Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

यदेतच्छतसाहस्रं जम्बूद्वीपं निगद्यते । सर्वमेव तदुच्छन्नं समाधृष्य नृपोत्तम

Transliteration

yadetacchatasāhasraṃ jambūdvīpaṃ nigadyate | sarvameva taducchannaṃ samādhṛṣya nṛpottama

Translation

यदेतच्छतसाहस्रं जम्बूद्वीपं निगद्यते, तत्सर्वमेव समन्तादाधृष्य नृपोत्तम उच्छन्नमभवत्।

Word by Word

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषणम् (शतसाहस्रम्/जम्बूद्वीपम्)

• शत-साहस्रम्: a hundred thousand (in extent)
• शत-साहस्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक) + साहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; द्विगु-समासः (शतानां साहस्रम् = one hundred thousand) संख्यावाचक-विशेषणम्

• जम्बू-द्वीपम्: Jambūdvīpa
• जम्बू-द्वीपम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जम्बू (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जम्बोः द्वीपः)

• निगद्यते: is called/said
• निगद्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + गद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोग (Passive)

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• एव: indeed, just
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारण (emphasis/particle)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषणम् (सर्वम्)

• उच्छन्नम्: covered, overwhelmed, destroyed
• उच्छन्नम्: Karta (Subject complement/विशेष्य-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद् + छद् (धातु) → उच्छन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (सर्वम्)

• समाधृष्य: having overpowered/assailed
• समाधृष्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + आ + धृष् (धातु) → समाधृष्य (कृदन्त, ल्यप्/त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययीभावरूपं कृदन्तम्; ल्यप् (absolutive/gerund) = ‘having attacked/overpowered’

• नृप-उत्तम: O best of kings
• नृप-उत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; तत्पुरुष (नृपाणाम् उत्तमः)

Speaker

Deductive (Revā Khaṇḍa narrative voice addressing a king; likely Sūta/Lomaharṣaṇa narrating)

Skanda Dialogue

Listener: nṛpottama (a best of kings)

Visual Art Cues

Scene: A map-like cosmic panorama of Jambūdvīpa being engulfed from all sides—waves of dark forces closing in; a king listening to a sage/narrator in the foreground as the vision unfolds.

Characters & Entities

• Jambūdvīpa
• Nṛpottama (best of kings, addressee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the vast human world (Jambūdvīpa) is impermanent and vulnerable when adharma triggers cosmic upheaval.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha; the verse references Purāṇic cosmography (Jambūdvīpa) within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.