Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 88

Devanagari script

स्वस्मिन्नध्यस्तरूपस्य प्रपंचस्यास्य साक्षिणम् । निर्लेपं परमानंदं निरस्तसकलक्रियम्

Transliteration

svasminnadhyastarūpasya prapaṃcasyāsya sākṣiṇam | nirlepaṃ paramānaṃdaṃ nirastasakalakriyam

Translation

त्वमेव स्वस्मिन्नध्यस्तस्यास्य प्रपञ्चस्य साक्षी; निर्लेपः परमानन्दस्वरूपो निरस्तसकलक्रियः।

Word by Word

• स्वस्मिन्: in oneself
• स्वस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम-शब्द (locative: "in oneself")

• अध्यस्त: superimposed
• अध्यस्त: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अधि-स्था (धातु) → अध्यस्त (कृदन्त, क्त/PPP)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle)

• रूपस्य: of the form/nature
• रूपस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• प्रपञ्चस्य: of the phenomenal world
• प्रपञ्चस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रपञ्च (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम ("of this")

• साक्षिणम्: the witness
• साक्षिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: साक्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• निर्लेपम्: unstained
• निर्लेपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर्लेप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण

• परमानन्दम्: supreme bliss
• परमानन्दम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम + आनन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारय-समास ("supreme" + "bliss")

• निरस्त: having cast off/removed
• निरस्त: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर्-अस् (धातु) → निरस्त (कृदन्त, क्त/PPP)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त

• सकल: all
• सकल: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण

• क्रियम्: action/activity
• क्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

Speaker

All Devas (continuation of the stuti)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara / Rāmanātha at Setu

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rāmanātha/Śiva (addressed as ‘You’)

Visual Art Cues

Scene: A serene, metaphysical praise: Śiva as luminous, formless witness above the oceanic Setu landscape; pilgrims stand in reverent stillness, suggesting cessation of restless activity.

Characters & Entities

• Rāmeśvara (Śiva)
• Prapañca (phenomenal world)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

See the world as an appearance before the unstained Witness; devotion to Rāmeśvara supports inner freedom and peace beyond binding action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmeśvara at Setubandha (Rāmeśvaram) as celebrated in Setukhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it functions as contemplative praise (stotra) suited for japa and meditation.