Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

का नु पद्मपलाशाक्षि क्लिष्टकौशेयवासिनि।द्रुमस्य शाखामालम्ब्य तिष्ठसि त्वमनिन्दिते।।।।

kā nu padmapalāśākṣi kliṣṭakauśeyavāsini | drumasya śākhām ālambya tiṣṭhasi tvam anindite ||

का नु त्वं पद्मपलाशाक्षि, क्लिष्टकौशेयवासिनि। द्रुमशाखाम् आलम्ब्य, तिष्ठसि त्वम् अनिन्दिते॥

किमर्थम्why/for what reason
किमर्थम्:
Adhikarana (अधिकरण/Reason)
TypeIndeclinable
Rootकिम् + अर्थ (प्रातिपदिक-समूह)
Formअव्ययीभाव-समासः; प्रश्नार्थक-अव्यय (for what reason)
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचन, षष्ठी (6th/Genitive)
नेत्राभ्याम्from (your) two eyes
नेत्राभ्याम्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्विवचन, तृतीया (3rd/Instrumental) (ablative sense also possible: from the two eyes)
वारिwater
वारि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा
स्रवतिflows
स्रवति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootस्रु (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शोकजम्born of sorrow
शोकजम्:
Karta (कर्ता; adjective of वारि)
TypeAdjective
Rootशोक + ज (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; तत्पुरुषः (शोकात् जातम्)
पुण्डरीकपलाशाभ्याम्by/like (two) white-lotus petals
पुण्डरीकपलाशाभ्याम्:
Karana (करण/Comparison-instrument)
TypeNoun
Rootपुण्डरीक + पलाश (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्विवचन, तृतीया (3rd/Instrumental) (comparison base: by/like two white-lotus petals)
विप्रकीर्णम्scattered/trickling
विप्रकीर्णम्:
Karta (कर्ता; adjective in simile)
TypeAdjective
Rootवि+प्र+कॄ (धातु) → विप्रकीर्ण (कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; 'उदकम्' इत्यस्य विशेषणम्
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/simile)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्यय (simile marker)
उदकम्water
उदकम्:
Karta (कर्ता; in simile)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा

"O blameless lady with eyes like lotus petals, in crumpled silk, holding a branch, and standing, who are you?

H
Hanumān
S
Sītā

FAQs

Dharma as careful, truthful inquiry: Hanumān approaches with respectful questioning rather than force or assumption, aligning speech with caution and purpose.

Hanumān, having found a sorrowful woman in Laṅkā’s grove, begins to address her and confirm her identity.

Discernment and restraint—Hanumān’s tactful approach in a sensitive, high-risk encounter.