Rig Veda 5.31.4 — Mandala 5, Sukta 31, Mantra 4

Sukta 5.31

Rishi: Atri Bhauma (Ātreya) (traditional for RV 5.31)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 5.31; verse-length and cadence fit Indra Triṣṭubh style)

Samhita Patha (Devanagari)

अनवस्ते रथमश्वाय तक्षन्त्वष्टा वज्रं पुरुहूत द्युमन्तम् । ब्रह्माण इन्द्रं महयन्तो अर्कैरवर्धयन्नहये हन्तवा उ ॥

Transliteration

ánavaste rátham áśvāya takṣan tvaṣṭā vájraṃ puruhūta dyumántam | bráhmāṇa índraṃ maháyanto arkáir ávardhayann áhaye hántavā u ||

Translation

अनवस्ते अश्वाय रथं तक्षन्; पुरुहूत, त्वष्टा ते द्युमन्तं वज्रं चकार। ब्रह्माणः अर्कैः इन्द्रं महयन्तः तस्य वीर्यं वर्धयन्, यथा स अहये हन्तवा उ स्यात्।

Word by Word

• अनवस्ते: O unharmed one, of you/thy
• अनवस्ते: सम्बोधन (address) + सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective + Pronoun
• Root: अनवस्- (प्रातिपदिक; न-उपसर्गयुक्त) / ते (युष्मद्-सर्वनाम)

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ-

• अश्वाय: for the horse
• अश्वाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अश्व-

• तक्षन्तु: let them fashion
• तक्षन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तक्ष् (तक्षति)

• त्वष्टा: Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
• त्वष्टा: कर्ता
• Type: Noun (proper/deity)
• Root: त्वष्टृ-

• वज्रम्: thunderbolt
• वज्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वज्र-

• पुरुहूत: O much-invoked one
• पुरुहूत: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: पुरुहूत-

• द्युमन्तम्: shining, radiant
• द्युमन्तम्: विशेषण (of वज्रम्)
• Type: Adjective
• Root: द्युमन्त्-

• ब्रह्माणः: the sacred hymns / priestly formulations
• ब्रह्माणः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्-

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun (deity)
• Root: इन्द्र-

• महयन्तः: praising, magnifying
• महयन्तः: कर्ता (with ब्रह्माणः)
• Type: Participle
• Root: मह् (महयति) / महयन्त्- (वर्तमान कृदन्त)

• अर्कैः: with hymns/songs
• अर्कैः: करण
• Type: Noun
• Root: अर्क-

• अवर्धयन्: they increased, strengthened
• अवर्धयन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृध् (वर्धयति)

• अहये: for the serpent (Ahi)
• अहये: सम्प्रदान (purpose/target: ‘for/against the serpent’ in Vedic usage)
• Type: Noun
• Root: अहि-

• हन्तवा: to slay
• हन्तवा: प्रयोजन (purpose)
• Type: Verbal noun (infinitive)
• Root: हन् (हन्ति) + तुमुन्/तवन्-प्रत्यय (Vedic infinitive)

• उ: indeed, verily
• उ: सम्बन्ध/बलवर्धक (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: उ