Mantra 25
Rishi: Traditional: Agni-hymn tradition (ṛṣi not explicitly marked in the Saṃhitā context; often treated as belonging to the general Ṛgvedic Agni corpus adopted into the Yajus).
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as transmitted from the Ṛgvedic style; metrical assignment may vary by padapāṭha tradition).
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॒ त्वं नो॒ अन्त॑म उ॒त त्रा॒ता शि॒वो भ॑वा वरू॒थ्य॒: । वसु॑र॒ग्निर्वसुश्र॑वा॒ अच्छा॑ नक्षि द्यु॒मत्त॑मᳪ र॒यिं दा॑:
Transliteration
ágnē tváṃ nō ántama utá trātā śivó bhava varū́thyaḥ | vásur agnír vasuśrávā ácchā nakṣi dyumáttamaṃ rayíṃ dāḥ ||
Translation
अग्ने त्वं नोऽन्तमः, उत त्राता; शिवो भव वरूथ्यः। वसुरग्निर्वसुश्रवाः, अच्छ नक्षि द्युमत्तमं रयिं; दाः धनानि।
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । त्वम् । नः । अन्तमः । उत । त्राता । शिवः । भव । वरूथ्यः । वसुः । अग्निः । वसु-श्रवाः । अच्छ । नक्षि । द्युमत्-तमम् । रयिम् । दाः ।
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तमःthe nearest / most intimate
अन्तमः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअन्तम- (प्रातिपदिक; ‘अन्त’ + तमप्)
उतand also
उत:
समुच्चय/अन्वय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
त्राताprotector
त्राता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्रातृ- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √त्रा ‘रक्षणे’ + तृच्)
शिवःauspicious, gracious
शिवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootशिव- (प्रातिपदिक)
भवbe
भव:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (सत्तायाम्)
वरूथ्यःa sheltering one / affording protection
वरूथ्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootवरूथ्य- (प्रातिपदिक)
वसुःVasu (good one/wealth-giver)
वसुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
वसुश्रवाःof good fame / famed for wealth
वसुश्रवाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootवसुश्रवस्- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष समास)
अच्छtowards, hither
अच्छ:
दिशा/गति-निर्देश
TypeIndeclinable
Rootअच्छ (अव्यय/उपसर्गार्थ निपात)
नक्षिreach (us), come
नक्षि:
क्रिया
TypeVerb
Root√नश् (प्रापणे) [वैदिक रूप]
द्यु॒मत्तमम्most brilliant
द्यु॒मत्तमम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootद्यु॒मत्- (प्रातिपदिक) + तमप्
रयिम्wealth
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि- (प्रातिपदिक)
दाःgive
दाः:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (दाने)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes