Adhyaya 49

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि रामनाथस्य शूलिनः । स्तोत्राध्यायं महापुण्यं शृणुत श्रद्धया द्विजाः

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि रामनाथस्य शूलिनः । स्तोत्राध्यायं महापुण्यं शृणुत श्रद्धया द्विजाः ॥

Verse 2

रामः प्रतिष्ठिते लिंगे तुष्टाव परमेश्वरम् । लक्ष्मणो जानकी सीता सुग्रीवाद्याः कपीश्वराः

रामः प्रतिष्ठिते लिङ्गे तुष्टाव परमेश्वरम् । लक्ष्मणो जानकी सीता सुग्रीवाद्याः कपीश्वराः ॥

Verse 3

ब्रह्मप्रभृतयो देवाः कुम्भजाद्या महर्षयः । अस्तुवन्भक्तिसंयुक्ताः प्रत्येकं राघवेश्वरम्

ब्रह्मादयः सर्वदेवाः कुम्भजाद्या महर्षयश्च भक्तिसंयुक्ताः क्रमशः प्रत्येकं राघवेश्वरम् अस्तुवन्।

Verse 4

तद्वक्ष्याम्यानुपूर्व्येण शृणुतादरपूर्वकम् । एतच्छ्रवणमात्रेण मुक्तः स्या न्मानवो द्विजाः

तदहं क्रमशो वक्ष्यामि; आदरपूर्वकं शृणुत। एतस्य श्रवणमात्रेण, हे द्विजाः, मानवोऽपि मुक्तिं प्राप्नुयात्।

Verse 5

श्रीराम उवाच । नमो महात्मने तुभ्यं महामायाय शूलिने । स्वपदांबुजभक्तार्तिहारिणे सर्प हारिणे

श्रीराम उवाच—महात्मने तुभ्यं नमो नमः; महामायाय शूलिने नमः। स्वपदाम्बुजभक्तानामार्तिहराय, सर्पहारिणे च नमः।

Verse 6

नमो देवाधिदेवाय रामनाथाय साक्षिणे । नमो वेदांतवेद्याय योगिनां तत्त्वदायिने

देवाधिदेवाय रामनाथाय साक्षिणे नमः। वेदान्तवेद्याय योगिनां तत्त्वदायिने नमः।

Verse 7

सर्वदानंदपूर्णाय विश्वनाथाय शंभवे । नमो भक्तभयच्छेदहेतुपादाब्जरेणवे

सर्वदानन्दपूर्णाय विश्वनाथाय शम्भवे नमः। भक्तभयच्छेदहेतुपादाब्जरेणवे नमः।

Verse 8

नमस्तेऽखिलनाथाय नमः साक्षात्परात्मने । नमस्तेऽद्भुतवीर्याय महापातकनाशिने

नमस्तेऽखिलनाथाय नमः साक्षात्परात्मने । नमस्तेऽद्भुतवीर्याय महापातकनाशिने ॥

Verse 9

कालकालाय कालाय कालातीताय ते नमः । नमोऽविद्यानिहंत्रे ते नमः पापहराय च

कालकालाय कालाय कालातीताय ते नमः । नमोऽविद्यानिहंत्रे ते नमः पापहराय च ॥

Verse 10

नमः संसारतप्तानां तापनाशैकहेतवे । नमो मद्ब्रह्महत्याविनाशिने च विषाशिने

नमः संसारतप्तानां तापनाशैकहेतवे । नमो मद्ब्रह्महत्याविनाशिने च विषाशिने ॥

Verse 11

नमस्ते पार्वतीनाथ कैलासनिलयाव्यय । गंगाधर विरूपाक्ष मां रक्ष सकलापदः

नमस्ते पार्वतीनाथ कैलासनिलयाव्यय । गंगाधर विरूपाक्ष मां रक्ष सकलापदः ॥

Verse 12

तुभ्यं पिनाकहस्ताय नमो मदनहारिणे । भूयोभूयो नमस्तुभ्यं सर्वावस्थासु सर्वदा

तुभ्यं पिनाकहस्ताय नमो मदनहारिणे । भूयोभूयो नमस्तुभ्यं सर्वावस्थासु सर्वदा ॥

Verse 13

लक्ष्मण उवाच । नमस्ते रामनाथाय त्रिपुरघ्नाय शंभवे । पार्वतीजीवितेशाय गणेशस्कन्दसूनवे

लक्ष्मण उवाच— नमस्ते रामनाथाय त्रिपुरघ्नाय शम्भवे। पार्वतीजीवितेशाय गणेशस्कन्दसूनवे॥

Verse 14

नमस्ते सूर्यचद्राग्निलोचनाय कपर्दिने । नमः शिवाय सोमाय मार्कंडेय भयच्छिदे

नमस्ते सूर्यचन्द्राग्निलोचनाय कपर्दिने। नमः शिवाय सोमाय मार्कण्डेयभयच्छिदे॥

Verse 15

नमः सर्वप्रपंचस्य सृष्टिस्थित्यंतहेतवे । नम उग्राय भीमाय महादेवाय साक्षिणे

नमः सर्वप्रपञ्चस्य सृष्टिस्थित्यन्तहेतवे। नम उग्राय भीमाय महादेवाय साक्षिणे॥

Verse 16

सर्वज्ञाय वरेण्याय वरदाय वराय ते । श्रीकण्ठाय नमस्तुभ्यं पंचपातकभेदिने

सर्वज्ञाय वरेण्याय वरदाय वराय ते। श्रीकण्ठाय नमस्तुभ्यं पञ्चपातकभेदिने॥

Verse 17

नमस्तेऽस्तु परानंदसत्यविज्ञानरूपिणे । नमस्ते भवरोगघ्न स्नायूनां पतये नमः

नमस्तेऽस्तु परानन्दसत्यविज्ञानरूपिणे। नमस्ते भवरोगघ्न स्नायूनां पतये नमः॥

Verse 18

पतये तस्कराणां ते वनानां पतये नमः । गणानां पतये तुभ्यं विश्वरूपायसाक्षिणे

तस्कराणामपि पतये तुभ्यं नमः, वनानां पतये नमः। गणानां पतये तुभ्यं नमो विश्वरूपाय साक्षिणे॥

Verse 19

कर्मणा प्रेरितः शम्भो जनिष्ये यत्रयत्र तु । तत्रतत्र पदद्वंद्वे भवतो भक्तिरस्तु मे

कर्मणा प्रेरितः शम्भो यत्र यत्र जनिष्येऽहम्। तत्र तत्र तव पादद्वन्द्वे भक्तिर्मेऽस्तु निरन्तरम्॥

Verse 20

असन्मार्गे रतिर्मा भूद्भवतः कृपया मम । वैदिकाचारमार्गे च रतिः स्याद्भवते नमः

असन्मार्गे रतिर्मा भून्मम तव कृपाबलात्। वैदिकाचारमार्गे च रतिः स्याद्भवते नमः॥

Verse 21

सीतोवाच । परमकारण शंकर धूर्जटे गिरिसुतास्तनकुंकुमशोभित । मम पतौ परिदेहि मतिं सदा न विषमां परपूरुषगोचराम्

सीतोवाच—परमकारण शंकर धूर्जटे गिरिसुतास्तनकुङ्कुमशोभित। मम पतौ परिदेहि मतिं सदा न विषमां परपूरुषगोचराम्॥

Verse 22

गंगाधर विरूपाक्ष नीललोहित शंकर । रामनाथ नमस्तुभ्यं रक्ष मा करुणाकर

गङ्गाधर विरूपाक्ष नीललोहित शंकर। रामनाथ नमस्तुभ्यं रक्ष मां करुणाकर॥

Verse 23

नमस्ते देवदेवेश नमस्ते करुणालय । नमस्ते भवभीतानां भवभीतिविमर्दन

नमस्ते देवदेवेश, नमस्ते करुणालय। नमस्ते भवभीतानां भवभीतिविमर्दन॥

Verse 24

नाथ त्वदीयचरणांबुजचिंतनेन निर्द्धूय भास्करसुताद्भयमाशु शम्भो । नित्यत्वमाशु गतवान्स मृकंडुपुत्रः किं वा न सिध्यति तवाश्रयणात्परेश

नाथ! त्वदीयचरणाम्बुजचिन्तनेन निर्द्धूय भास्करसुताद्भयमाशु शम्भो। नित्यत्वमाशु गतवान् स मृकण्डुपुत्रः; किं वा न सिध्यति तवाश्रयणात् परेश॥

Verse 25

परेशपरमानंद शरणागतपालक । पातिव्रत्यं मम सदा देहि तुभ्यं नमोनमः

परेश परमानन्द शरणागतपालक। पातिव्रत्यं मम सदा देहि; तुभ्यं नमो नमः॥

Verse 26

हनूमानुवाच । देवदेव जगन्नाथ रामनाथ कृपानिधे । त्वत्पादांभोरुहगता निश्चला भक्तिरस्तु मे

हनूमानुवाच। देवदेव जगन्नाथ रामनाथ कृपानिधे। त्वत्पादाम्भोरुहगता निश्चला भक्तिरस्तु मे॥

Verse 27

यं विना न जगत्सत्ता तद्भानमपि नो भवेत् । नमः सद्भानरूपाय रामनाथाय शंभवे

यं विना न जगत्सत्ता तद्भानमपि नो भवेत्। नमः सद्भानरूपाय रामनाथाय शम्भवे॥

Verse 28

अंगद उवाच । यस्य भासा जगद्भानं यत्प्रकाशं विना जगत् । न भासते नमस्तस्मै रामनाथाय शंभवे

अङ्गद उवाच— यस्य भासा जगद्भाति, यत्प्रकाशं विना जगत् न भासते। तस्मै रामनाथाय शम्भवे नमः॥

Verse 29

जांबुवानुवाच । सर्वानंदो यदानंदो भासते परमार्थतः । नमो रामेश्वरायास्मै परमानंदरूपिणे

जाम्बवानुवाच— सर्वानन्दो य आनन्दः परमार्थतः भासते। तस्मै परमानन्दरूपिणे रामेश्वराय नमः॥

Verse 30

नील उवाच । यद्देशकालदिग्भेदैरभिन्नं सर्वदा द्वयम् । तस्मै रामेश्वरायास्मै नमोऽभिन्नस्व रूपिणे

नील उवाच— देशकालदिग्भेदैः सर्वदा यदद्वयं अभिन्नम्। तस्मै अभिन्नस्वरूपिणे रामेश्वराय नमः॥

Verse 31

नल उवाच । ब्रह्मविष्णुमहेशाना यदविद्याविजृंभिताः । नमोऽविद्याविहीनाय तस्मै रामेश्वराय ते

नल उवाच— ब्रह्मविष्णुमहेशानाः यदविद्याविजृम्भिताः। तस्मै अविद्याविहीनाय ते रामेश्वराय नमः॥

Verse 32

कुमुद उवाच । यस्त्वरूपापरिज्ञानात्प्रधानं कारणत्वतः । कल्पितं कारणायास्मै रामनाथाय शंभवे

कुमुद उवाच— तव अरूपस्य तत्त्वस्य अपरिज्ञानात् प्रधानं कारणत्वतः कल्पितम्। तस्मै सत्यकारणाय रामनाथाय शम्भवे नमः॥

Verse 33

पनस उवाच । जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादियदविद्याविजृंभितम् । जाग्रदादिविहीनाय नमोऽस्मै ज्ञानरूपिणे

पनस उवाच । जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादयः सर्वेऽविद्याविजृम्भिताः । तद्विहीनाय जाग्रदादिरहिताय ज्ञानस्वरूपिणेऽस्मै नमो नमः ॥

Verse 34

गज उवाच । यत्स्वरूपापरिज्ञानात्कार्याणां परमा णवः । कल्पिताः कारणत्वेन तार्किकापसदैर्वृथा

गज उवाच । यत्स्वरूपापरिज्ञानात् कार्याणां परमाणवः । कारणत्वेन कल्पितास्तार्किकापसदैर्वृथा ॥

Verse 35

तमहं परमानंदं रामनाथं महेश्वरम् । आत्मरूपतया नित्यमुपासे सर्वसाक्षिणम्

तमहं परमानन्दं रामनाथं महेश्वरम् । आत्मरूपतया नित्यमुपासे सर्वसाक्षिणम् ॥

Verse 36

गवाक्ष उवाच । अज्ञानपाशबद्धानां पशूनां पाशमोचकम् । रामेश्वरं शिवं शांतमुपैमि शरणं सदा

गवाक्ष उवाच । अज्ञानपाशबद्धानां पशूनां पाशमोचकम् । रामेश्वरं शिवं शान्तमुपैमि शरणं सदा ॥

Verse 37

गवय उवाच । साध्वस्तजगदाधारं चंद्रचूडमुमापतिम् । रामनाथं शिवं वन्दे संसारामयभेषजम्

गवय उवाच । साध्वस्तजगदाधारं चन्द्रचूडमुमापतिम् । रामनाथं शिवं वन्दे संसारामयभेषजम् ॥

Verse 38

शरभ उवाच । अंतःकरणमात्मेति यदज्ञानाद्विमोहितैः । भण्यते रमनाथं तमात्मानं प्रणमाम्यहम्

शरभ उवाच । अज्ञानविमूढैः केचिदन्तःकरणमेवात्मेति वदन्ति । अहं तं परमार्थात्मानं रमनाथं प्रणमामि ॥

Verse 39

गन्धमादन उवाच । रामनाथमुमानाथं गणनाथं च त्र्यंबकम् । सर्वपातकशुद्ध्यर्थमुपासे जगदीश्वरम्

गन्धमादन उवाच । रमनाथं उमानाथं गणनाथं त्र्यंबकं च । सर्वपातकशुद्ध्यर्थं जगदीश्वरमुपासे ॥

Verse 40

सुग्रीव उवाच । संसारांभोधि मध्ये मां जन्ममृत्युजले भये । पुत्रदारधनक्षेत्रवीचिमालासमाकुले

सुग्रीव उवाच । संसाराम्भोधिमध्ये मां जन्ममृत्युजले भये । पुत्रदारधनक्षेत्रवीचिमालासमाकुले ॥

Verse 41

मज्जद्ब्रह्मांडखंडे च पतितं नाप्तपारकम् । क्रोशंतमवशं दीनं विषयव्या लकातरम्

मज्जद्ब्रह्माण्डखण्डे च पतितं नाप्तपारकम् । क्रोशन्तमवशं दीनं विषयव्यालकातरम् ॥

Verse 42

व्याधिनक्रसमुद्विग्नं तापत्रयझषार्तिदम् । मां रक्ष गिरिजानाथ रामनाथ नमोऽस्तु ते

व्याधिनक्रसमुद्विग्नं तापत्रयझषार्तिदम् । मां रक्ष गिरिजानाथ रामनाथ नमोऽस्तु ते ॥

Verse 43

विभीषण उवाच । संसारवनमध्ये मां विनष्टनिजमार्गके । व्याधिचौरे क्रोधसिंहे जन्मव्याघ्रे लयोरगे

विभीषण उवाच—संसारवनमध्येऽहं स्वमार्गं विनष्टवान्; तत्र व्याधिनाम चौरः मां हरति, क्रोधः सिंह इव तिष्ठति, जन्म व्याघ्र इव भीषयति, लयः सर्प इव कुण्डलीभूय वर्तते।

Verse 44

बाल्ययौवनवार्धक्यमहाभीमांधकूपके । क्रोधेर्ष्या लोभवह्नौ च विषयक्रूरपर्वते

बाल्य-यौवन-वार्धक्य-ಮಹಾಭೀಮ-અંધકूपे, क्रोध-ईर्ष्या-लोभ-वह्निषु च, विषय-क्रूर-पर्वते च—अहं बद्धोऽस्मि।

Verse 45

त्रासभूकंटकाढ्ये च सीदंतमधुनांधकम् । शोभनां पदवीं शंभो नय रामेश्वराधुना

त्रास-भू-कण्टकाढ्येऽस्मिन् अहं अधुना अन्धकारे सीदामि; हे शम्भो, मां शोभनां पदवीं शीघ्रं नय—अधुना रामेश्वरं प्रति नय।

Verse 46

सर्वे वानरा ऊचुः । निंद्यानिंद्येषु सर्वत्र जनित्वा योनिषु प्रभो । कुंभीपाकादिनरके पतित्वा च पुनस्तथा

सर्वे वानरा ऊचुः—प्रभो, निन्द्य-अनिन्द्येषु सर्वत्र योनिषु जनित्वा, कुम्भीपाकादि-नरकेषु पतित्वा च, एवं पुनः पुनः वयं भ्रमामः।

Verse 47

जनित्वा च पुनर्योनौ कर्मशेषेण कुत्सिते । संसारे पतितानस्मान्रामनाथ दयानिधे

कर्मशेषेण कुत्सितायां पुनर्योनौ जनित्वा च, वयं संसारे पतिताः; हे रामनाथ दयानिधे, अस्मान् अनुकम्पस्व।

Verse 48

अनाथान्विवशान्दीनान्क्रोशतः पाहि शंकर । नमस्तेस्तु दयासिंधो रामनाथ महेश्वर

अनाथान् विवशान् दीनान् क्रोशतः पाहि शंकर । नमस्तेऽस्तु दयासिन्धो रामनाथ महेश्वर ॥

Verse 49

ब्रह्मोवाच । नमस्ते लोकनाथाय रामनाथाय शंभवे । प्रसीद मम सर्वेश मदविद्यां विनाशय

ब्रह्मोवाच । नमस्ते लोकनाथाय रामनाथाय शंभवे । प्रसीद मम सर्वेश मदविद्यां विनाशय ॥

Verse 50

इंद्र उवाच । यस्य शक्तिरुमा देवी जगन्माता त्रयीमयी । तमहं शंकरं वंदे रामनाथमुमापतिम्

इन्द्र उवाच । यस्य शक्तिरुमा देवी जगन्माता त्रयीमयी । तमहं शंकरं वन्दे रामनाथमुमापतिम् ॥

Verse 51

यम उवाच । पुत्रौ गणेश्वरस्कंदौ वृषो यस्य च वाहनम् । तं वै रामेश्वरं सेवे सर्वाज्ञाननिवृत्तये

यम उवाच । पुत्रौ गणेश्वरस्कन्दौ वृषो यस्य च वाहनम् । तं वै रामेश्वरं सेवे सर्वाज्ञाननिवृत्तये ॥

Verse 52

वरुण उवाच । यस्य पूजाप्रभावेन जित मृत्युर्मृकंडुजः । मृत्युंजयमुपासेऽहं रामनाथं हृदा तु तम्

वरुण उवाच । यस्य पूजाप्रभावेन जितमृत्युर्मृकण्डुजः । मृत्युंजयमुपासेऽहं रामनाथं हृदा तु तम् ॥

Verse 53

कुबेर उवाच । ईश्वराय लसत्कर्णकुंडलाभरणाय ते । लाक्षारुणशरीराय नमो रामेश्वराय वै

कुबेर उवाच । ईश्वराय लसत्कर्णकुण्डलाभरणाय ते । लाक्षारुणशरीराय नमो रामेश्वराय वै ॥

Verse 54

आदित्य उवाच । नमस्तेऽस्तु महादेव रामनाथ त्रियंबक । दक्षाध्वरविनाशाय नमस्ते पाहि मां शिव

आदित्य उवाच । नमस्तेऽस्तु महादेव रामनाथ त्र्यम्बक । दक्षाध्वरविनाशाय नमस्ते पाहि मां शिव ॥

Verse 55

सोम उवाच । नमस्ते भस्मदिग्धाय शूलिने सर्पमालिने । रामनाथ दयांभोधे स्मशाननिलयाय ते

सोम उवाच । नमस्ते भस्मदिग्धाय शूलिने सर्पमालिने । रामनाथ दयाम्भोधे स्मशाननिलयाय ते ॥

Verse 56

अग्निरुवाच । इन्द्राद्यखिलदिक्पालसंसेवितपदांबुज । रामनाथाय शुद्धाय नमो दिग्वाससे सदा

अग्निरुवाच । इन्द्राद्यखिलदिक्पालसंसेवितपदाम्बुज । रामनाथाय शुद्धाय नमो दिग्वाससे सदा ॥

Verse 57

वायुरुवाच । हराय हरिरूपाय व्याघ्रचर्मांबराय च । रामनाथ नमस्तुभ्यं ममाभीष्टप्रदो भव

वायुरुवाच । हराय हरिरूपाय व्याघ्रचर्माम्बराय च । रामनाथ नमस्तुभ्यं ममाभीष्टप्रदो भव ॥

Verse 58

बृहस्पतिरुवाच । अहंतासाक्षिणे नित्यं प्रत्यगद्वयवस्तुने । रामनाथ ममाज्ञानमाशु नाशय ते नमः

बृहस्पतिरुवाच—अहंतासाक्षिणे नित्यं प्रत्यगद्वयवस्तुने । रामनाथ ममाज्ञानमाशु नाशय ते नमः ॥

Verse 59

शुक्र उवाच । वंचकानामलभ्याय महामंत्रार्थरूपिणे । नमो द्वैतविहीनाय रामनाथाय शंभवे

शुक्र उवाच—वञ्चकानामलभ्याय महामन्त्रार्थरूपिणे । नमो द्वैतविहीनाय रामनाथाय शम्भवे ॥

Verse 60

अश्विनावूचतुः । आत्मरूपतया नित्यं योगिनां भासते हृदि । अनन्य भानवेद्याय नमस्ते राघवेश्वर

अश्विनावूचतुः—आत्मरूपतया नित्यं योगिनां भासते हृदि । अनन्यभानवेद्याय नमस्ते राघवेश्वर ॥

Verse 61

अगस्त्य उवाच । आदिदेव महादेव विश्वेश्वर शिवाव्यय । रामनाथांबिकानाथ प्रसीद वृष भध्वज

अगस्त्य उवाच—आदिदेव महादेव विश्वेश्वर शिवाव्यय । रामनाथाम्बिकानाथ प्रसीद वृषभध्वज ॥

Verse 62

अपराधसहस्रं मे क्षमस्व विधुशेखर । ममाहमिति पुत्रादावहंतां मम मोचय

अपराधसहस्रं मे क्षमस्व विधुशेखर । ममाहमिति पुत्रादावहंतां मम मोचय ॥

Verse 63

सुतीक्ष्ण उवाच । क्षेत्राणि रत्नानि धनानि दारा मित्राणि वस्त्राणि गवाश्वपुत्राः । नैवोपकाराय हि रामनाथ मह्यं प्रयच्छ त्वमतो विरक्तिम्

सुतीक्ष्ण उवाच । क्षेत्राणि रत्नानि धनानि दारा मित्राणि वस्त्राणि गवाश्वपुत्राः । नैवोपकाराय हि रामनाथ मह्यं प्रयच्छ त्वमतो विरक्तिम् ॥

Verse 64

विश्वामित्र उवाच । श्रुतानि शास्त्राण्यपि निष्फलानि त्रय्यप्यधीता विफलैव नूनम् । त्वयीश्वरे चेन्न भवेद्धि भक्तिः श्रीरामनाथे शिव मानुषस्य

विश्वामित्र उवाच । श्रुतानि शास्त्राण्यपि निष्फलानि त्रय्यप्यधीता विफलैव नूनम् । त्वयीश्वरे चेन्न भवेद्धि भक्तिः श्रीरामनाथे शिव मानुषस्य ॥

Verse 65

गालव उवाच । दानानि यज्ञा नियमास्तपांसि गंगादितीर्थेषु निमज्जनानि । रामेश्वरं त्वां न नमंति ये तु व्यर्थानि तेषामिति निश्चयोऽत्र

गालव उवाच । दानानि यज्ञा नियमास्तपांसि गंगादितीर्थेषु निमज्जनानि । रामेश्वरं त्वां न नमंति ये तु व्यर्थानि तेषामिति निश्चयोऽत्र ॥

Verse 66

वसिष्ठ उवाच । कृत्वापि पापान्यखिलानि लोकस्त्वामेत्य रामेश्वर भक्तियुक्तः । नमेत चेत्तानि लयं व्रजेयुर्यथांधकारो रवितेजसाऽद्धा

वसिष्ठ उवाच । कृत्वापि पापान्यखिलानि लोकस्त्वामेत्य रामेश्वर भक्तियुक्तः । नमेत चेत्तानि लयं व्रजेयुर्यथांधकारो रवितेजसाऽद्धा ॥

Verse 67

अत्रिरुवाच । दृष्ट्वा तु रामेश्वरमेकदापि स्पृष्ट्वा नमस्कृत्य भवंतमीशम् । पुनर्न गर्भं स नरः प्रयायात्किं त्वद्वयं ते लभतं स्वरूपम्

अत्रिरुवाच । दृष्ट्वा तु रामेश्वरमेकदापि स्पृष्ट्वा नमस्कृत्य भवंतमीशम् । पुनर्न गर्भं स नरः प्रयायात्किं त्वद्वयं ते लभतं स्वरूपम् ॥

Verse 68

अंगिरा उवाच । यो रामनाथं मनुजो भवंतमुपेत्य बंधून्प्रणमन्स्मरेत । संतारयेत्तानपि सर्वपापात्किम द्भुतं तस्य कृतार्थतायाम्

अङ्गिरा उवाच—यो मनुजः भवंतं रामनाथम् उपेत्य प्रणमन् बन्धून् स्मरेत्, स तानपि सर्वपापात् संतारयेत्। तस्य कृतार्थतायां किमद्भुतम्?

Verse 69

गौतम उवाच । श्रीरामनाथेश्वर गूढमेत्तद्रहस्यभूतं परमं विशोकम् । त्वत्पादमूलं भजतां नृणां ये सेवां प्रकुर्वंति हि तेऽपि धन्याः

गौतम उवाच—श्रीरामनाथेश्वर! एतद् गूढं रहस्यभूतं परमं विशोकम्। ये नृणां त्वत्पादमूलं भजन्ति, ये च तेषां सेवां प्रकुर्वन्ति, तेऽपि धन्याः।

Verse 70

शतानंद उवाच । वेदांतविज्ञानरहस्यविद्भिर्विज्ञेयमेतद्धि मुमुक्षुभिस्तु । शास्त्राणि सर्वाणि विहाय देव त्वत्सेवनं यद्रघुवीरनाथ

शतानन्द उवाच—वेदान्तविज्ञानरहस्यविद्भिः, विशेषतः मुमुक्षुभिः, एतद् विज्ञेयम्। हे देव! सर्वाणि शास्त्राणि विहाय, हे रघुवीरनाथ! त्वत्सेवनं यत् कर्तव्यम्।

Verse 71

भृगुरुवाच । रामनाथ तव पादपंकजं द्वंद्वचिंतनविधूतकल्मषः । निर्भयं व्रजति सत्सुखा द्वयं सुप्रभं त्वथ अमोघचिद्धनम्

भृगुरुवाच—हे रामनाथ! यः द्वन्द्वचिन्तनविधूतकल्मषः सन् तव पादपङ्कजं शरणं गच्छति, स निर्भयः सुप्रभं अमोघचिद्धनं तव अद्वयसत्सुखं व्रजति।

Verse 72

कुत्स उवाच । रामनाथ तव पादसेवनं भोगमोक्षवरदं नृणां सदा । रौरवादिनरकप्रणाशनं कः पुमान्न भजते रसग्रहः

कुत्स उवाच—हे रामनाथ! तव पादसेवनं नृणां सदा भोगमोक्षवरदं, रौरवादिनरकप्रणाशनं च। यस्य रसग्रहः स्यात्, स पुमान् कः न भजते?

Verse 73

काश्यप उवाच । रामनाथ तव पादसेविनां किं व्रतैरुत तपोभिरध्वरैः । वेदशास्त्र जपचिन्तया च किं स्वर्गसिन्धुपयसापि किं फलम्

काश्यप उवाच । हे रामनाथ, तव पादसेविनां व्रतैस्तपोभिरध्वरैर्वा किं प्रयोजनम्? वेदशास्त्राध्ययनैर्जपध्यानचिन्ताभिश्च किं? स्वर्गसिन्धुपयसापि किमधिकं फलं दातुमर्हति?

Verse 74

श्रीरामनाथ त्वमागत्य शीघ्रं ममोत्क्रांतिकाले भवान्या च साकम् । मां प्रापय स्वात्मपादारविन्दं विशोकं विमोहं सुखं चित्स्वरूपम्

हे श्रीरामनाथ, ममोत्क्रान्तिकाले शीघ्रमागत्य भवान्या सह मां स्वात्मपादारविन्दं प्रापय; यत्र विशोकं विमोहं सुखं चित्स्वरूपं च भवति।

Verse 75

गन्धर्वा ऊचुः । रामनाथ त्वमस्माकं भजतां भवसागरे । अपारे दुःखकल्लोले न त्वत्तोन्या गतिर्हि नः

गन्धर्वा ऊचुः । हे रामनाथ, भवसागरेऽपारे दुःखकल्लोलसङ्कुलिते त्वां भजतामस्माकं त्वत्तोऽन्या गतिर्नास्ति।

Verse 76

किन्नरा ऊचुः । रामनाथ भवारण्ये व्याधिव्याघ्रभयानके । त्वामंतरेण नास्माकं पदवीदर्शको भवेत्

किन्नरा ऊचुः । हे रामनाथ, भवारण्ये व्याधिव्याघ्रभयानके त्वामन्तरेण नास्माकं पदवीदर्शको भवेत्।

Verse 77

यक्षा ऊचुः । रामनाथेंद्रियारातिबाधा नो दुःसहा सदा । तान्विजेतुं सहायस्त्वमस्माकं भव धूर्जटे

यक्षा ऊचुः । हे रामनाथ, इन्द्रियारातिबाधा नो दुःसहा सदा; तान् विजेतुं सहायस्त्वमस्माकं भव, हे धूर्जटे।

Verse 78

नागा ऊचुः । अचिन्त्यमहिमानं त्वा रामनाथ वयं कथम् । स्तोतुमल्पधियः शक्ता भविष्यामोंऽबिकापते

नागा ऊचुः—हे रामनाथ, तव महिमा अचिन्त्यः। वयं अल्पधियः कथं त्वां स्तोतुं समर्थाः स्याम, हेऽम्बिकापते?

Verse 79

किंपुरुषा ऊचुः । नानायोनौ च जननं मरणं चाप्यनेकशः । विनाशय तथाऽज्ञानं रामनाथ नमोऽस्तु ते

किंपुरुषा ऊचुः—नानायोनिषु जननं मरणं च पुनः पुनः। तदज्ञानं विनाशय, हे रामनाथ; नमोऽस्तु ते।

Verse 80

विद्याधरा ऊचुः । अंबिकापतये तुभ्यमसंगाय महात्मने । नमस्ते रामनाथाय प्रसीद वृषभध्वज

विद्याधरा ऊचुः—अम्बिकापतये तुभ्यम् असङ्गाय महात्मने। नमस्ते रामनाथाय; प्रसीद वृषभध्वज।

Verse 81

वसव ऊचुः । रामनाथगणेशाय गणवृंदार्चितांघ्रये । गंगाधराय गुह्याय नमस्ते पाहि नः सदा

वसव ऊचुः—रामनाथगणेशाय गणवृन्दार्चिताङ्घ्रये। गङ्गाधराय गुह्याय नमस्ते; पाहि नः सदा।

Verse 82

विश्वेदेवा ऊचुः । ज्ञप्तिमात्रैकनिष्ठानां मुक्तिदाय सुयोगिनाम् । रामनाथाय सांबाय नमोऽस्मान्रक्ष शंकर

विश्वेदेवा ऊचुः—ज्ञप्तिमात्रैकनिष्ठानां मुक्तिदाय सुयोगिनाम्। रामनाथाय साम्बाय नमोऽस्मान् रक्ष शङ्कर।

Verse 83

मरुत ऊचुः । परतत्त्वाय तत्त्वानां तत्त्वभूताय वस्तुतः । नमस्ते रामनाथाय स्वयंभानाय शंभवे

मरुत ऊचुः— परतत्त्वाय तत्त्वानां तत्त्वभूताय वस्तुतः । नमस्ते रामनाथाय स्वयंभानाय शंभवे ॥

Verse 84

साध्या ऊचुः । स्वातिरिक्तविहीनाय जगत्सत्ताप्रदायिने । रामेश्वराय देवाय नमोऽविद्या विभेदिने

साध्या ऊचुः— स्वातिरिक्तविहीनाय जगत्सत्ताप्रदायिने । रामेश्वराय देवाय नमोऽविद्याविभेदिने ॥

Verse 85

सर्वे देवा ऊचुः । सच्चिदानंदसंपूर्णं द्वैतवस्तुविवर्जितम् । ब्रह्मात्मानं स्वयंभानमादिमध्यांतवर्जितम्

सर्वे देवा ऊचुः— सच्चिदानन्दसंपूर्णं द्वैतवस्तुविवर्जितम् । ब्रह्मात्मानं स्वयंभानमादिमध्यान्तवर्जितम् ॥

Verse 86

अविक्रियमसंगं च परिशुद्धं सनातनम् । आकाशादिप्रपंचानां साक्षिभूतं परामृतम्

अविक्रियमसङ्गं च परिशुद्धं सनातनम् । आकाशादिप्रपञ्चानां साक्षिभूतं परामृतम् ॥

Verse 87

प्रमातीतं प्रमाणानामपि बोधप्रदायिनम् । आविर्भावतिरोभाव संकोचरहितं सदा

प्रमातीतं प्रमाणानामपि बोधप्रदायिनम् । आविर्भावतिरोभावसंकोचरहितं सदा ॥

Verse 88

स्वस्मिन्नध्यस्तरूपस्य प्रपंचस्यास्य साक्षिणम् । निर्लेपं परमानंदं निरस्तसकलक्रियम्

त्वमेव स्वस्मिन्नध्यस्तस्यास्य प्रपञ्चस्य साक्षी; निर्लेपः परमानन्दस्वरूपो निरस्तसकलक्रियः।

Verse 89

भूमानंदं महात्मानं चिद्रूपं भोगवर्जितम् । रामनाथं वयं सर्वे स्वपातकविशुद्धये

वयं सर्वे स्वपातकविशुद्धये रामनाथं भूमानन्दं महात्मानं चिद्रूपं भोगवर्जितं शरणं प्रपद्यामहे।

Verse 91

रामनाथाय रुद्राय नमः संसारहारिणे । ब्रह्मविष्ण्वादिरूपेण विभिन्नाय स्वमायया

रामनाथाय रुद्राय नमः संसारहारिणे; स्वमायया ब्रह्मविष्ण्वादिरूपेण विभिन्नाय नमो नमः।

Verse 92

विभीषणसचिवा ऊचुः । वरदाय वरेण्याय त्रिनेत्राय त्रिशूलिने । योगिध्येयाय नित्याय रामनाथाय ते नमः

विभीषणसचिवा ऊचुः—वरदाय वरेण्याय त्रिनेत्राय त्रिशूलिने। योगिध्येयाय नित्याय रामनाथाय ते नमः॥

Verse 93

सूत उवाच । इति रामादिभिः सर्वैः स्तुतो रामेश्वरः शिवः । प्राह सर्वान्समाहूय रामादीन्द्विजसत्तमाः

सूत उवाच—इति रामादिभिः सर्वैः स्तुतो रामेश्वरः शिवः। ततः सर्वान् समाहूय रामादीन् प्राह, द्विजसत्तमाः॥

Verse 94

रामराम महाभाग जानकीरमण प्रभो । सौमित्रे जानकि शुभे हे सुग्रीव मुखास्तथा

राम राम महाभाग! जानकीरमण प्रभो! सौमित्रे! शुभे जानकि! तथा मुखाग्र्य सुग्रीव—शृणु।

Verse 95

अन्ये ब्रह्ममुखा यूयं शृणुध्वं सुसमास्थिताः । स्तोत्राध्यायमिमं पुण्यं युष्माभिः कृतमादरात्

अन्ये ब्रह्ममुखा यूयं सुसमास्थिताः शृणुध्वम्। युष्माभिरादरात्कृतोऽयं पुण्यः स्तोत्राध्यायः।

Verse 96

ये पठंति च शृण्वंति श्रावयंति च मानवाः । मदर्चनफलं तेषां भविष्यति न संशयः

ये पठन्ति च शृण्वन्ति श्रावयन्ति च मानवाः। तेषां मदर्चनफलं भविष्यति न संशयः।

Verse 97

रामचंद्रधनुष्कोटिस्नानपुण्यं च वै भवेत् । वर्षमेकं रामसेतौ वासपुण्यं भविष्यति

रामचन्द्रधनुष्कोटिस्नानपुण्यं च वै भवेत्। वर्षमेकं रामसेतौ वासपुण्यं भविष्यति।

Verse 98

गन्धमादनमध्यस्थसर्वर्तीर्थाभिमज्जनात् । यत्पुण्यं तद्भवेत्तेन नात्र संशयकारणम्

गन्धमादनमध्यस्थसर्वतीर्थाभिमज्जनात्। यत्पुण्यं तद्भवेत्तेन नात्र संशयकारणम्।

Verse 99

उक्त्वैवं रामनाथोऽपि स्वात्मलिंगे तिरोदधे । स्तोत्राध्यायमिमं पुण्यं नित्यं संकीर्तयन्नरः

एवमुक्त्वा रामनाथोऽपि स्वकीयलिङ्गे तिरोऽभवत्। यः स्तोत्राध्यायमिमं पुण्यं नित्यं संकीर्तयति नरः…

Verse 100

जरामरणनिर्मुक्तो जन्मदुःखविवर्जितः । रामनाथस्य सायुज्यमुक्तिं प्राप्नोत्यसंशयः

जरामरणनिर्मुक्तो जन्मदुःखविवर्जितः। रामनाथस्य सायुज्यं मुक्तिं प्राप्नोत्यसंशयम्॥