
सनत्कुमारो व्यासं प्रति गजासुरवधस्य पूर्वपीठिकां कथयति। देव्या महिषासुरे निहते देवाः सुखं प्राप्नुवन्ति; तस्य पुत्रो वीरः गजासुरः पितृवधं स्मृत्वा प्रतिशोधाय घोरं तपः कर्तुं निश्चिनोति। स हिमालयकन्दरायां वनं गत्वा बाहू ऊर्ध्वं कृत्वा दृष्टिं स्थिरां निधाय विधिं ब्रह्माणं प्रति एकाग्रतया तपस्यति, अजेयत्ववरं प्रार्थयन्। स च वरस्य छिद्रं चिन्तयन् नरनारीभ्यां, विशेषतः कामवशैः, अवध्यत्वं याचते। तस्य तपसा शिरसः तेजो निर्गच्छति; नद्यः सागराश्च क्षोभं यान्ति, ग्रह-नक्षत्राणि पतन्ति, दिशो दह्यन्ते, भूमिः कम्पते। देवा स्वर्गं त्यक्त्वा ब्रह्मलोकं गत्वा संकटं निवेदयन्ति; एवं शिवस्य प्रत्युत्तरं तथा वरबद्धासुरभयस्य शमनाय संग्रामस्य भूमिका निर्मीयते।
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्रेम्णा चरितं शशिमौलिनः । यथाऽवधीत्त्रिशूलेन दानवेन्द्रं गजासुरम्
सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्रेम्णा शशिमौलिनः पावनं चरितम् । यथा त्रिशूलेन दानवेन्द्रं गजासुरं स अवधीत्तथा॥
Verse 2
दानवे निहते देव्या समरे महिषासुरे । देवानां च हितार्थाय पुरा देवाः सुखं ययुः
दानवे महिषासुरे देव्या समरे निहते देवानां हितकाम्यया । पुरा देवाः सुखशान्त्या सह प्रसन्नमनसो ययुः ॥
Verse 3
तस्य पुत्रो महावीरो मुनीश्वर गजासुरः । पितुर्वधं हि संस्मृत्य कृतं देव्या सुरार्थनात्
तस्य पुत्रो महावीरो मुनीश्वर गजासुरः । पितुर्वधं संस्मृत्य देव्या सुरार्थनात् कृतं कर्म समारभत ॥
Verse 4
स तद्वैरमनुस्मृत्य तपोर्थं गतवान्वने । समुद्दिश्य विधिं प्रीत्या तताप परमं तपः
स तद्वैरमनुस्मृत्य तपोर्थं वनमागतः । विधिं समुद्दिश्य प्रीत्या तताप परमं तपः ॥
Verse 5
अवध्योहं भविष्यामि स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितः । संविचार्येति मनसाऽभूत्तपोरतमानसः
अवध्योऽहं भविष्यामि स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितः । इति सञ्चिन्त्य मनसा तपोरतमानसोऽभवत् ॥
Verse 6
स तेपे हिमवद्द्रोण्यां तपः परमदारु णम् । ऊर्द्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः पादांगुष्ठाश्रितावनिः
स तेपे हिमवद्द्रोण्यां तपः परमदारुणम् । ऊर्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः पादाङ्गुष्ठाश्रितावनिः ॥
Verse 7
जटाभारैस्स वै रेजे प्रलयार्क इवांशुभिः । महिषासुरपुत्रोऽसौ गजासुर उदारधीः
जटाभारैः स वै रेजे प्रलयार्क इवांशुभिः । महिषासुरपुत्रोऽसौ गजासुर उदारधीः ॥
Verse 8
तस्य मूर्ध्नः समुद्भूतस्सधूमोग्निस्तपोमयः । तिर्यगूर्ध्वमधोलोकास्तापयन्विष्वगीरितः
तस्य मूर्ध्नः समुद्भूतः सधूमोऽग्निस्तपोमयः । तिर्यगूर्ध्वमधोलोकान् तापयन् विष्वगीरितः ॥
Verse 9
चुक्षुभुर्नद्युदन्वंतश्चाग्नेर्मूर्द्धसमुद्भवात् । निपेतुस्सग्रहास्तारा जज्वलुश्च दिशो दश
चुक्षुभुर्नद्युदन्वन्तश्चाग्नेर्मूर्धसमुद्भवात् । निपेतुः सग्रहास्तारा जज्वलुश्च दिशो दश ॥
Verse 10
तेन तप्तास्तुरास्सर्वे दिवं त्यक्त्वा सवासवाः । ब्रह्मलोकं ययुर्विज्ञापयामासुश्चचाल भूः
तेन तेजसा तप्ताः सर्वे दानवाः सवासवाः सुरैः सह दिवं त्यक्त्वा ब्रह्मलोकं ययुः। तद्वृत्तान्तं विज्ञापयामासुः, भूमिश्चचाल॥
Verse 11
देवा ऊचुः । विधे गजासुरतपस्तप्ता वयमथाकुलाः । न शक्नुमो दिवि स्थातुमतस्ते शरणं गताः
देवा ऊचुः—विधे! गजासुरतपसा तप्ताः वयमथाकुलाः। दिवि स्थातुं न शक्नुमः, अतस्ते शरणं गताः॥
Verse 12
विधेह्युपशमं तस्य चान्याञ्जीवयितुं कृपा । लोका नंक्ष्यत्यन्यथा हि सत्यंसत्यं ब्रुवामहे
तस्य क्रोधमुपशमय कृपया चान्यान् जीवय। अन्यथा लोकाः नङ्क्ष्यन्ति; सत्यं सत्यं ब्रुवामहे।
Verse 13
इति विज्ञापितो देवैर्वासवाद्यैस्स आत्मभूः । भृगुदक्षादिभिर्ब्रह्मा ययौ दैत्यवराश्रमम्
इति देवैर्वासवाद्यैः विज्ञापित आत्मभूर्ब्रह्मा भृगुदक्षादिभिः सह दैत्यवराश्रमं ययौ।
Verse 14
तपंतं तपसा लोका न्यथाऽभ्रापिहितं दिवि । विलक्ष्य विस्मितः प्राह विहसन्सृष्टिकारकः
तपसा तेन लोकान् तप्तान् दिव्यभ्रापिहितवद् विलक्ष्य सृष्टिकारकः विस्मितो विहसन् प्राह।
Verse 15
ब्रह्मोवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ दैत्येन्द्र तपस्सिद्धोसि माहिषे । प्राप्तोऽहं वरदस्तात वरं वृणु यथेप्सितम्
ब्रह्मोवाच—उत्तिष्ठोत्तिष्ठ दैत्येन्द्र, तपःसिद्धोऽसि माहिषे। अहं वरदस्तात प्राप्तोऽस्मि; यथेप्सितं वरं वृणु॥
Verse 17
गजासुर उवाच । नमस्ते देवदेवेश यदि दास्यसि मे वरम् । अवध्योऽहं भवेयं वै स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः
गजासुर उवाच—नमस्ते देवदेवेश, यदि दास्यसि मे वरम्। अवध्योऽहं भवेयं वै स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः॥
Verse 18
महाबलो महावीर्योऽजेयो देवादिभिस्सदा । सर्वेषां लोकपालानां निखिलर्द्धिसुभुग्विभो
हे विभो! भवान् महाबलः महावीर्यः, देवादिभिरपि सदा अजेयः; सर्वलोकपालानां निखिलर्द्धिसुभुग् अतिशयेन शोभनः।
Verse 19
सनत्कुमार उवाच । एवं वृतश्शतधृतिर्दानवेन स तेन वै । प्रादात्तत्तपसा प्रीतो वरं तस्य सुदुर्लभम्
सनत्कुमार उवाच—एवं तेन दानवेन वृतः शतधृतिः, तपसा तस्य प्रीतः सन्, तस्मै सुदुर्लभं वरं प्रादात्।
Verse 20
एवं लब्धवरो दैत्यो माहिषिश्च गजासुरः । सुप्रसन्नमनास्सोऽथ स्वधाम प्रत्यपद्यत
एवं लब्धवरो दैत्यो माहिषीसम्भवो गजासुरः, सुप्रसन्नमनाः सन्, अथ स्वधाम प्रत्यपद्यत।
Verse 21
स विजित्य दिशस्सर्वा लोकांश्च त्रीन्महासुरः । देवासुरमनुष्येन्द्रान्गंधर्वगरुडोरगान्
स महाऽसुरः सर्वा दिशो विजित्य, लोकांश्च त्रीन्, देवा-सुर-मनुष्येन्द्रान् गन्धर्व-गरुड-उरगांश्च न्यगृह्णात्।
Verse 22
इत्यादीन्निखिलाञ्जित्वा वशमानीय विश्वजित् । जहार लोकपालानां स्थानानि सह तेजसा
इत्यादीन् निखिलान् जित्वा वशमानाय्य विश्वजित् । स्वतेजसा लोकपालानां स्थानानि पदवीश्च जहार ॥
Verse 23
देवोद्यानश्रिया जुष्टमध्यास्ते स्म त्रिविष्टपम् । महेन्द्रभवनं साक्षान्निर्मितं विश्वकर्मणा
देवोद्यानश्रिया जुष्टं त्रिविष्टपं सम्यग् विराजते स्म; तत्र साक्षान्महेन्द्रभवनं विश्वकर्मणा निर्मितं बभूव।
Verse 24
तस्मिन्महेन्द्रस्य गृहे महाबलो महामना निर्जितलोक एकराट् । रेमेऽभिवंद्यांघ्रियुगः सुरादिभिः प्रतापितैरूर्जितचंडशासनः
तस्मिन्महेन्द्रगृहे महाबलो महामना निर्जितलोक एकराट्; सुरादिभिः प्रतापितैः अभिवन्द्याङ्घ्रियुगः स चण्डशासन ऊर्जितः सुखं रेमे।
Verse 25
स इत्थं निर्जितककुबेकराड् विषयान्प्रियान् । यथोपजोषं भुंजानो नातृप्यदजितेन्द्रियः
स इत्थं दिग्पालाधिपतीन् जित्वा प्रियविषयान् च लब्ध्वा यथेष्टं तान् भुञ्जानः, अजितेन्द्रियत्वान्न कदापि तृप्तिमवाप।
Verse 26
एवमैश्वर्यमत्तस्य दृप्तस्योच्छास्त्रवर्तिनः । काले व्यतीते महति पापबुद्धिरभूत्ततः
एवं ऐश्वर्येण मत्तस्य दृप्तस्योच्छास्त्रवर्तिनः तस्य, महति काले व्यतीते ततः पापबुद्धिरुदपद्यत।
Verse 27
महिषासुरपुत्रोऽसौ संचिक्लेश द्विजान्वरान् । तापसान्नितरां पृथ्व्यां दानवस्सुखमर्दनः
महिषासुरपुत्रोऽसौ दानवः सुखमर्दनः पृथिव्यां तापसान् नितरां च द्विजान् वरान् संचिक्लेश।
Verse 28
सुरान्नरांश्च प्रमथान्सर्वाञ्चिक्लेश दुर्मतिः । धर्मान्वितान्विशेषेण पूर्ववैरमनुस्मरन्
स दुर्मतिः सुरान् नरांश्च प्रमथान् सर्वान् अतीव क्लेशयामास; विशेषतः धर्मनिष्ठान् पूर्ववैरमनुस्मरन्।
Verse 29
एकस्मिन्समये तात दानवोऽसौ महाबलः । अगच्छद्राजधानीं व शंकरस्य गजासुरः
एकस्मिन्समये तात स दानवो महाबलः । गजासुरः शंकरस्य राजधानीं प्रति जगाम ॥
Verse 30
समागतेऽसुरेन्द्रे हि महान्कलकलो मुने । त्रातत्रातेति तत्रासीदानंदनवासिनाम्
समागतेऽसुरेन्द्रे हि महान्कलकलोऽभवत् मुने । ‘त्रात त्रात’ इति चोच्चैः प्रावर्तताऽऽनन्दनवासिनाम् ॥
Verse 31
महिषाऽसुरपुत्रोऽसौ यदा पुर्यां समागतः । प्रमथन्प्रमथान्सर्वान्निजवीर्यमदोद्धतः
महिषासुरपुत्रोऽसौ यदा पुर्यां समागतः । निजवीर्यमदोद्धतः सर्वान् प्रमथान् व्यमर्दयत् ॥
Verse 32
तस्मिन्नवसरे देवाश्शक्राद्यास्तत्पराजिताः । शिवस्य शरणं जग्मुर्नत्वा तुष्टुवुरादरात्
तस्मिन्नवसरे देवाः शक्राद्यास्तत्पराजिताः । शिवस्य शरणं जग्मुर्नत्वा तं तुष्टुवुरादरात् ॥
Verse 33
न्यवेदयन्दानवस्य तस्य काश्यां समागमम् । क्लेशाधिक्यं तत्रत्यानां तन्नाथानां विशेषतः
न्यवेदयन् दानवस्य तस्य काश्यां समागमम् । तत्रत्यानां क्लेशाधिक्यं तन्नाथानां विशेषतः ॥
Verse 34
देवा ऊचुः । देवदेव महादेव तव पुर्यां गतोसुरः । कष्टं दत्ते त्वज्जनानां तं जहि त्वं कृपानिधे
देवा ऊचुः—देवदेव महादेव, तव पुर्यां गतोऽसुरः। त्वज्जनानां कष्टं दत्ते; कृपानिधे, तं जहि त्वम्।
Verse 35
यत्रयत्र धरायां च चरणं प्रमिणोति हि । अचलां सचलां तत्र करोति निज भारतः
यत्रयत्र धरायां स चरणं प्रमिणोति, तत्र निजभारतः अचलां धरां सचलां करोति।
Verse 36
ऊरुवेगेन तरवः पतंति शिखरैस्सह । यस्य दोर्दंडघातेन चूर्णा स्युश्च शिलोच्चयाः
ऊरुवेगेन यस्य तरवः शिखरैः सह पतन्ति; यस्य दोर्दण्डघातेन शिलोच्चयाश्चूर्णा भवन्ति।
Verse 37
यस्य मौलिजसंघर्षाद्घना व्योम त्यजंत्यपि । नीलिमानं न चाद्यापि जह्युस्तत्केशसंगजम्
यस्य मौलिजसंघर्षाद्घना व्योम त्यजन्त्यपि; तथापि तद्केशसंगजातां नीलिमानं न जहति।
Verse 38
यस्य विश्वाससंभारैरुत्तरंगा महाब्धयः । नद्योप्यमन्दकल्लोला भवंति तिमिभिस्सह
यस्य विश्वाससंभारैरुत्तरङ्गा महाब्धयः । नद्योप्यमन्दकल्लोलाः भवन्ति तिमिभिः सह ॥
Verse 39
योजनानां सहस्राणि नव यस्य समुच्छ्रयः । तावानेव हि विस्तारस्तनोर्मायाविनोऽस्य हि
योजनानां सहस्राणि नव यस्य समुच्छ्रयः । तावानेव हि विस्तारस्तनोर्मायाविनोऽस्य हि ॥
Verse 40
यन्नेत्रयोः पिंगलिमा तथा तरलिमा पुनः । विद्युताः नोह्यतेऽद्यापि सोऽयं स्माऽऽयाति सत्वरम्
यन्नेत्रयोः पिङ्गलिमा तथा तरलिमा पुनः । विद्युतो नोह्यतेऽद्यापि सोऽयं स्मायाति सत्वरम् ॥
Verse 41
यां यां दिशं समभ्येति सोयं दुस्सह दानवः । अवध्योऽहं भवामीति स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः
यां यां दिशं समभ्येति सोऽयं दुस्सहः दानवः । अवध्योऽहं भवामीति ब्रूते, स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः स वशीकृतः ॥
Verse 42
इत्येवं चेष्टितं तस्य दानवस्य निवेदितम् । रक्षस्व भक्तान्देवेश काशीरक्षणतत्पर
इत्येवं चेष्टितं तस्य दानवस्य निवेदितम् । रक्षस्व भक्तान् देवेश, काशीरक्षणतत्पर ॥
Verse 43
सनत्कुमार उवाच । इति संप्रार्थितो देवैर्भक्तरक्षणतत्परः । तत्राऽऽजगाम सोरं तद्वधकामनया हरः
सनत्कुमार उवाच—इति देवैः संप्रार्थितो भक्तरक्षणतत्परः। तत्राजगाम हरः सोरं तद्वधकामनया॥
Verse 44
आगतं तं समालोक्य शंकरं भक्तवत्सलम् । त्रिशूलहस्तं गर्जंतं जगर्ज स गजासुरः
आगतं तं समालोक्य शंकरं भक्तवत्सलम्। त्रिशूलहस्तं गर्जन्तं जगर्ज स गजासुरः॥
Verse 45
ततस्तयोर्महानासीत्समरो दारुणोऽद्भुतः । नानास्त्रशस्त्रसंपातैर्वीरारावं प्रकुर्वतोः
ततस्तयोर्महानासीत्त्समरो दारुणोऽद्भुतः। नानास्त्रशस्त्रसंपातैर्वीरारावं प्रकुर्वतोः॥
Verse 46
गजासुरोतितेजस्वी महाबलपराक्रमः । विव्याध गिरिशं बाणैस्तीक्ष्णैर्दानवघातिनम्
गजासुरसमतेजस्वी महाबलपराक्रमः । स दानवघातिनं गिरिशं तीक्ष्णैर्बाणैर्विव्याध ॥
Verse 47
अथ रुद्रो रौद्रतनुः स्वशरैरतिदारुणैः । तच्छरांश्चिच्छिदे तूर्णमप्राप्तांस्तिलशो मुने
अथ रुद्रो रौद्रतनुः स्वशरैरतिदारुणैः । तच्छरांश्चिच्छिदे तूर्णमप्राप्तांस्तिलशो मुने ॥
Verse 48
ततो गजासुरः कुद्धोऽभ्यधावत्तं महेश्वरम् । खड्गहस्तः प्रगर्ज्योच्चैर्हतोसीत्यद्य वै मया
ततो गजासुरः क्रुद्धो महेश्वरमभ्यधावत्। खड्गहस्तः प्रगर्ज्योच्चैः—अद्य वै मया हतोऽसि इति।
Verse 49
ततस्त्रिशूलहेतिस्तमायांतं दैत्यपुंगवम् । विज्ञायावध्यमन्येन शूलेनाभिजघान तम्
ततः त्रिशूलहेतिः तमायान्तं दैत्यपुङ्गवं विज्ञायान्येनावध्यं, अन्येन शूलेन तमभिजघान।
Verse 50
प्रोतस्तेन त्रिशूलेन स च दैत्यो गजासुरः । छत्रीकृतमिवात्मानं मन्यमाना जगौ हरम्
तेन त्रिशूलेन प्रोतः स दैत्यो गजासुरः, छत्रीकृतमिवात्मानं मन्यमानः, हरं प्रति जगौ।
Verse 51
गजासुर उवाच । देवदेव महादेव तव भक्तोऽस्मि सर्वथा । जाने त्वां त्रिदिवेशानं त्रिशूलिन्स्मरहारिणम्
गजासुर उवाच—देवदेव महादेव, अहं सर्वथा तव भक्तोऽस्मि। त्वां त्रिदिवेशानं त्रिशूलिनं स्मरहारिणं च जानामि॥
Verse 52
तव हस्ते मम वधो महाश्रेयस्करो मतः । अंधकारे महेशान त्रिपुरांतक सर्वग
तव हस्ते मम वधो महाश्रेयस्करो मतः। अन्धकारेऽपि महेशान त्रिपुरान्तक सर्वग, त्वामेव शरणं व्रजे॥
Verse 53
किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि तच्छृणुष्व कृपाकर । सत्यं ब्रवीमि नासत्यं मृत्युंजय विचारय
किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि तच्छृणुष्व कृपाकर । सत्यं ब्रवीमि नासत्यं मृत्युंजय विचारय ॥
Verse 54
त्वमेको जगतां वंद्यो विश्वस्योपरि संस्थितः । कालेन सर्वैर्मर्तव्यं श्रेयसे मृत्युरीदृशः
त्वमेको जगतां वंद्यो विश्वस्योपरि संस्थितः । कालेन सर्वैर्मर्तव्यं श्रेयसे मृत्युरीदृशः ॥
Verse 55
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य शंकरः करुणानिधिः । प्रहस्य प्रत्युवाचेशो माहिषेयं गजासुरम्
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य शंकरः करुणानिधिः । प्रहस्य प्रत्युवाचेशो माहिषेयं गजासुरम् ॥
Verse 56
ईश्वर उवाच । महापराक्रमनिधे दानवोत्तम सन्मते । गजासुर प्रसन्नोस्मि स्वानकूलं वरं वृणु
ईश्वर उवाच । महापराक्रमनिधे दानवोत्तम सन्मते । गजासुर प्रसन्नोस्मि स्वानकूलं वरं वृणु ॥
Verse 57
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे गजासुरवधो नाम सप्तपंचाशत्तमोऽध्यायः
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे गजासुरवधो नाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः ॥
Verse 58
गजासुर उवाच । यदि प्रसन्नो दिग्वासस्तदा दित्यं वसान मे । इमां कृत्तिं महेशान त्वत्त्रिशूलाग्निपाविताम्
गजासुर उवाच । यदि प्रसन्नो दिग्वासास्तदा आदित्यवद्भवन् मे । इमां कृत्तिं महेशान त्वत्त्रिशूलाग्निपाविताम् ॥
Verse 59
स्वप्रमाणां सुखस्पर्शां रणांगणपणीकृताम् । दर्शनीयां महादिव्यां सर्वदैव सुखावहाम्
स्वप्रमाणां सुखस्पर्शां रणाङ्गणपणीकृताम् । दर्शनीयां महादिव्यां सर्वदैव सुखावहाम् ॥
Verse 60
इष्टगंधिस्सदैवास्तु सदैवास्त्वतिकोमला । सदैव निर्मला चास्तु सदैवास्त्वतिमंडनाम्
इष्टगन्धिस्सदैवास्तु, सदैवातिकोमला। सदैव निर्मला चास्तु, सदैवातिमण्डना॥
Verse 61
महातपोनलज्वालां प्राप्यापि सुचिरं विभो । न दग्धा कृत्तिरेषा मे पुण्यगंधनिधेस्ततः
महातपोनलज्वालां प्राप्यापि सुचिरं विभो। न दग्धा कृत्तिरेषा मे पुण्यगन्धनिधेस्ततः॥
Verse 62
यदि पुण्यवती नैषा मम कृत्ति दिगंबर । तदा त्वदंगसंगोस्याः कथं जातो रणांगणे
यदि पुण्यवती नैषा मम कृत्तिर्दिगम्बर । तदा त्वदङ्गसङ्गोऽस्याः कथं जातो रणाङ्गणे ॥
Verse 63
अन्यं च मे वरं देहि यदि तुष्टोऽसि शंकर । नामास्तु कृत्तिवासास्ते प्रारभ्याद्यतनं दिनम्
अन्यं च मे वरं देहि यदि तुष्टोऽसि शंकर । नामास्तु कृत्तिवासास्ते प्रारभ्याद्यतनं दिनम् ॥
Verse 64
सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वेति स वचस्तस्य शंकरो भक्तवत्सलः । तथेत्युवाच सुप्रीतो महिषासुरजं च तम्
सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वेति स वचस्तस्य शंकरो भक्तवत्सलः । तथेत्युवाच सुप्रीतो महिषासुरजं च तम् ॥
Verse 65
पुनः प्रोवाच प्रीतात्मा दानवं तं गजासुरम् । भक्तप्रियो महेशानो भक्तिनिर्मलमानसम्
पुनः प्रोवाच प्रीतात्मा दानवं तं गजासुरम् । भक्तप्रियो महेशानो भक्तिनिर्मलमानसम् ॥
Verse 66
ईश्वर उवाच । इदं पुण्यं शरीरं ते क्षेत्रेऽस्मिन्मुक्तिसाधने । मम लिंगं भवत्वत्र सर्वेषां मुक्तिदायकम्
ईश्वर उवाच । इदं पुण्यं शरीरं ते क्षेत्रेऽस्मिन्मुक्तिसाधने । मम लिंगं भवत्वत्र सर्वेषां मुक्तिदायकम् ॥
Verse 67
कृत्तिवासेश्वरं नाम महापातकनाशनम् । सर्वेषामेव लिंगानां शिरोभूतं विमुक्तिदम्
कृत्तिवासेश्वरं नाम महापातकनाशनम्। सर्वेषामेव लिङ्गानां शिरोभूतं विमुक्तिदम्॥
Verse 68
कथयित्वेति देवेशस्तत्कृतिं परिगृह्य च । गजासुरस्य महतीं प्रावृणोद्धि दिगंबरः
एवं कथयित्वा देवेशः तत्कृतिं परिगृह्य च । दिगम्बरः शिवो गजासुरस्य महतीं चर्मणि स्वाङ्गं प्रावृणोदिति ॥
Verse 69
महामहोत्सवो जातस्तस्मिन्नह्नि मुनीश्वर । हर्षमापुर्जनास्सर्वे काशीस्थाः प्रमथास्तथा
तस्मिन्नह्नि मुनीश्वर महामहोत्सवोऽभवत् । काशीस्थाः सर्वजनाश्च प्रमथाश्च हर्षमापुः ॥
Verse 70
हरि ब्रह्मादयो देवा हर्षनिर्भरमानसाः । तुष्टुवुस्तं महेशानं नत्वा सांजलयस्ततः
हरिब्रह्मादयो देवा हर्षनिर्भरमानसाः । नत्वा तं महेशानं सांजलयः स्तुतिं चक्रुः ॥
Verse 71
हते तस्मिन्दानवेशे माहिषे हि गजासुरे । स्वस्थानं भेजिरे देवा जगत्स्वास्थ्यमवाप च
हते तस्मिन् दानवेशे माहिषे गजासुरे । स्वस्थानं भेजिरे देवा जगत्स्वास्थ्यमवाप च ॥
Verse 72
इत्युक्तं चरितं शंभोर्भक्तवात्सल्यसूचकम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धनधान्यप्रवर्द्धनम्
इति शंभोः पावनं चरितं प्रोक्तं भक्तवात्सल्यसूचकम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धनधान्यप्रवर्द्धनम् ॥
Verse 73
य इदं शृणुयात्प्रीत्या श्रावयेद्वा शुचिव्रतः । स भुक्त्वा च महासौख्यं लभेतांते परं सुखम्
य इदं शृणुयात्प्रीत्या श्रावयेद्वा शुचिव्रतः । स भुक्त्वा च महासौख्यं लभेतान्ते परं सुखम् ॥
The narrative prelude to Śiva’s slaying of Gajāsura: Mahīṣāsura’s son undertakes extreme tapas to obtain a boon after recalling his father’s death at Devī’s hands.
Tapas is portrayed as morally ambivalent: when fueled by resentment it becomes a cosmic hazard, forcing the gods to seek higher divine regulation—implying that power without right orientation must be contained by Śiva’s sovereignty.
A fiery, smoky energy arises from Gajāsura’s head; waters churn, celestial bodies fall, the ten directions blaze, the earth trembles, and the devas abandon Svarga for Brahmaloka to report the disturbance.