Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22
Devanagari script
प्रभूरुष्टोपि सद्भृत्ये जीविकामात्रहारकः । काशीहरेत्कराद्भ्रष्टा पुरुषार्थचतुष्टयम्
Transliteration
prabhūruṣṭopi sadbhṛtye jīvikāmātrahārakaḥ | kāśīharetkarādbhraṣṭā puruṣārthacatuṣṭayam
Translation
प्रभुरुष्टोऽपि सद्भृत्ये जीविकामात्रमेव हरति; काशीहस्ताद्भ्रष्टस्य तु काशी स्वयमेव पुरुषार्थचतुष्टयं हरति।
Word by Word
प्रभुःmaster, lord
प्रभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
रुष्टःangry
रुष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुष्ट (कृदन्त; √रुष् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे (past participle)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘even/also’
सद्भृत्येin/with a good servant
सद्भृत्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसद्भृत्य (प्रातिपदिक; सत् + भृत्य)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘सत्’ (good) + ‘भृत्य’ (servant)
जीविकाlivelihood
जीविका:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजीविका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (समासपूर्वपद)
मात्रonly, mere
मात्र:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमात्र (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्ययार्थक-विशेषण ‘only/merely’ (समासपूर्वपद)
हारकःone who takes away
हारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहारक (प्रातिपदिक; √हृ (धातु) + ण्वुल्/अक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि-प्रत्ययान्त ‘one who takes away’
काशीKāśī
काशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (समासपूर्वपद)
हरेत्should take away
हरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
करात्from the hand
करात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
भ्रष्टाfallen away, lost
भ्रष्टा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभ्रष्ट (कृदन्त; √भ्रंश् (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘fallen/removed’
पुरुषार्थचतुष्टयम्the four aims of life
पुरुषार्थचतुष्टयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुषार्थ + चतुष्टय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘पुरुषार्थाणां चतुष्टयम्’
Speaker
Skanda
Characters & Entities
K
KāśīP
Puruṣārtha-catuṣṭaya (dharma, artha, kāma, mokṣa)FAQs
Kāśī is depicted as the support of all four aims of life; abandoning it is portrayed as forfeiting comprehensive human flourishing, culminating in mokṣa.
Kāśī (Vārāṇasī), praised as the giver and guardian of the four puruṣārthas.
No direct rite is prescribed; the verse gives a strong exhortation to remain devoted to Kāśī.