Sukta 51
Sukta 8.51
Kanva tradition (Kāṇva); specific rishi for 8.51 uncertain in this excerpt
Indra (with Soma context)
Jagatī/Tr̥ṣṭubh probable; requires scan
अयं सूक्तः सोमपेषणकर्मणि इन्द्रम् आह्वयति, पूर्वेषु दृष्टान्तेषु स्मारयन् यथा स इन्द्रः पितृपुरुषैः सह सौहृदेषु अतिथिषु च सोमं पपौ। इन्द्रं दातारं स्तौति, यः भक्तान् दानशीलतायां शिक्षयति, तेन च धनं बलं च विस्तारं च प्रयच्छति। अन्त्ये दर्शनें यज्ञ एव वृद्धिक्षेत्रं भवति—प्रेरितं स्तोत्रं, स्रवन्त्यः सोमबिन्दवः, उपासकेषु च वृष्ण्यशवसो (वृषभवत् पराक्रमस्य) वृद्धिः।
Mantras
Mantra 1
यथा मनौ सांवरणौ सोममिन्द्रापिबः सुतम् । नीपातिथौ मघवन्मेध्यातिथौ पुष्टिगौ श्रुष्टिगौ सचा ॥
यथा मनौ सांवरणौ सोमम् इन्द्र अपिबः सुतम्; तथा नीपातिथौ मघवन् मेध्यातिथौ पुष्टिगौ श्रुष्टिगौ सचा।
Mantra 2
पार्षद्वाणः प्रस्कण्वं समसादयच्छयानं जिव्रिमुद्धितम् । सहस्राण्यसिषासद्गवामृषिस्त्वोतो दस्यवे वृकः ॥
पार्षद्वाणः प्रस्कण्वं सम्यग् लक्ष्ये समसादयत्; शयानं जिव्रिमुद्धितम् अकरोत्। गवां सहस्राण्यसिषासत्; त्वदुतो ऋषिर्दस्यवे वृक इवाभवत्—शत्रुतमसो भक्षकः।
Mantra 3
य उक्थेभिर्न विन्धते चिकिद्य ऋषिचोदनः । इन्द्रं तमच्छा वद नव्यस्या मत्यरिष्यन्तं न भोजसे ॥
य उक्थैर्नैव विन्दते, किंतु चिकिद्यते—ऋषिचोदनः सः—तमिन्द्रमच्छा वद। नव्या मतिरेनमुपैतु, अनरिष्यन्ती, तस्य शक्तेः सत्यं भोगं (सहभागितां) मृगयमाणा।
Mantra 4
यस्मा अर्कं सप्तशीर्षाणमानृचुस्त्रिधातुमुत्तमे पदे । स त्विमा विश्वा भुवनानि चिक्रददादिज्जनिष्ट पौंस्यम् ॥
यस्मै सप्तशीर्षाणम् अर्कं त्रिधातुम् उत्तमे पदे प्रतिष्ठाप्य आनृचुः। स एवेमानि विश्वा भुवनानि प्रकटीकर्तुं चिक्रदत्; तस्मादादिज्जनिष्ट पौंस्यम्—वीर्यशक्तिः।
Mantra 5
यो नो दाता वसूनामिन्द्रं तं हूमहे वयम् । विद्मा ह्यस्य सुमतिं नवीयसीं गमेम गोमति व्रजे ॥
यो नो दाता वसूनामिन्द्रं तं वयमाह्वयामः। विद्म ह्यस्य नवीयसीं सुमतिं; गच्छेम गोमति दीप्ते व्रजे॥
Mantra 6
यस्मै त्वं वसो दानाय शिक्षसि स रायस्पोषमश्नुते । तं त्वा वयं मघवन्निन्द्र गिर्वणः सुतावन्तो हवामहे ॥
यस्मै त्वं वसो दानाय शिक्षसि स रायस्पोषमश्नुते। तं त्वा वयं मघवन्निन्द्र गिर्वणः सुतावन्तो हवामहे॥
Mantra 7
कदा चन स्तरीरसि नेन्द्र सश्चसि दाशुषे । उपोपेन्नु मघवन्भूय इन्नु ते दानं देवस्य पृच्यते ॥
कदा चन स्तरीरसि नेन्द्र सश्चसि दाशुषे। उपोपेन्नु मघवन्भूय इन्नु ते दानं देवस्य पृच्यते॥
Mantra 8
प्र यो ननक्षे अभ्योजसा क्रिविं वधैः शुष्णं निघोषयन् । यदेदस्तम्भीत्प्रथयन्नमूं दिवमादिज्जनिष्ट पार्थिवः ॥
यः प्रबलोजसा पुरः प्रयाति, स क्रिविं वधैः प्रहृत्य दमनं करोति; स्वप्रहारैः शुष्णं निघोषयन् पराभवाय नयति। यदा स अमूं दिवं स्तम्भयित्वा प्रथयामास, तस्मादेव कर्मणः पार्थिवोऽधारो जनिष्ट।
Mantra 9
यस्यायं विश्व आर्यो दासः शेवधिपा अरिः । तिरश्चिदर्ये रुशमे परीरवि तुभ्येत्सो अज्यते रयिः ॥
यस्य हेतोः अयं विश्व आर्यो दासश्च शेवधिपा अरिरिव भवति; हे रुशमन् (दीप्तिमन्), तिरश्चिद् भेदात् पारं स्थितोऽपि आर्याय समृद्धेर्धारा त्वामेव प्रति परीरवति; स रयिस्तुभ्यमेव आज्यते।
Mantra 10
तुरण्यवो मधुमन्तं घृतश्चुतं विप्रासो अर्कमानृचुः । अस्मे रयिः पप्रथे वृष्ण्यं शवोऽस्मे सुवानास इन्दवः ॥
तुरण्यवो विप्राः मधुमन्तं घृतश्चुतं स्तोत्रार्कम् अनृचुः। अस्मासु रयिः पप्रथे; अस्मासु वृष्ण्यं शवो ववृधे—अस्मासु सुवानास इन्दवः सोमबिन्दवो धारा इव स्रवन्ति।
Frequently Asked Questions
It is a Soma-rite hymn inviting Indra to drink the freshly pressed Soma and to reward the worshippers with wealth, increase, and strength, as he did for earlier ancestors and hosts.
Such references act as ritual precedent: by recalling earlier occasions when Indra accepted Soma, the hymn strengthens the invitation for Indra to come and drink in the present sacrifice too.
It presents generosity (dāna) as a divinely supported virtue: when Indra inspires or disciplines a person toward giving, that person receives growth and prosperity (poṣa) in return.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.