Sukta 102
Sukta 1.102
Kutsa Āṅgirasa (standard attribution for this Indra hymn cluster)
Indra
Triṣṭubh
अयं त्रिष्टुभः सूक्तः इन्द्रं स्तौति—स अनुत्तरः बहुसहायः शक्तिमान्, यो विघ्नान् भिनत्ति, रोचमानान् गोसमूहान् (गवां धनस्य वा) जयति, च यजमानं कर्मणः सर्वेषु वेगेषु पारयति। कविः प्रेरितां धियं स्तुतिरूपेण समर्पयति, इन्द्रस्य पुनःपुनः कृतिषु अजेयां महिमानं स्मरति, अन्ते च जयाय पूर्णत्वाय च (वाजाय) रक्षार्थं प्रार्थयते—मित्रावरुणयोः, अदितेः, सिन्धोः, पृथिव्याः, द्यावश्च सहाय्येन विस्तारिताम्।
Mantras
Mantra 1
इमां ते धियं प्र भरे महो महीमस्य स्तोत्रे धिषणा यत्त आनजे । तमुत्सवे च प्रसवे च सासहिमिन्द्रं देवासः शवसामदन्ननु ॥
महते महीमिमां ते धियं प्र भरे, यदा स्तोत्रे धिषणा यत्त आनजे। तमुत्सवे च प्रसवे च सासहिमिन्द्रं देवासः शवसामदन्ननु।
Mantra 2
अस्य श्रवो नद्यः सप्त बिभ्रति द्यावाक्षामा पृथिवी दर्शतं वपुः । अस्मे सूर्याचन्द्रमसाभिचक्षे श्रद्धे कमिन्द्र चरतो वितर्तुरम् ॥
अस्य श्रवो नद्यः सप्त बिभ्रति; द्यावाक्षामा पृथिवी च दर्शतं वपुः बिभ्रतः। अस्मे सूर्याचन्द्रमसाभिचक्षे; श्रद्धे, कमिन्द्रं सह चरतो वितर्तुरम्?
Mantra 3
तं स्मा रथं मघवन्प्राव सातये जैत्रं यं ते अनुमदाम संगमे । आजा न इन्द्र मनसा पुरुष्टुत त्वायद्भ्यो मघवञ्छर्म यच्छ नः ॥
तं स्म रथं मघवन् प्राव सातये—जैत्रं यं ते अनुमदाम संगमे। आजा न इन्द्र मनसा पुरुष्टुत, त्वायद्भ्यो मघवञ्छर्म यच्छ नः॥
Mantra 4
वयं जयेम त्वया युजा वृतमस्माकमंशमुदवा भरेभरे । अस्मभ्यमिन्द्र वरिवः सुगं कृधि प्र शत्रूणां मघवन्वृष्ण्या रुज ॥
वयं जयेम त्वया युजा वृतमस्माकमंशमुदवा भरेभरे। अस्मभ्यमिन्द्र वरिवः सुगं कृधि, प्र शत्रूणां मघवन् वृष्ण्या रुज॥
Mantra 5
नाना हि त्वा हवमाना जना इमे धनानां धर्तरवसा विपन्यवः । अस्माकं स्मा रथमा तिष्ठ सातये जैत्रं हीन्द्र निभृतं मनस्तव ॥
नाना हि त्वा हवमाना जना इमे धनानां धर्तरवसा विपन्यवः। अस्माकं स्मा रथमा तिष्ठ सातये, जैत्रं हीन्द्र निभृतं मनस्तव॥
Mantra 6
गोजिता बाहू अमितक्रतुः सिमः कर्मन्कर्मञ्छतमूतिः खजंकरः । अकल्प इन्द्रः प्रतिमानमोजसाथा जना वि ह्वयन्ते सिषासवः ॥
गो॒जिता॑ बाहू अमि॑तक्रतुः; कर्म॑न्कर्मञ्छ॒तमू॑तिः खजंक॒रः—दुर्ग्रन्थीनां भेत्ता बहुरूपः सहायः। अ॒क॒ल्प इन्द्रः, प्रति॒मान॒मोज॑सा; तस्मा॒ज्जना॒ नानाविधं॑ ह्वयन्ते, सिषा॒सवो॑ जयमिच्छन्तः॥
Mantra 7
उत्ते शतान्मघवन्नुच्च भूयस उत्सहस्राद्रिरिचे कृष्टिषु श्रवः । अमात्रं त्वा धिषणा तित्विषे मह्यधा वृत्राणि जिघ्नसे पुरंदर ॥
उत्ते॑ श॒तान्म॑घवन्नुच्च॒ भूय॑सः, उत्स॒हस्रा॑द्रिरिचे कृ॒ष्टिषु॒ श्रवः॑। अ॒मा॒त्रं त्वा॑ धि॒षणा॑ तित्विषे म॒ह्यथा॑ वृ॒त्राणि॑ जिघ्नसे, पुरंदर॥
Mantra 8
त्रिविष्टिधातु प्रतिमानमोजसस्तिस्रो भूमीर्नृपते त्रीणि रोचना । अतीदं विश्वं भुवनं ववक्षिथाशत्रुरिन्द्र जनुषा सनादसि ॥
त्रि॒वि॒ष्टि॒धातु॑ः प्रति॒मान॒मोज॑सा, ति॒स्रो भूमी॑र्नृपते॒ त्रीणि॑ रोच॒ना। अती॒दं विश्वं॒ भुव॑नं ववक्षिथ; अश॒त्रुरि॑न्द्र जनुषा॑ स॒नाद॑सि॥
Mantra 9
त्वां देवेषु प्रथमं हवामहे त्वं बभूथ पृतनासु सासहिः । सेमं नः कारुमुपमन्युमुद्भिदमिन्द्रः कृणोतु प्रसवे रथं पुरः ॥
त्वां देवेषु प्रथमं वयं हवामहे; त्वं पृतनासु सासहिर्भूत्वा जयसि। इन्द्रः अस्माकम् इमं कारुम् उपमन्युम् उद्भिदं विघ्नच्छेदकं च करोतु, प्रसवे च अस्माकं रथं पुरः स्थापयतु।
Mantra 10
त्वं जिगेथ न धना रुरोधिथार्भेष्वाजा मघवन्महत्सु च । त्वामुग्रमवसे सं शिशीमस्यथा न इन्द्र हवनेषु चोदय ॥
त्वं जिगेथ, न च अस्माकं धनानि रुरोधिथ; अर्भेषु आजेषु महत्सु च, हे मघवन्। त्वाम् उग्रम् अवसे वयं सं शिशीमहि, सज्जं कुर्मः; अथ नः, हे इन्द्र, हवनेषु चोदय।
Mantra 11
विश्वाहेन्द्रो अधिवक्ता नो अस्त्वपरिह्वृताः सनुयाम वाजम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
विश्वाहेन्द्रः नोऽधिवक्ता रक्षिता चास्तु, येन अपरिह्वृताः सन्तो वाजं सनुयाम। तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्ताम्; अदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः च नः पोषयन्तु।
Frequently Asked Questions
It asks Indra for victorious strength (vāja), protection from being misled or harmed, and the power to break obstacles and secure abundance (symbolized by cows/wealth/light).
These are Vedic images for removing hard constraints and releasing prosperity and light. Indra ‘wins cows’ by opening what is blocked—whether wealth, rain, or clarity—and ‘breaks knots’ by defeating forces that bind progress.
The hymn closes by widening the blessing: after invoking Indra’s decisive protection, it asks the sustaining powers of order, vastness, flow, and the cosmic parents (Earth and Heaven) to nurture and enlarge the worshipper’s success.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.