Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

जम्बुं शाकं कुशं क्रौञ्चं गोमेदं शाल्मलिस्तथा । पुष्करद्वीपसहिता ये च पर्वतवासिनः

Transliteration

jambuṃ śākaṃ kuśaṃ krauñcaṃ gomedaṃ śālmalistathā | puṣkaradvīpasahitā ye ca parvatavāsinaḥ

Translation

जम्बुं शाकं कुशं क्रौञ्चं गोमेदं शाल्मलिं तथा पुष्करद्वीपसहितान् पर्वतवासिनोऽपि तां विपत्तिं प्राप्नुवन्।

Word by Word

• जम्बुम्: Jambu (island)
• जम्बुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जम्बु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• शाकम्: Śāka (island)
• शाकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कुशम्: Kuśa (island)
• कुशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• क्रौञ्चम्: Krauñca (island)
• क्रौञ्चम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रौञ्च (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गोमेदम्: Gomeda (island)
• गोमेदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गोमेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शाल्मलिः: Śālmali (island)
• शाल्मलिः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाल्मलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; रूपम् छन्दसि/पाठभेदे प्रथमा-सदृशं दृश्यते, अर्थतः द्वितीया (सूचीकरणे)

• तथा: also, likewise
• तथा: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/रीतिवाचक (conjunctive adverb)

• पुष्कर-द्वीप-सहिताः: together with Puṣkara-dvīpa
• पुष्कर-द्वीप-सहिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्कर (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक) + सहित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; तत्पुरुष (पुष्करद्वीपेन सहिताः) विशेषणम् (ये)

• ये: who (those)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-बोधक

• पर्वत-वासिनः: mountain-dwellers
• पर्वत-वासिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (पर्वते वासिनः)

Speaker

Deductive (Revā Khaṇḍa narrative voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa relating the account)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic scroll-like depiction naming the seven dvīpas, each as an island-ring; mountains with hermitages shown, all being swept by a dark tide of calamity.

Characters & Entities

• Jambūdvīpa
• Śākadvīpa
• Kuśadvīpa
• Krauñcadvīpa
• Gomedadvīpa
• Śālmalīdvīpa
• Puṣkaradvīpa
• Parvatavāsins (mountain-dwellers)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas frame the whole cosmos as subject to moral-cosmic law; no region is beyond the reach of divine consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly; the verse enumerates dvīpas (cosmic continents) rather than a pilgrimage tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.