Sarga 50

Verse 1

अथोवाचमहातेजाहरिराजोमहाबलः ।किमियंव्यथितासेनामूढवातेवनौर्जले ।।6.50.1।।

अथ महातेजाः महाबलः हरिराजः उवाच— किमियं व्यथिता सेना, मूढवातेव जले नौः?

Verse 2

सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वावालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् ।नत्वंपश्यसिरामंचलक्ष्मणंचमहारथम् ।।6.50.2।।शरजालचितौवीरावुभौदशरथात्मजौ ।शरतल्पेमहात्मानौशयानौरुधिरोक्षितौ ।।6.50.3।।

सुग्रीववचनं श्रुत्वा वालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् । न त्वं पश्यसि रामं च लक्ष्मणं च महारथम् ॥

Verse 3

सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वावालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् ।नत्वंपश्यसिरामंचलक्ष्मणंचमहारथम् ।।6.50.2।।शरजालचितौवीरावुभौदशरथात्मजौ ।शरतल्पेमहात्मानौशयानौरुधिरोक्षितौ ।।6.50.3।।

शरजालचितौ वीरावुभौ दशरथात्मजौ । शरतल्पे महात्मानौ शयानौ रुधिरोक्षितौ ॥

Verse 4

अथाब्रवीद्वानरेन्द्रस्सुग्रीवःपुत्रमङ्गदम् ।नानिमित्तमिदंमन्येभवितव्यंभयेनतु ।।6.50.4।।

अथ वानरेन्द्रः सुग्रीवः पुत्रम् अङ्गदं अब्रवीत्—नानिमित्तम् इदं मन्ये; भयेन तु भवितव्यं किञ्चित्।

Verse 5

विषण्णवदनाह्येतेत्यक्तप्रहरणादिशः ।प्रपलायन्तिहरयस्त्रासादुत्फुल्ललोचनाः ।।6.50.5।।

विषण्णवदनाः त्यक्तप्रहरणादयः; त्रासादुत्फुल्ललोचनाः हरयः सर्वतो प्रपलायन्ति॥

Verse 6

अन्योन्यस्यनलज्जन्तेनिरीक्षन्तिपृष्ठतः ।विप्रकर्षन्तिचान्योन्यंपतितंलङ्घयन्तिच ।।6.50.6।।

अन्योन्यस्य न लज्जन्ते, पृष्ठतः निरीक्षन्ति। अन्योन्यं च विप्रकर्षन्ति, पतितं च लङ्घयन्ति॥

Verse 7

एतस्मिन्नन्तरेवीरोगदापाणिर्विभीषणः ।सुग्रीवंवर्धयामासराघवंचनिरैक्षत ।।6.50.7।।

अथान्तरे गदापाणिर्वीरः श्रीविभीषणः । सुग्रीवं वर्धयामास राघवं च निरैक्षत ॥

Verse 8

विभीषणंचसुग्रीवोदृष्टवावानरभीषणम् ।ऋक्षराजंमहात्मानंसमीपस्थमुवाचह ।।6.50.8।।

वानरभीषणं दृष्ट्वा विभीषणं स सुग्रीवः । समीपस्थं महात्मानं ऋक्षराजमुवाच ह ॥

Verse 9

विभीषणोऽयंसम्प्राप्तोयंदृष्टवावानरर्षभाः ।विद्रवन्तिपरितत्रसरावणात्मजशङ्कया ।।6.50.9।।

विभीषणोऽयं सम्प्राप्तो यं दृष्ट्वा वानरर्षभाः । रावणात्मजशङ्कया परित्रस्ता विद्रवन्ति ॥

Verse 10

शीघ्रमेतान् सुसन्त्रस्तान्बहुधाविप्रधावितान् ।पर्यवस्थापयाख्याहिविभीषणमुपस्थितम् ।।6.50.10।।

एतान् सुसन्त्रस्तान् बहुधा विप्रधावितान् शीघ्रं पर्यवस्थापय। विभीषणम् उपस्थितम् इति आहूय विज्ञापय॥

Verse 11

सुग्रीवेणैवमुक्तस्तुजाम्बवानृक्षपार्थिवः ।वानरान्सान्त्वयामाससन्निरुध्यप्रधानतः ।।6.50.11।।

सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु जाम्बवानृक्षपार्थिवः । वानरान् सान्त्वयामास सन्निरुध्य प्रधानतः ॥

Verse 12

तेनिवृत्ताःपुनःसर्वेवानरास्त्यक्तसम्भ्रमाः ।ऋक्षराजवचश्श्रुत्वातंचदृष्टवाविभीषणम् ।।6.50.12।।

ते निवृत्ताः पुनः सर्वे वानरास् त्यक्तसम्भ्रमाः । ऋक्षराजवचः श्रुत्वा तं च दृष्ट्वा विभीषणम् ॥

Verse 13

विभीषणस्तुरामस्यदृष्टवागात्रंशरैश्चितम् ।लक्ष्मणस्यचधर्मात्माबभूवव्यथितस्तदा ।।6.50.13।।

विभीषणस्तु रामस्य दृष्ट्वा गात्रं शरैश्चितम् । लक्ष्मणस्य च धर्मात्मा बभूव व्यथितस्तदा ॥

Verse 14

जलक्लिन्नेनहस्तेनतयोर्नेत्रेप्रमृज्यच ।शोकसम्पीडितमनारुरोदविललापच ।।6.50.14।।

जलक्लिन्नेन हस्तेन तयोर्नेत्रे प्रमृज्य च । शोकसम्पीडितमना रुरोद विललाप च ॥

Verse 15

इमौतौसत्त्वसम्पन्नौविक्रान्तौप्रियसम्युगौ ।इमामवस्थांगमितौराक्षसैःकूटयोधिभिः ।।6.50.15।।

इमौ तौ सत्त्वसम्पन्नौ विक्रान्तौ प्रियसम्युगौ । इमामवस्थां गमितौ राक्षसैः कूटयोधिभिः ॥

Verse 16

भ्रातुःपुत्रेणमेतेनदुष्पुत्रेणदुरात्मना ।राक्षस्याजिह्मयाबुध्याचालितावृजुविक्रमौ ।।6.50.16।।

भ्रातुः पुत्रेण मेऽनेन दुष्पुत्रेण दुरात्मना । राक्षस्याः जिह्मबुद्ध्या तौ ऋजुविक्रमौ विमोहितौ ॥

Verse 17

शरैरिमावलंविद्धौरुधिरेणसमुक्षितौ ।वसुधायामिमौसुप्तौदृश्येतेशल्यकाविव ।।6.50.17।।

शरैः सर्वाङ्गविद्धौ तौ रुधिरेण समुक्षितौ । वसुधायां प्रसुप्तौ तौ दृश्येते शल्यकाविव ॥

Verse 18

ययोर्वीर्यमुपाश्रित्यप्रतिष्ठाकाङ्क्षितामया ।तावुभौदेहनाशायप्रसुप्तौपुरुषर्षभौ ।।6.50.18।।

ययोर्वीर्यमुपाश्रित्य प्रतिष्ठाकाङ्क्षिता मया । तावुभौ देहनाशाय प्रसुप्तौ पुरुषर्षभौ ॥

Verse 19

जीवन्नद्यविपन्नोऽस्मिनष्टराज्यमनोरथः ।प्राप्तप्रतिज्ञश्चरिपुःसकामोरावणःकृतः ।।6.50.19।।

अद्य जीवन्नपि विपन्नोऽस्मि; नष्टराज्यमनोरथः। रिपुः रावणः प्राप्तप्रतिज्ञः सकामश्च कृतः॥

Verse 20

एवंविलपमानंतंपरिष्वज्यविभीषणम् ।सुग्रीवःसत्त्वसम्पन्नोहरिराजोऽब्रवीदिदम् ।।6.50.20।।

एवं विलपमानं तं विभीषणं परिष्वज्य, सत्त्वसम्पन्नो हरिराजः सुग्रीव इदं वाक्यमब्रवीत्॥

Verse 21

राज्यंप्राप्स्यसिधर्मज्ञ लङ्कायांनात्रसंशयः ।रावणस्सहपुत्रेणस्वकामंनेहलप्स्यते ।।6.50.21।।

धर्मज्ञ! त्वं लङ्कायां राज्यं प्राप्स्यसि; नात्र संशयः। रावणः सहपुत्रेण इह स्वकामं न लप्स्यते॥

Verse 22

नरुजापीडितावेतावुभौराघवलक्ष्मणौ ।त्यक्त्वामोहंवधिष्येतेसगणंरावणंरणे ।।6.50.22।।

रुजया न पीडितौ एतौ उभौ राघवलक्ष्मणौ। मोहं त्यक्त्वा रणॆ सगणं रावणं वधिष्येते॥

Verse 23

तमेवंसान्त्वयित्वातुसमाश्वास्यचराक्षसम् ।सुषेणंश्वशुरंपार्श्वेसुग्रीवस्तमुवाचह ।।6.50.23।।

एवं तं राक्षसं सान्त्वयित्वा समाश्वास्य च, पार्श्वे स्थितं श्वशुरं सुषेणं सुग्रीवस्तमुवाच ह॥

Verse 24

सहशूरैर्हरिगणैर्लब्धसंज्ञावरिन्दमौ ।गच्छत्वंभ्रातरंगृह्यकिष्किन्धांरामलक्ष्मणौ ।।6.50.24।।

यदा तौ रिपुदमनौ लब्धसंज्ञौ भविष्यतः, तदा त्वं शूरैः हरिगणैः सह रामलक्ष्मणौ भ्रातरौ गृहीत्वा किष्किन्धां गच्छ।

Verse 25

अहंतुरावणंहत्वासपुत्रंसहबान्धवम् ।मैथिलीमानयिष्यामिशक्रोनष्टामिवश्रियम् ।।6.50.25।।

अहं तु रावणं सपुत्रं सहबान्धवं हत्वा, शक्रो नष्टां श्रियमिव, मैथिलीं पुनरानयिष्यामि।

Verse 26

श्रुत्वैतद्वानरेन्द्रस्यसुषेणोवाक्यमब्रवीत् ।दैवासुरंमहद्युद्धमनुभूतंसुदारुणम् ।।6.50.26।।

अहं तु रावणं सपुत्रं सहबान्धवं हत्वा, शक्रो नष्टां श्रियमिव, मैथिलीं पुनरानयिष्यामि।

Verse 27

तदास्मदानवाशरसम्स्पर्शकोविदाः ।निजघ्नुश्शस्त्रविदुषश्चादयन्तोमुहुर्मुहुः ।।6.50.27।।

तदा दानवा राक्षसाश्च शरशस्त्रप्रहारकौविदाः, शस्त्रविदुषो देवान् मुहुर्मुहुः छद्मनिगूढप्रयोगैः समन्तात् अभ्यघ्नन्।

Verse 28

तानार्तान्नष्टसंज्ञांश्चगतासूंश्चबृहस्पतिः ।विद्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति ।।6.50.28।।

तान् आर्तान् नष्टसंज्ञान् गतासूंश्च बृहस्पतिः, मन्त्रयुक्ताभिः विद्याभिः औषधीभिश्च सम्यक् चिकित्सयामास।

Verse 29

तान्यौषधान्यानयितुंक्षीरोदंयान्तुसागरम् ।जवेनवानराःशीघ्रंसम्पातिपनसादयः ।।6.50.29।।

ताः औषधीरानयितुं क्षीरोदसागरं प्रति, सम्पातिपनसादयो वानराः शीघ्रं जवेन यान्तु।

Verse 30

हरयस्तुविजानन्तिपार्वतीस्तामहौषधीः ।सञ्जीवकरणींदिव्यांविशल्यांदेवनिर्मिताम् ।।6.50.30।।

हरयस्तु तां पर्वतजाम् उत्तमौषधीं विजानन्ति— सञ्जीवकरणीं दिव्यां, विशल्यां च देवनिर्मिताम्, या शल्यं व्यपोह्य वेदनां प्रशमयति।

Verse 31

चन्द्रश्चनामद्रोणश्चक्षीरोदेसागरोत्तमे ।अमृतंयत्रमथितंतत्रतेपरमौषधी ।।6.50.31।।

क्षीरोदे सागरोत्तमे, यत्रामृतं पुरा मथितम्, तत्र चन्द्रद्रोणनामानौ पर्वतौ स्तः; तत्रैव ते परमौषध्यः सन्ति।

Verse 32

तौतत्रविहितेदेवैःपर्वतौमहोदधौ ।अयंवायुसुतोराजन् हनूमांस्तत्रगच्छतु ।।6.50.32।।

तौ पर्वतौ देवैर्महोदधौ विहितौ। राजन्, अयं वायुसुतो हनूमान् तत्र गच्छतु।

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरेवायुर्मेगांश्चापिसविद्युतः ।पर्यस्यसागरेतोयंकम्पयननिवमेदिनीम् ।।6.50.33।।

एतस्मिन्नन्तरे वायुः प्रववौ; मेघाश्च विद्युत्सहिताः समागमन्। सागरे तोयं पर्यस्य, मेदिनीं कम्पयन्निवाभवत्।

Verse 34

महतापक्षवातेनसर्ववदीपमहाद्रुमाः ।निपेतुर्भग्नविटपाःसलिलेलवणाम्भसि ।।6.50.34।।

महत्पक्षवातप्रेरितेन प्रचण्डेन वायुनाऽऽकुलिताः द्वीपस्थाः महाद्रुमाः, भग्नविटपाः, लवणाम्भसि सलिले निपेतुः।

Verse 35

अभवन् पन्नगास्त्रस्ताभोगिनस्तत्रवासिनः ।शीघ्रंसर्वाणियादांसिजग्मुश्चलवणार्णवम् ।।6.50.35।।

तत्रवासिनः पन्नगाः भोगिनश्च त्रस्ताः अभवन्; सर्वाणि यादांसि च शीघ्रं चलं लवणार्णवं जग्मुः।

Verse 36

ततोमुहूर्तार्गरुडंवैनतेयंमहाबलम् ।वानराददृशुःसर्वेज्वलन्तमिवपावकम् ।।6.50.36।।

ततो मुहूर्तात् सर्वे वानराः महाबलं वैनतेयं गरुडं पावकमिव ज्वलन्तं ददृशुः।

Verse 37

तमागतमभिप्रेक्ष्यनागास्तेसम्प्रदुद्रुवुः ।यैस्तौसत्पुरुषौबद्धौशरभूतैर्महाबलौ ।।6.50.37।।

तमागतमभिप्रेक्ष्य ते नागाः सम्प्रदुद्रुवुः—यैः शरभूतैः महाबलौ सत्पुरुषौ तौ बद्धौ।

Verse 38

ततस्सुपर्णःकाकुत्स्थौस्पृष्टवाप्रत्यभिनदनितः ।विममर्शचपाणिभ्यांमुखेचन्द्रसमप्रभे ।।6.50.38।।

ततः सुपर्णो गरुडः काकुत्स्थकुलसम्भवौ स्पृष्ट्वा तौ प्रत्यभिनन्द्य, चन्द्रसमप्रभे तयोर्मुखे पाणिभ्यां मृदु विममर्श।

Verse 39

वैनतेयेनसम्स्पृष्टास्तयोःसम्रुरुहुर्व्रणाः ।सुवर्णेचतनूस्निग्धेतयोराशुबभूवतुः ।।6.50.39।।

वैनतेयेन संस्पृष्टयोस्तयोः व्रणाः सम्यक् सम्रुरुहुः; तयोः तनू सुवर्णवत् स्निग्धा शीघ्रमेव बभूवतुः।

Verse 40

तेजोवीर्यंबलंचौजउत्साहश्चमहागुणाः ।प्रदर्शनंचबुद्धिश्चस्मृतिश्चद्विगुणंतयोः ।।6.50.40।।

तयोः तेजो वीर्यं बलं च ओजः उत्साहश्च महागुणाश्च प्रादुरभवन्; बुद्धिः स्मृतिश्चापि तयोर्द्विगुणा बभूवतुः।

Verse 41

तावुत्थाप्यमहातेजागरुडोवासवोपमौ ।उभौतौसस्वजेहृष्टोरामश्चैनमुवाचह ।।6.50.41।।

ततः महातेजा गरुडः वासवोपमौ तौ उभौ उत्थाप्य, हृष्टः सन् उभौ तौ सस्वजे; ततः रामः एनम् उवाच।

Verse 42

भवत्प्रसादाद् व्यसनंरावणिप्रभवंमहत् ।आवामिहव्यतिक्रान्तौपूर्ववद् बलिनौकृतौ ।।6.50.42।।

भवत्प्रसादात् रावणिप्रभवं महद् व्यसनम् इह आवाम् व्यतिक्रान्तौ; पूर्ववत् बलिनौ कृतौ स्म।

Verse 43

यथातातंदशरथंयथाऽजंचपितामहम् ।तथाभवन्तमासाद्यहृदयंमेप्रसीदति ।।6.50.43।।

यथा तातं दशरथं यथा चाजं पितामहम् । तथा भवन्तमासाद्य हृदयं मे प्रसीदति ॥6.50.43॥

Verse 44

कोभवान्रूपसम्पन्नोदिव्यस्रगनुलेपनः ।वसानोविरजेवस्त्रदिव्याभरणभूषितः ।।6.50.44।।

को भवान् रूपसम्पन्नो दिव्यस्रगनुलेपनः । वसानो विरजे वस्त्रे दिव्याभरणभूषितः ॥6.50.44॥

Verse 45

तमुवाचमहातेजावैनतेयोमहाबलः ।पतत्त्रिराजःप्रीतात्माहर्षपर्याकुलेक्षणः ।।6.50.45।।

तमुवाच महातेजा वैनतेयो महाबलः । पतत्त्रिराजः प्रीतात्मा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥6.50.45॥

Verse 46

अहंसखातेकाकुत्स्थ प्रियःप्राणोबहिश्चरः ।गरुत्मानिहसम्प्राप्तोयुवयोःसाह्यकारणात् ।।6.50.46।।

अहं सखा ते काकुत्स्थ प्रियः प्राणो बहिश्चरः । गरुत्मानिह सम्प्राप्तो युवयोः साह्यकारणात् ॥6.50.46॥

Verse 47

असुरावामहावीर्यावानरावामहाबलाः ।सुराश्चापिसगन्ध्वर्वाःपुरस्कृत्यशतक्रतुम् ।।6.50.47।।नेमंमोक्षयितुंशक्ताश्शरबन्धंसुदारुणम् ।मायाबलादिन्द्रजितानिर्मितंक्रूरकर्मणा ।।6.50.48।।

असुरा वा महावीर्या वानरा वा महाबलाः । सुराश्चापि सगन्धर्वाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम् ॥6.50.47॥

Verse 48

असुरावामहावीर्यावानरावामहाबलाः ।सुराश्चापिसगन्ध्वर्वाःपुरस्कृत्यशतक्रतुम् ।।6.50.47।।नेमंमोक्षयितुंशक्ताश्शरबन्धंसुदारुणम् ।मायाबलादिन्द्रजितानिर्मितंक्रूरकर्मणा ।।6.50.48।।

नेमं सुदारुणं शरबन्धं मोक्षयितुं केऽपि शक्ताः; मायाबलात् क्रूरकर्मणा इन्द्रजिता निर्मितोऽयम्॥

Verse 49

एतेनागाःकाद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्राविषोल्बणाः ।रक्षोमायाप्रभावेणशराभूत्वास्त्वदाश्रिताः ।।6.50.49।।

एते काद्रवेयाः नागाः तीक्ष्णदंष्ट्रा विषोल्बणाः; रक्षोमायाप्रभावेण शरा भूत्वा त्वदाश्रिताः॥

Verse 50

सभाग्यश्चासिधर्मज्ञ राम सत्यपराक्रम ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्रासमरेरिपुघातिना ।।6.50.50।।

सभाग्यश्चासि धर्मज्ञ राम सत्यपराक्रम; लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा समरे रिपुघातिना॥

Verse 51

इमंश्रुत्वातुवृत्तान्तंत्वरमाणोऽहमागतः ।सहसायुवयोःस्नेहात्सखित्वमनुपालयन् ।।6.50.51।।

इमं वृत्तान्तं श्रुत्वा त्वरमाणोऽहमागतः; सहसा युवयोः स्नेहात् सखित्वमनुपालयन्॥

Verse 52

मोक्षितौचमहाघोरादस्मात्सायकबन्धनात् ।अप्रमादश्चकर्तव्योयुवाभ्यांनित्यमेवच ।।6.50.52।।

युवां चास्मात् महाघोरात् सायकबन्धनात् मोक्षितौ भविष्यथः। युवाभ्यां च नित्यमेवाप्रमादः कर्तव्यः, कदाचन प्रमादो न कार्यः॥

Verse 53

प्रकृत्याराक्षसाःसर्वेसङ्ग्रामेकूटयोधिनः ।शूराणांशुद्धभावानांभवतामरार्जवंबलम् ।।6.50.53।।

प्रकृत्या सर्वे राक्षसाः सङ्ग्रामे कूटयोधिनः। भवतां तु शूराणां शुद्धभावानाम् आर्जवमेव बलम्॥

Verse 54

तन्नविश्वसनीयंवोराक्षसानांरणाजिरे ।एतेनैवोपमानेननित्यंजिह्माहिराक्षसाः ।।6.50.54।।

तस्माद् रणाजिरे राक्षसानां न विश्वासनीयम्। एतेनैवोपमानेन ज्ञायते—राक्षसाः नित्यं जिह्माः॥

Verse 55

एवमुक्त्वातदारामंसुपर्णस्सुमहाबलः ।परिष्वज्यचसुहृत्स्निग्धमाप्रष्टुमुपचक्रमे ।।6.50.55।।

एवमुक्त्वा तदा सुमहाबलः सुपर्णः रामं सुहृत्स्निग्धं परिष्वज्य, आप्रष्टुम् उपचक्रमे॥

Verse 56

सखे राघव धर्मज्ञ रिपूणामपिवत्सल ।अभ्यनुज्ञातुमिच्छामिगमिष्यामियथामतम् ।।6.50.56।।

सखे राघव धर्मज्ञ, रिपूणामपि वत्सल! अभ्यनुज्ञातुम् इच्छामि; गमिष्यामि यथामतम्॥

Verse 57

नचकौतूहलंकार्यंसखित्वंप्रतिराघव ।कृतकर्मारणेवीर सखित्वंप्रतिवेत्स्यसि ।।6.50.57।।

हे राघव, एतत् सखित्वं प्रति मा कुतूहलं कार्षीः। हे रणवीर, कृतकर्मा सन् युद्धे, तत् सखित्वं सम्यग् अवगमिष्यसि॥

Verse 58

बालवृद्धावशेषांतुकृत्वालङ्कांशरोर्मिभिः ।रावणंचरिपुंहत्वासीतांत्वंसमुलप्स्यते ।।6.50.58।।

शरोर्मिभिः त्वं लङ्कां बालवृद्धावशेषां करिष्यसि। रिपुं रावणं हत्वा, सीतां च त्वं पुनः समुलप्स्यसे॥

Verse 59

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः ।रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।6.5.59।।प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।6.50.60।।

एवं वचनं उक्त्वा शीघ्रविक्रमः सुपर्णः, वनौकसां मध्ये रामं विरुजं कृत्वा। ततः प्रदक्षिणं कृत्वा, वीर्यवान् परिष्वज्य, आकाशं प्रविश्य पवन इव जगाम॥

Verse 59

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः ।रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।6.5.59।।प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।6.50.60।।

एवं वचनं उक्त्वा शीघ्रविक्रमः सुपर्णः, वनौकसां मध्ये रामं विरुजं कृत्वा। ततः प्रदक्षिणं कृत्वा, वीर्यवान् परिष्वज्य, आकाशं प्रविश्य पवन इव जगाम॥

Verse 60

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः ।रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।6.5.59।।प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।6.50.60।।

विरुजौ राघवौ दृष्ट्वा ततो वानरयूथपाः। सिंहनादान् तदा नेदुः, लाङ्गूलं च नन्दुधुवुः॥

Verse 61

विरुजौराघवौदृष्टवाततोवानरयूथपाः ।सिंहनादांस्तदानेदुर्लङ्गूलंन्दुधुवुस्तदा ।।6.50.61।।

विरुजौ राघवौ दृष्ट्वा ततो वानरयूथपाः। सिंहनादान् तदा नेदुः, लाङ्गूलं च नन्दुधुवुः॥

Verse 62

ततोभेरीस्समाजघ्नुर्मृदङ्गांश्चाप्यनादयन् ।दध्मुश्शङ्खान्सम्प्रहृष्टाःक्षेवलन्त्यपियथापुरम् ।।6.50.62।।

ततः समुत्साहिताः केचित् भेरीः समाजघ्नुः, मृदङ्गांश्चाप्यनादयन्। सम्प्रहृष्टाः शङ्खान् दध्मुः, यथापुरं पुनः क्ष्वेलन्ति स्म॥

Verse 63

आस्फोट्याःस्पोट्यविक्रान्ताःवानराःनगयोधिनः ।द्रुमानुत्पट्यविविधांस्तस्थुश्शतसहस्रशः ।।6.50.63।।

आस्फोट्य च स्पोट्य च विक्रान्ताः वानराः नगयोधिनः। विविधान् द्रुमान् उत्पाट्य शतसहस्रशः तस्थुः॥

Verse 64

विसृजन्तोमहानादांस्त्रासयन्तोनिशाचरान् ।लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुर्युद्धकामाःप्लवङ्गमाः ।।6.50.64।।

महानादान् विसृजन्तः निशाचरान् त्रासयन्तः। युद्धकामाः प्लवङ्गमाः लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुः॥

Verse 65

तेषांसुखीमस्तुमुलोनिनादोबभूवशाखामृगयूथपानाम् ।क्षयेनिदाघस्ययथाघनानांनादस्सुभीमोनदतांनिशीथे ।।6.50.65।।

तदा शाखामृगयूथपानां तुमुलः सुभीमः निनादो बभूव। क्षये निदाघस्य घनानां नाद इव, निशीथे नदतां सुभीमः॥