मङ्गलपत्रिकाग्रहणम् — Reception of the Auspicious Marriage Invitation
अध्यायः ३९ नारदब्रह्मसंवादरूपः। नारदः पृच्छति—मङ्गलपत्रिकां (विवाहनिमन्त्रणपत्रम्) प्राप्य शशिमौलिः शङ्करः किं चकार? ब्रह्मा वदति—शिवः हर्षेण तां गृह्णाति, प्रहसति, दूतान् सत्करोति, लौकिकाचारानुरूपं दिव्यं मर्यादां दर्शयति। पत्रिका विधिवत् पठिता, ततः विधानेन स्वीकृता; विवाहस्वीकारः सार्वजनिकतया प्रतिपादितः। दूतान् सन्दिशति—कार्यं सिद्धं, मम विवाहे यूयं उपस्थिताः, अहं विवाहं स्वीकृतवान् इति। ते प्रणम्य प्रदक्षिणं कृत्वा हृष्टाः प्रस्थिताः, सफलदूत्यम् उद्घोषयन्ति। आरम्भे श्रवणस्य मङ्गलत्वं पापनाशकत्वं च कथ्यते; शिवलीला परात्परत्वं लौकिकनियमैः सह समन्वयति। उत्तरश्लोकाः विवाहतैयारीं प्रति प्रवर्तन्ते, मङ्गलस्य आध्यात्मिकबलं शिवस्य सौम्याधिपत्यं च प्रकाशयन्ति।
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । विधे तात महाप्राज्ञ विष्णुशिष्य नमोऽस्तु ते । अद्भुतेयं कथाश्रावि त्वत्तोऽस्माभिः कृपानिधे
नारद उवाच—विधे तात महाप्राज्ञ विष्णुशिष्य नमोऽस्तु ते। अद्भुतेयं कथाश्रावि त्वत्तोऽस्माभिः कृपानिधे॥
Verse 2
इदानीं श्रोतुमिच्छामि चरितं शशिमौलिनः । वैवाहिकं सुमाङ्गल्यं सर्वाघौघविनाशनम्
इदानीं श्रोतुमिच्छामि चरितं शशिमौलिनः। वैवाहिकं सुमाङ्गल्यं सर्वाघौघविनाशनम्॥
Verse 3
किं चकार महादेवः प्राप्य मङ्गलपत्रिकाम् । तां श्रावय कथान्दिव्यां शङ्करस्सपरात्मनः
मङ्गलपत्रिकां प्राप्य महादेवः किं चकार? शङ्करस्य परात्मनः दिव्यां कथां नः श्रावय।
Verse 4
ब्रह्मोवाच । शृणु वत्स महाप्राज्ञ शाङ्करम्परमं यशः । यच्चकार महादेवः प्राप्य मङ्गलपत्रिकाम्
ब्रह्मोवाच—शृणु वत्स महाप्राज्ञ, शाङ्करं परमं यशः; यच्चकार महादेवः प्राप्य मङ्गलपत्रिकाम्।
Verse 5
अथ शम्भुर्गृहीत्वा तां मुदा मंगलपत्रिकाम् । विजहास प्रहृष्टात्मा मानन्तेषां व्यधाद्विभुः
अथ शम्भुः मुदा तां मङ्गलपत्रिकां गृहीत्वा प्रहृष्टात्मा विजहास; विभुः तेषां मानं व्यधात् ये तं नमन्ति स्म।
Verse 6
वाचयित्वा च तां सम्यग्स्वीचकार विधानतः । तज्जनन्यापयामास बहुसम्मान्य चादृतः
तां सम्यग् वाचयित्वा विधानतः स्वीचकार; ततः स आदरात् बहुसम्मान्य तज्जनन्यै संदेशं प्रेषयामास।
Verse 7
उवाच सुनिवर्गांस्तान्कार्य्यं सम्यक् कृतं शुभम् । आगन्तव्यं विवाहे मे विवाहस्स्वीकृतो मया
उवाच सा तान् सुनिवर्गान्—कार्यं सम्यक् कृतं शुभम्। मम विवाहे भवद्भिरागन्तव्यम्; विवाहो मया स्वीकृतः॥
Verse 8
इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः प्रहृष्टास्ते प्रणम्य तम् । परिक्रम्य ययुर्धाम शंसन्तः स्वं विधिम्परम्
इत्याकर्ण्य वचः शम्भोः प्रहृष्टास्ते प्रणम्य तम्। परिक्रम्य ययुर्धाम शंसन्तः स्वं विधिं परम्॥
Verse 9
अथ देवेश्वरश्शम्भुस्सामरस्त्वां मुने द्रुतम् । लौकिकाचारमाश्रित्य महालीलाकरः प्रभुः
अथ देवेश्वरः शम्भुः सामरस्त्वां मुने द्रुतम्। लौकिकाचारमाश्रित्य महालीलाकरः प्रभुः॥
Verse 10
त्वमागतः परप्रीत्या प्रशंसंस्त्वं विधिम्परम् । प्रणमंश्च नतस्कन्धो विनीतात्मा कृताञ्जलिः
त्वमागतः परप्रीत्या प्रशंसंस्त्वं विधिं परम्। प्रणमंश्च नतस्कन्धो विनीतात्मा कृताञ्जलिः॥
Verse 11
अस्तौस्सुजयशब्दान्हि समुच्चार्य मुहुर्मुहुः । निदेशं प्रार्थयंस्तस्य प्रशंसंस्त्वं विधिम्मुने
अथ त्वं मुहुर्मुहुः जयजयशब्दान् समुच्चार्य, तं प्रभुं स्तुत्वा, हे मुने, विधिविधानस्योपदेशं विनयेन प्रार्थितवान्।
Verse 12
ततश्शंभुः प्रहृष्टात्मा दर्शयंल्लौकिकीं गतिम् । उवाच मुनिवर्य त्वां प्रीणयञ्छुभया गिरा
ततः शम्भुः प्रहृष्टात्मा लीलार्थं लौकिकीं गतिं दर्शयन्, शुभया गिरा त्वां प्रीणयन्, हे मुनिवर्य, उवाच।
Verse 13
शिव उवाच । प्रीत्या शृणु मुनिश्रेष्ठ ह्यस्मत्तोऽद्य वदामि ते । ब्रुवे तत्त्वां प्रियो मे यद्भक्तराजशिरोमणिः
शिव उवाच । प्रीत्या शृणु मुनिश्रेष्ठ ह्यस्मत्तोऽद्य वदामि ते । ब्रुवे तत्त्वं प्रियो मे यद्भक्तराजशिरोमणिः ॥
Verse 14
कृतं महत्तपो देव्या पार्वत्या तव शासनात् । तस्यै वरो मया दत्तः पतित्वे तोषितेन वै
कृतं महत्तपो देव्या पार्वत्या तव शासनात् । तस्यै वरो मया दत्तः पतित्वे तोषितेन वै ॥
Verse 15
करिष्येऽहं विवाहं च तस्या वश्यो हि भक्तितः । सप्तर्षिभिस्साधितश्च तल्लग्नं शोधितं च तैः
अहं तस्या विवाहं नूनं करिष्ये; भक्त्या हि तद्वश्योऽस्मि। सप्तर्षिभिः साधितं तल्लग्नं तैरेव शोधितं च निश्चितं च।
Verse 16
अद्यतस्सप्तमे चाह्नि तद्भविष्यति नारद । महोत्सवं करिष्यामि लौकिकीं गतिमाश्रितः
अद्यतः सप्तमेऽह्नि तद्भविष्यति नारद। लौकिकीं गतिमाश्रित्य महोत्सवं करिष्यामि।
Verse 17
ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य शंकरस्य परात्मनः । प्रसन्नधीः प्रभुं नत्वा तात त्वं वाक्यमब्रवीः
ब्रह्मोवाच—इति श्रुत्वा वचस्तस्य शंकरस्य परात्मनः। प्रसन्नधीः प्रभुं नत्वा तात त्वं वाक्यमब्रवीः।
Verse 18
नारद उवाच । भवतस्तु व्रतमिदम्भक्तवश्यो भवान्मतः । सम्यक् कृतं च भवता पार्वतीमानसेप्सितम्
नारद उवाच। भवतस्तु व्रतमिदं भक्तवश्यो भवान्मतः। सम्यक् कृतं च भवता पार्वतीमानसेप्सितम्॥
Verse 19
कार्यं मत्सदृशं किञ्चित्कथनीयन्त्वया विभो । मत्वा स्वसेवकं मां हि कृपां कुरु नमोऽस्तु ते
कार्यं मत्सदृशं किञ्चित् कथनीयन्त्वया विभो। मत्वा स्वसेवकं मां हि कृपां कुरु नमोऽस्तु ते॥
Verse 20
ब्रह्मोवाच । इत्युक्तस्तु त्वया शम्भुश्शंकरो भक्तवत्सलः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सादरं त्वां मुनीश्वर
ब्रह्मोवाच। इत्युक्तस्तु त्वया शम्भुः शंकरो भक्तवत्सलः। प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सादरं त्वां मुनीश्वर॥
Verse 21
शिव उवाच । विष्णुप्रभृतिदेवांश्च मुनीन्सिद्धानपि ध्रुवम् । त्वन्निमन्त्रय मद्वाण्या मुनेऽन्यानपि सर्वतः
शिव उवाच—विष्णुप्रभृतिदेवांश्च मुनीन् सिद्धानपि ध्रुवम्। त्वन्निमन्त्रय मद्वाण्या, मुनेऽन्यानपि सर्वतः॥
Verse 22
सर्व आयान्तु सोत्साहास्सर्वशोभासमन्विताः । सस्त्रीसुतगणाः प्रीत्या मम शासनगौरवात्
सर्व आयान्तु सोत्साहाः सर्वशोभासमन्विताः। सस्त्रीसुतगणाः प्रीत्या मम शासनगौरवात्॥
Verse 23
नागमिष्यन्ति ये त्वत्र मद्विवाहोत्सवे मुने । ते स्वकीया न मन्तव्या मया देवादयः खलु
मद्विवाहोत्सवे मुने येऽत्र नागमिष्यन्ति, ते देवादयोऽपि मया स्वकीया न मन्तव्याः।
Verse 24
ब्रह्मोवाच । इतीशाज्ञां ततो धृत्वा भवाञ्छङ्करवल्लभः । सर्वान्निमन्त्रयामास तं तं गत्वा द्रुतं मुने
ब्रह्मोवाच—इतीशाज्ञां धृत्वा ततः शङ्करवल्लभो भवान् सर्वान् द्रुतं मुने तं तं गत्वा निमन्त्रयामास।
Verse 25
शम्भूपकण्ठमागत्य द्रुतं मुनिवरो भवान् । तद्दूत्यात्तत्र सन्तस्थौ तदाज्ञाम्प्राप्य नारद
नारद, मुनिवरो भवान् द्रुतं शम्भोः प्रियपकण्ठमागत्य; तद्दूत्यात् तत्र सन्तस्थौ, तदाज्ञां प्राप्य।
Verse 26
शिवोऽपि तस्थौ सोत्कण्ठस्तदागमनलालसः । स्वगणैस्सोत्सवैस्सवेंर्नृत्यद्भिस्सर्वतोदिशम्
शिवोऽपि तत्र सोत्कण्ठः तदागमनलालसः स्थितवान्। स्वगणाः सर्वतोदिशं सोत्सवाः सवेणवो नृत्यद्भिः समन्तात् प्रहृष्टा बभूवुः॥
Verse 27
एतस्मिन्नेव काले तु रचयित्वा स्ववेषकम् । आजगामाच्युतश्शीघ्रं कैलासं सपरिच्छदः
एतस्मिन्नेव काले तु अच्युतः स्ववेषकं रचयित्वा, सपरिच्छदः शीघ्रं कैलासं आजगाम॥
Verse 28
शिवम्प्रणम्य सद्भक्त्या सदारस्सदलो मुदा । तदाज्ञाम्प्राप्य सन्तस्थौ सुस्थाने प्रीतमानसः
शिवं प्रणम्य सद्भक्त्या सदारः सदलः मुदा । तदाज्ञां प्राप्य सन्तस्थौ सुस्थाने प्रीतमानसः ॥
Verse 29
तथाहं स्वगणैराशु कैलासमगमं मुदा । प्रभुम्प्रणम्यातिष्ठं वै सानन्दस्स्वगणान्वितः
तथाहं स्वगणैराशु कैलासमगमं मुदा । प्रभुं प्रणम्य तिष्ठं वै सानन्दः स्वगणान्वितः ॥
Verse 30
इन्द्रादयो लोकपाला आययुस्सपरिच्छदाः । तथैवालंकृतास्सर्वे सोत्सवास्सकलत्रकाः
इन्द्रादयो लोकपाला आययुः सपरिच्छदाः । तथैवालंकृताः सर्वे सोत्सवाः सकलत्रकाः ॥
Verse 31
तथैव मुनयो नागास्सिद्धा उपसुरा स्तथा । आययुश्चापरेऽपीह सोत्सवास्सुनिमन्त्रिताः
तथैव मुनयो नागाः सिद्धा उपसुराश्च तथा । अन्येऽपि बहवोऽत्रैव सोत्सवाः सुमन्त्रिताः समाययुः ॥
Verse 32
महेश्वरस्तदा तत्रागतानां च पृथक् पृथक् । सर्वेषाममराद्यानां सत्कारं व्यदधान्मुदा
महेश्वरस्तदा तत्रागतानां च पृथक् पृथक् । सर्वेषाममराद्यानां सत्कारं व्यदधात् मुदा ॥
Verse 33
अथोत्सवो महानासीत्कैलासे परमोद्भुतः । नृत्यादिकन्तदा चक्रुर्यथायोग्यं सुरस्त्रियः
अथ कैलासे परमोद्भुतो महानुत्सवोऽभवत्; तदा सुरस्त्रियो यथायोग्यं नृत्यादिकं चक्रुः।
Verse 34
एतस्मिन्समये देवा विष्ण्वाद्या ये समागताः । यात्रां कारयितुं शम्भोस्तत्रोषुस्तेऽखिला मुने
एतस्मिन्समये विष्ण्वादयो देवा ये समागताः, तेऽखिला मुने शम्भोः यात्रां कारयितुं तत्रैवावसन्।
Verse 35
शिवाज्ञप्तास्तदा सर्वे मदीयमिति यन्त्रिताः । शिवकार्यमिदं सर्वं चक्रिरे शिवसेवनम्
तदा सर्वे शिवाज्ञप्ताः ‘मदीयमिति’ भावेन यन्त्रिताः; शिवकार्यं समग्रं चक्रुः, शिवसेवनं चाकुर्वन्।
Verse 36
मातरस्सप्त तास्तत्र शिवभूषाविधिम्परम् । चक्रिरे च मुदा युक्ता यथायोग्यन्तथा पुनः
तत्र ताः सप्त मातरः प्रमुदिताः शिवस्य भूषाविधिं परमं यथायोग्यं चक्रुः; ततः पुनरपि सर्वं यथोचितं सम्यग् व्यवस्थितं चक्रिरे।
Verse 37
तस्य स्वाभाविको वेषो भूषाविविरभूत्तदा । तस्येच्छया मुनिश्रेष्ठ परमेशस्य सुप्रभो
तदा तस्य स्वाभाविको वेष एव भूषेव विरराज; मुनिश्रेष्ठ, परमेश्वरस्येच्छया तस्य सुप्रभा तेजः प्रादुरभवत्।
Verse 38
चन्द्रश्च मुकुटस्थाने सान्निध्यमकरोत्तदा । लोचनं सुन्दरं ह्यासीत्तृतीयन्तिलकं शुभम्
तदा चन्द्रः मुकुटस्थाने सान्निध्यं अकरोत् । लोचनं हि सुन्दरं बभूव, तृतीयं च शुभं तिलकवत् प्रादुरभवत् ।
Verse 39
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे देवनिमन्त्रण देवागमन शिवयात्रावर्णनं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे देवनिमन्त्रण-देवागमन-शिवयात्रावर्णनं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः।
Verse 40
अन्यांगसंस्थितास्सर्पास्तदंगाभरणानि च । बभूवुरतिरम्याणि नानारत्नमयानि च
अन्याङ्गसंस्थिताः सर्पास्तदङ्गाभरणानि च । बभूवुरतिरम्याणि नानारत्नमयानि च ॥
Verse 41
विभूतिरंगरागोऽभूच्चन्दनादिसमुद्भवः । तद्दुकूलमभूद्दिव्यं गजचर्मादि सुन्दरम्
विभूतिरङ्गरागोऽभूच्चन्दनादिसमुद्भवः । तद्दुकूलमभूद्दिव्यं गजचर्मादि सुन्दरम् ॥
Verse 42
ईदृशं सुन्दरं रूपं जातं वर्णातिदुष्करम् । ईश्वरोऽपि स्वयं साक्षादैश्वर्यं लब्धवान्स्वतः
ईदृशं सुन्दरं रूपं जातं वर्णातिदुष्करम्। ईश्वरोऽपि स्वयं साक्षादैश्वर्यं लब्धवान् स्वतः॥
Verse 43
ततश्च सर्वे सुरपक्षदानवा नागाः पतंगाप्सरसो महर्षयः । समेत्य सर्वे शिवसन्निधिं तदा महोत्सवाः प्रोचुरहो मुदान्विताः
ततः सुरपक्षदानवा नागाः पतङ्गाप्सरसो महर्षयः। सर्वे समेत्य शिवसन्निधौ तदा महोत्सवाः प्रोचुरहो मुदान्विताः॥
Verse 44
सर्वै ऊचुः । गच्छ गच्छ महादेव विवाहार्थं महेश्वर । गिरिजाया महादेव्याः सहास्माभिः कृपां कुरु
सर्वे ऊचुः—गच्छ गच्छ महादेव विवाहार्थं महेश्वर। गिरिजाया महादेव्याः सहास्माभिः कृपां कुरु॥
Verse 45
ततो विष्णुरुवाचेदं प्रस्तावसदृशं वचः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या विज्ञानप्रीतमानसः
ततः विष्णुरुवाचेदं प्रस्तावसदृशं वचः। प्रणम्य शंकरं भक्त्या विज्ञानप्रीतमानसः स तमभाषत॥
Verse 46
विष्णुरुवाच । देव देव महादेव शरणागतवत्सल । कार्यकर्त्ता स्वभक्तानां विज्ञप्तिं शृणु मे प्रभो
विष्णुरुवाच। देव देव महादेव शरणागतवत्सल। कार्यकर्त्ता स्वभक्तानां विज्ञप्तिं शृणु मे प्रभो॥
Verse 47
गृह्योक्तविधिना शम्भो स्वविवाहस्य शंकर । गिरीशसुतया देव्या कर्म कर्तुमिहार्हसि
हे शम्भो हे शंकर, गृहोक्तविधिना स्वविवाहस्य कर्माणि इह गिरीशसुतया देव्या सह कर्तुमर्हसि।
Verse 48
त्वया च क्रियमाणे तु विवाहस्य विधौ हर । स एव हि तथा लोके सर्वस्सुख्यातिमाप्नुयात
हे हर, त्वया विवाहविधौ क्रियमाणे सति, स एव कर्म लोके सर्वत्र सुख्यातिं शुभकीर्तिं च प्राप्नुयात्।
Verse 49
मण्डपस्थापनन्नान्दीमुखन्तत्कुलधर्मतः । कारय प्रीतितो नाथ लोके स्वं ख्यापयन् यशः
हे नाथ, प्रीत्या मण्डपस्थापनं नान्दीमुखं च तत्कुलधर्मतः कारय; एवं लोके स्वं यशः ख्यापय।
Verse 50
ब्रह्मोवाच । एवमुक्तस्तदा शम्भुर्विष्णुना परमेश्वरः । लौकिकाचारनिरतो विधिना तच्चकार सः
ब्रह्मोवाच—एवं विष्णुना सम्बोधितः शम्भुः परमेश्वरः, लौकिकाचारपालने तत्परः सन्, विधिपूर्वकं तद् कर्म चकार।
Verse 51
अहं ह्यधिकृतस्तेन सर्वमभ्युदयोचितम् । अकुर्वं मुनिभिः प्रीत्या तत्र तत्कर्म चादरात्
अहं तेनाधिकृतः सन् सर्वमभ्युदयोचितं प्रीत्या मुनिभिः सह तत्र तत्कर्मादरात् अकुर्वम्।
Verse 52
कश्यपोऽत्रिर्वशिष्ठश्च गौतमो भागुरिर्गुरुः । कण्वो बृहस्पतिश्शक्तिर्जमदग्निः पराशरः
कश्यपोऽत्रिर्वशिष्ठश्च गौतमो भागुरिर्गुरुः। कण्वो बृहस्पतिः शक्तिर्जमदग्निः पराशरः॥
Verse 53
मार्कण्डेयश्शिलापाकोऽरुणपालोऽकृतश्रमः । अगस्त्यश्च्यवनो गर्गश्शिलादोऽथ महामुने
मार्कण्डेयः शिलापाकोऽरुणपालोऽकृतश्रमः। अगस्त्यश्च्यवनो गर्गः शिलादोऽथ महामुने॥
Verse 54
दधीचिरुपमन्युश्च भरद्वाजोऽकृतव्रणः । पिप्पलादोऽथ कुशिकः कौत्सो व्यासः सशिष्यकः
दधीचिरुपमन्युश्च भरद्वाजोऽकृतव्रणः। पिप्पलादोऽथ कुशिकः कौत्सो व्यासः सशिष्यकः॥
Verse 55
एते चान्ये च बहव आगताश्शिवसन्निधिम् । मया सुनोदितास्तत्र चक्रुस्ते विधिवत्क्रियाम्
एते चान्ये च बहवः शिवसन्निधिमागताः। मया सूनोदितास्तत्र ते विधिवत्क्रियामकुर्वन्॥
Verse 56
वेदोक्तविधिना सर्वे वेदवेदांगपारगाः । रक्षां चक्रुर्महेशस्य कृत्वा कौतुकमंगलम्
वेदोक्तविधिना सर्वे वेदवेदाङ्गपारगाः। महेशस्य रक्षां चक्रुः कृत्वा कौतुकमङ्गलम्॥
Verse 57
ऋग्यजुस्सामसूक्तैस्तु तथा नानाविधैः परैः । मंगलानि च भूरीणि चक्रुः प्रीत्यर्षयोऽखिलाः
ऋग्यजुस्सामसूक्तैश्च तथा नानाविधैः परैः। मङ्गलानि च भूरीणि चक्रुः प्रीत्यर्षयोऽखिलाः॥
Verse 58
ग्रहाणां पूजनं प्रीत्या चक्रुस्ते शम्भुना मया । मण्डलस्थसुराणां च सर्वेषां विघ्नशान्तये
ग्रहाणां पूजनं प्रीत्या चक्रुस्ते शम्भुना मया। मण्डलस्थसुराणां च सर्वेषां विघ्नशान्तये॥
Verse 59
ततश्शिवस्तु सन्तुष्टः कृत्वा सर्वं यथोचितम् । लौकिकं वैदिकं कर्म ननाम च मुदा द्विजान्
ततः शिवस्तु सन्तुष्टः कृत्वा सर्वं यथोचितम्। लौकिकं वैदिकं कर्म ननाम च मुदा द्विजान्॥
Verse 60
अथ सर्वेश्वरो विप्रान्देवान्कृत्वा पुरस्सरान् । निस्ससार मुदा तस्मात्कैलासात्पर्वतोत्तमात्
अथ सर्वेश्वरो विप्रान् देवान् कृत्वा पुरस्सरान् । निस्ससार मुदा तस्मात् कैलासात् पर्वतोत्तमात् ॥
Verse 61
बहिः कैलासकुधराच्छम्भुस्तस्थौ मुदान्वितः । देवैस्सह द्विजैश्चैव नानास्वीकारकः प्रभुः
बहिः कैलासकुधराच् छम्भुस्तस्थौ मुदान्वितः । देवैस्सह द्विजैश्चैव नानास्वीकारकः प्रभुः ॥
Verse 62
तदोत्सवो महानासीत्तत्र देवादिभिः कृतः । सन्तुष्ट्यर्थं महेशस्य गानवाद्यसुनृत्यकः
तदोत्सवो महानासीत्तत्र देवादिभिः कृतः । सन्तुष्ट्यर्थं महेशस्य गानवाद्यसुनृत्यकैः ॥
Frequently Asked Questions
Śiva’s reception, reading, and formal acceptance of the maṅgalapatrikā (auspicious marriage invitation/document) connected with the impending Śiva–Pārvatī wedding, including his instructions to the envoys to attend the ceremony.
The maṅgala document symbolizes the transition from intention to dharmically sanctioned union; Śiva’s vidhānataḥ acceptance teaches that cosmic events manifest through orderly rites, and that maṅgalya operates as a spiritual purifier when aligned with dharma and devotion.
Śiva appears as Devēśvara (sovereign deity) and as Mahālīlākara (performer of divine play), simultaneously transcendent and exemplary in laukika conduct—honoring messengers, following procedure, and publicly affirming the union.