Sukta 30
Sukta 10.30
Āpaḥ (Waters); with Mitra-Varuṇa invoked as upholders of great dhāsi (support)
अयं सूक्तः आपः स्तौति—ताः सजीवाः दिव्याः शक्तयः, याः मधुर्यं पवित्रतां च मङ्गलकरं धारणं च यज्ञे तथा मानुषे जीवने वहन्ति। आपां हितकारिता मित्रावरुणयोः महत्या ‘धास्या’ (धारण-समर्थनेन) सह संबध्यते। अन्ते च कर्मकाण्ड-दृश्यं निरूप्यते—यत्र सोमाभिषवे इन्द्राय क्रियमाणे आपः बर्हिषि ‘आसीदन्ति’ इव स्वस्थानं गृह्णन्ति।
Mantras
Mantra 1
प्र देवत्रा ब्रह्मणे गातुरेत्वपो अच्छा मनसो न प्रयुक्ति । महीं मित्रस्य वरुणस्य धासिं पृथुज्रयसे रीरधा सुवृक्तिम् ॥
ब्रह्मणा देवत्रा गातुः प्र एतु; मनसः प्रयुक्तिरिव आपोऽच्छा गच्छतु। पृथुज्रयसे सुवृक्तिं रीरध—मही मित्रस्य वरुणस्य च धासिः।
Mantra 2
अध्वर्यवो हविष्मन्तो हि भूताच्छाप इतोशतीरुशन्तः । अव याश्चष्टे अरुणः सुपर्णस्तमास्यध्वमूर्मिमद्या सुहस्ताः ॥
हे अध्वर्यवः, हविष्मन्तो हि भूत्वा, उशन्तः शप इतोऽशतीरपः अच्छागच्छत। अद्य सुहस्ताः, अरुणः सुपर्णः यामूर्मिं चष्टे, तामूर्मिमवाध्वम्।
Mantra 3
अध्वर्यवोऽप इता समुद्रमपां नपातं हविषा यजध्वम् । स वो दददूर्मिमद्या सुपूतं तस्मै सोमं मधुमन्तं सुनोत ॥
हे अध्वर्यवः, अप इता समुद्रम्; अपां नपातं हविषा यजध्वम्। स वः अद्य सुपूतामूर्मिं ददातु; तस्मै मधुमन्तं सोमं सुनोत।
Mantra 4
यो अनिध्मो दीदयदप्स्वन्तर्यं विप्रास ईळते अध्वरेषु । अपां नपान्मधुमतीरपो दा याभिरिन्द्रो वावृधे वीर्याय ॥
योऽनिध्मोऽप्स्वन्तर्दीदयत्, तं विप्रास ईळते अध्वरेषु। हे अपां नपात, मधुमतीरपो दा, याभिरिन्द्रो वीर्याय वावृधे।
Mantra 5
याभिः सोमो मोदते हर्षते च कल्याणीभिर्युवतिभिर्न मर्यः । ता अध्वर्यो अपो अच्छा परेहि यदासिञ्चा ओषधीभिः पुनीतात् ॥
याभिः कल्याणीभिर्युवतिभिः सोमो मोदते हर्षते च न मर्य इव—हे अध्वर्यो, ताभिरपोऽच्छा परेहि; यदासिञ्चाः, ओषधीभिः पुनीतात्।
Mantra 6
एवेद्यूने युवतयो नमन्त यदीमुशन्नुशतीरेत्यच्छ । सं जानते मनसा सं चिकित्रेऽध्वर्यवो धिषणापश्च देवीः ॥
एवेद् यूने युवतयो नमन्त, यदीमुषन्नुशतीर् एत्यच्छ। सं जानते मनसा सं चिकित्रे—हे अध्वर्यवः—धिषणा आपश्च देव्यः।
Mantra 7
यो वो वृताभ्यो अकृणोदु लोकं यो वो मह्या अभिशस्तेरमुञ्चत् । तस्मा इन्द्राय मधुमन्तमूर्मिं देवमादनं प्र हिणोतनापः ॥
यो वो वृताभ्यो लोकम् अकृणोद्, यो वो मह्या अभिशस्तेर् अमुञ्चत्—तस्मै इन्द्राय मधुमन्तम् ऊर्मिं देवमादनं प्र हिणोतन; हे आपः, प्रवर्तयत।
Mantra 8
प्रास्मै हिनोत मधुमन्तमूर्मिं गर्भो यो वः सिन्धवो मध्व उत्सः । घृतपृष्ठमीड्यमध्वरेष्वापो रेवतीः शृणुता हवं मे ॥
अस्मै मधुमन्तम् ऊर्मिं प्र हिनोत—यो वः सिन्धवो मध्व उत्सो गर्भः। घृतपृष्ठम् ईड्यम् अध्वरेषु; आपो रेवतीः शृणुत मे हवम्॥
Mantra 9
तं सिन्धवो मत्सरमिन्द्रपानमूर्मिं प्र हेत य उभे इयर्ति । मदच्युतमौशानं नभोजां परि त्रितन्तुं विचरन्तमुत्सम् ॥
तं सिन्धवो मत्सरम् इन्द्रपानम् ऊर्मिं प्र हेत य उभे इयर्ति। मदच्युतम् औशानं नभोजां परि त्रितन्तुं विचरन्तम् उत्सम्॥
Mantra 10
आवर्वृततीरध नु द्विधारा गोषुयुधो न नियवं चरन्तीः । ऋषे जनित्रीर्भुवनस्य पत्नीरपो वन्दस्व सवृधः सयोनीः ॥
आवर्वृततीरध नु द्विधारा गोषुयुधो न नियवं चरन्तीः। ऋषे जनित्रीर्भुवनस्य पत्नीः अपो वन्दस्व सवृधः सयोनीः॥
Mantra 11
हिनोता नो अध्वरं देवयज्या हिनोत ब्रह्म सनये धनानाम् । ऋतस्य योगे वि ष्यध्वमूधः श्रुष्टीवरीर्भूतनास्मभ्यमापः ॥
हि नो अध्वरं देवयज्या हिनोत; हिनोत ब्रह्म सनये धनानाम्। ऋतस्य योगे वि ष्यध्वम् ऊधः; श्रुष्टीवरीर्भूतनास्मभ्यम् आपः॥
Mantra 12
आपो रेवतीः क्षयथा हि वस्वः क्रतुं च भद्रं बिभृथामृतं च । रायश्च स्थ स्वपत्यस्य पत्नीः सरस्वती तद्गृणते वयो धात् ॥
आपो रेवतीः क्षयथा हि वस्वः; क्रतुं च भद्रं बिभृथामृतं च। रायश्च स्थ स्वपत्यस्य पत्नीः; सरस्वती तद्गृणते वयो धात्॥
Mantra 13
प्रति यदापो अदृश्रमायतीर्घृतं पयांसि बिभ्रतीर्मधूनि । अध्वर्युभिर्मनसा संविदाना इन्द्राय सोमं सुषुतं भरन्तीः ॥
प्रति यदापो अदृश्रमायतीः घृतं पयांसि बिभ्रतीर्मधूनि। अध्वर्युभिर्मनसा संविदाना इन्द्राय सोमं सुषुतं भरन्तीः॥
Mantra 14
एमा अग्मन्रेवतीर्जीवधन्या अध्वर्यवः सादयता सखायः । नि बर्हिषि धत्तन सोम्यासोऽपां नप्त्रा संविदानास एनाः ॥
एमा रेवतीर्जीवधन्या आपोऽग्मन्; हे अध्वर्यवः, हे सखायः, ताः सादयत। हे सोम्यासः, ता बर्हिषि निधत्तन—एताः अपां नप्त्रः संविदानाः, हविर्निमित्तं सज्जाः।
Mantra 15
आग्मन्नाप उशतीर्बर्हिरेदं न्यध्वरे असदन्देवयन्तीः । अध्वर्यवः सुनुतेन्द्राय सोममभूदु वः सुशका देवयज्या ॥
आग्मन्नाप उशतीर्देवयन्त्यः; अध्वरेऽस्मिन् इदं बर्हिरासने न्यसदन्। हे अध्वर्यवः, इन्द्राय सोमं सुनुत; वः देवयज्या सुशका अभूत्।
Frequently Asked Questions
The primary deity is Āpaḥ (the divine Waters), often spoken of as rivers (sindhavaḥ). Mitra–Varuṇa are also invoked as upholders of a great sustaining support (dhāsi) that stabilizes the rite and order.
It asks the Waters to come to the sacrifice, hear the poet’s call, and send a ‘honeyed wave’—symbolizing sweetness, nourishment, purification, and prosperity for the worshippers.
The closing verse places the Waters inside the Soma ritual: once the Waters have ‘sat’ on the sacred seat (barhis), the priests are told to press Soma for Indra, showing that the Waters’ blessing supports the main offering’s success.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.