Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 31

मृत्युञ्जय-विद्या-प्रादुर्भावः

The Manifestation/Transmission of the Mṛtyuñjaya Vidyā

आत्मस्वरूप तव रूपपरंपराभिराभिस्ततं हर चराचररूपमेतत् । सर्वांतरात्मनिलयप्रतिरूपरूप नित्यं नतोऽस्मि परमात्मजनोऽष्टमूर्ते

ātmasvarūpa tava rūpaparaṃparābhirābhistataṃ hara carācararūpametat | sarvāṃtarātmanilayapratirūparūpa nityaṃ nato'smi paramātmajano'ṣṭamūrte

आत्मस्वरूप! तव रूपपरम्पराभिः सर्वं चराचरमिदं जगदावृतं हरे। सर्वान्तरात्मनिलय! प्रतिरूपरूप! नित्यं नतोऽस्मि परमात्मज! अष्टमूर्ते॥

आत्मस्वरूपO Self-natured one
आत्मस्वरूप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootआत्मन् + स्वरूप (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative); एकवचन; ‘आत्मा एव स्वरूपम्’ (O whose nature is the Self)
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive); एकवचन; सर्वनाम
रूपपरम्पराभिःby (your) successive forms
रूपपरम्पराभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootरूप + परम्परा (प्रातिपदिक); समास
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental); बहुवचन; ‘रूपाणां परम्परा’ (series of forms)
आभिःby these
आभिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन; सर्वनाम; विशेषण (to रूपपरम्पराभिः)
ततम्pervaded, spread
ततम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त; क्त-प्रत्यय; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (of etat)
हरO Hara (Śiva)
हर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन
चराचररूपम्the form of the moving and the unmoving
चराचररूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचर + अचर + रूप (प्रातिपदिक); समास
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; ‘चराचरयोः रूपम्’ (form as moving and unmoving)
एतत्this (universe)
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सर्वनाम
सर्वान्तरात्मनिलयप्रतिरूपरूपO form that is the counterpart of the abode of the inner Self of all
सर्वान्तरात्मनिलयप्रतिरूपरूप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसर्व + अन्तरात्मन् + निलय + प्रतिरूप + रूप (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘सर्वेषाम् अन्तरात्मा (inner self of all) तस्य निलयः (abode) तस्य प्रतिरूपं रूपं यस्य’ इति संबोधनार्थः
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
नतःbowed
नतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त; क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्तृवाचक (I am bowed)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
परमात्मजनःa devotee/servant of the Supreme Self
परमात्मजनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरमात्मन् + जन (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; ‘परमात्मनः जनः’ (servant/creature of the Supreme Self)
अष्टमूर्तेO eight-formed one
अष्टमूर्ते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअष्ट + मूर्ति (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन; द्विगु-समासः—‘अष्टौ मूर्तयः यस्य’ (O eight-formed one)

Suta Goswami (narrating the hymn of a devotee within the Yuddhakhaṇḍa context)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra: आत्मस्वरूप तव रूपपरंपराभिराभिस्ततं हर चराचररूपमेतत् । सर्वांतरात्मनिलयप्रतिरूपरूप नित्यं नतोऽस्मि परमात्मजनोऽष्टमूर्ते

Type: stotra

Cosmic Event: Śiva as Aṣṭamūrti pervading cara-acara (cosmic immanence).

S
Shiva

FAQs

It praises Shiva as both transcendent Self and immanent Lord: the inner controller dwelling in all beings and the one who pervades the entire moving–unmoving cosmos, guiding the soul toward liberation through surrender (namaskāra) to Pati, the Supreme.

By declaring that all forms are Shiva’s reflections, it supports Saguna worship—especially the Linga—as a concrete focus through which the devotee approaches the formless Reality (Nirguna) that pervades everything.

Practice daily namaskāra and japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) while meditating on Shiva as the indwelling Self (antarātman) and as Aṣṭamūrti—the Lord present in all elements and beings.