात्

शरत्काले तत्र विधानतः महापूजां कृत्वा, मंत्रविद् हवींषि हुत्वा, महतीं सिद्धिमवाप्नुयात्।

Verse 48

आरभ्याश्वयुजःशुक्लां तिथिं प्रतिपदं शुभाम् । पूजयेन्नवमीयावन्नरश्चिंतितमाप्नुयात्

आश्वयुजशुक्लप्रतिपदं शुभां आरभ्य नवमीयावत् पूजयेन्नरः; स चिन्तितं फलं प्राप्नुयात्।

Verse 49

कृष्णपक्षस्य भूतायामुपवासी नरोत्तमः । तत्र जागरणं कृत्वा महतीं सिद्धिमाप्नुयात्

कृष्णपक्षस्य भूतायां तिथौ उपवासी नरोत्तमः तत्र जागरणं कृत्वा महतीं सिद्धिमवाप्नुयात्।

Verse 50

प्रणवादिचतुर्थ्यन्तैर्नामभिर्भक्तिमान्नरः । प्रत्येकं हवनं कृत्वा शतमष्टोत्तरं निशि

प्रणवादिचतुर्थ्यन्तैर्नामभिः भक्तिमान्नरः, निशि प्रत्येकं हवनं कृत्वा शतमष्टोत्तरं जुहुयात्।

Verse 51

ससर्पिषा गुग्गुलुना लघुकोलि प्रमाणतः । यां यां सिद्धिमभीप्सेत तांतां प्राप्नोति मानवः

ससर्पिषा गुग्गुलुना लघुकोलिप्रमाणतः; यां यां सिद्धिमभीप्सेत तां तां सिद्धिं स मानवः प्राप्नुयात्।

Verse 52

चैत्रकृष्णप्रतिपदि तत्र यात्रा प्रयत्नतः । क्षेत्रविघ्नशांत्यर्थं कर्तव्या पुण्यकृज्जनैः

चैत्रकृष्णप्रतिपदि तत्र क्षेत्रे प्रयत्नतः । क्षेत्रविघ्नप्रशान्त्यर्थं यात्रा कार्या पुण्यकृद्भिः ॥

Verse 53

यात्रा च सांवत्सरिकीं यो न कुर्यादवज्ञया । तस्य विघ्नं प्रयच्छंति योगिन्यः काशिवासिनः

यात्रां च सांवत्सरीं यो न कुर्यादवज्ञया । तस्मै विघ्नं प्रयच्छन्ति योगिन्यः काशिवासिनः ॥

Verse 54

अग्रे कृत्वा स्थिताः सर्वास्ताः काश्यां मणिकर्णिकाम् । तन्नमस्कारमात्रेण नरो विघ्नैर्न बाध्यते

अग्रे कृत्वा स्थिताः सर्वास्ताः काश्यां मणिकर्णिकाम् । तन्नमस्कारमात्रेण नरो विघ्नैर्न बाध्यते ॥