Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

न पिबेयं न खादेयं प्रत्यहं मम भोजनम्।।।।एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते।

na pibeyaṃ na khādeyaṃ pratyahaṃ mama bhojanam |

eṣa me jīvitasya 'nto rāmo yady abhiṣicyate ||

नाहं पिबेयं न च खादेयं प्रत्यहं मम भोजनम्। एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते॥

not
:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
पिबेयम्I shall drink
पिबेयम्:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; 'I would drink' (here: vow-like refusal)
not
:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
खादेयम्I shall eat
खादेयम्:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootखाद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रत्यहम्daily
प्रत्यहम्:
कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa/Time)
TypeIndeclinable
Rootप्रति-अहन् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time); अव्ययीभावः प्रति + अहन्
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Sambandha/Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
भोजनम्food
भोजनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एषःthis
एषः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेmy
मे:
सम्बन्ध (Sambandha/Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic)
जीवितस्यof life
जीवितस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अन्तःend
अन्तः:
कर्ता (Karta/Predicate nominal)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रामःRāma
रामः:
कर्ता (Karta/Subject of passive)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यदिif
यदि:
सम्बन्ध (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional particle)
अभिषिच्यतेis coronated
अभिषिच्यते:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootअभि-षिच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense): 'is anointed/coronated'

'I shall not drink or eat food, if Rama is coronated. I shall end my life this moment.

K
Kaikeyi
D
Dasaratha
R
Rama

FAQs

The verse illustrates adharma through coercive speech: using self-harm threats to force an outcome undermines righteous decision-making.

Kaikeyī pressures Daśaratha to halt Rama’s coronation by declaring a fast unto death.

By contrast, Daśaratha’s vulnerability as a truth-bound king is set up; the verse foregrounds manipulation rather than virtue.