HomeRig VedaMandala 10Sukta 54Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.54

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)

त्वं विश्वा दधिषे केवलानि यान्याविर्या च गुहा वसूनि । काममिन्मे मघवन्मा वि तारीस्त्वमाज्ञाता त्वमिन्द्रासि दाता ॥

tváṃ víśvā dadhiṣe kévalāni yā́ny āvír yā́ ca gúhā vásūni | kā́mam ín me maghavan mā́ ví tā́rīs tvám ājñātā́ tvám indrāsi dātā́ ||

त्वं विश्वा दधिषे केवलानि—यानि आविर्वा गुहा वसूनि। काममिन् मे मघवन् मा वि तारीः; त्वम् आज्ञाता, त्वम् इन्द्रासि दाता।

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाall (things)
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
दधिषेyou place/establish; you bestow
दधिषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु; दधि- = परस्मै/आत्मनेपद-परिपाठीय वर्तमान-प्रयोग)
केवलानिexclusive/entire (ones); only
केवलानि:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
यानिwhich (things)
यानि:
कर्म
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आविर्याopenly, manifestly
आविर्या:
अधिकारण (भावे/रीत्या)
TypeIndeclinable (adverbial) + pronominal element
Rootआविर् (अव्यय/उपसर्गवत्) + य (यद्-रूप/सम्बन्ध-प्रयोगः; पदपाठे ‘आविः’ इति प्रसिद्ध)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
गुहाin secret; hidden
गुहा:
अधिकारण
TypeNoun (adverbial locative sense)
Rootगुहा (प्रातिपदिक; ‘गुह्’/‘गुह’ भाव)
वसूनिgoods, riches
वसूनि:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
कामम्according to desire; willingly
कामम्:
अधिकारण (भावे)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
इत्indeed
इत्:
TypeIndeclinable (particle)
Rootइत् (निपात)
मेto/for me; my
मे:
सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मघवन्O bountiful one
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
विapart, away
वि:
TypePreverb (indeclinable)
Rootवि (उपसर्ग)
तारीःmay you not cross over/overstep
तारीः:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (धातु; ‘तरति’)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आज्ञाताthe knower/ordainer
आज्ञाता:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple/Noun
Rootआ-ज्ञा (धातु) → आज्ञातृ/आज्ञात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
इन्द्रIndra
इन्द्र:
कर्तृ/सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
दाताgiver
दाता:
कर्तृ (विशेषण)
TypeNoun (agent)
Rootदा (धातु) → दातृ/दाता (कृदन्त-प्रातिपदिक)