Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

किमर्थम् तव नेत्राभ्यां वारि स्रवति शोकजम्।पुण्डरीकपलाशाभ्यां विप्रकीर्णमिवोदकम्।।।।

kimarthaṃ tava netrābhyāṃ vāri sravati śokajam | puṇḍarīkapalāśābhyāṃ viprakīrṇam ivodakam ||

किमर्थं तव नेत्राभ्यां वारि स्रवति शोकजम्। पुण्डरीकपलाशाभ्यां विप्रकीर्णम् इव उदकम्॥

ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; एकवचन, द्वितीया
अशोकस्यof the Aśoka tree
अशोकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, षष्ठी
शाखाम्branch
शाखाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन, द्वितीया
साshe
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा
विमुक्त्वाhaving let go
विमुक्त्वा:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootवि+मुच् (धातु) → विमुक्त्वा (कृदन्त-क्त्वा)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having released/left)
शोककर्शिताemaciated by sorrow
शोककर्शिता:
Karta (कर्ता; adjective of सा)
TypeAdjective
Rootशोक + कर्शित (कृदन्त-क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; तत्पुरुषः (शोकेन कर्शिता)
तस्याम्on that (branch/place)
तस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Place)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; एकवचन, सप्तमी (7th/Locative)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
अनवद्याङ्गीshe of flawless limbs
अनवद्याङ्गी:
Karta (कर्ता; apposition to सा)
TypeNoun
Rootअनवद्य + अङ्गिन् (प्रातिपदिक-समूह)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; बहुव्रीहि (अनवद्यानि अङ्गानि यस्याः)
धरण्याम्on the ground
धरण्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Place)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन, सप्तमी (7th/Locative)
समुपाविशत्sat down/settled
समुपाविशत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसम्+उप+आ+विश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

"Why are tears of grief flowing from your eyes like water trickling down a pair of petals of white lotuses?

H
Hanumān
S
Sītā

FAQs

Compassionate speech aligned with truth: Hanumān’s gentle inquiry reflects dharma in communication—seeking understanding before action.

Hanumān observes Sītā’s sorrow and asks why she is weeping, initiating a careful identification and reassurance.

Karunā (empathy) and sensitivity—Hanumān’s respectful attention to another’s suffering.