Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

यथा हि तव वै दैन्यं रूपं चाप्यतिमानुषम्।।।।तपसा चान्वितो वेषस्त्वं राममहिषी ध्रुवम्।

yathā hi tava vai dainyaṃ rūpaṃ cāpy ati-mānuṣam | tapasā cānvito veṣas tvaṃ rāma-mahiṣī dhruvam ||

यथा हि तव दैन्यं रूपं चातिमानुषम्। तपसा चान्वितो वेषः—त्वं राममहिषी ध्रुवम्।

यथाas
यथा:
सम्बन्ध (manner marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारार्थक-अव्यय (as/just as)
हिindeed
हि:
निपात
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (indeed/for)
तवyour
तव:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी; एकवचन
वैsurely
वै:
निपात
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
दैन्यम्misery
दैन्यम्:
कर्म (object of implied observation)
TypeNoun
Rootदैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
रूपम्form/appearance
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अपिalso
अपि:
निपात
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय
अतिमानुषम्superhuman
अतिमानुषम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootअति + मानुष (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (prefixal: अति-); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (rūpam)
तपसाwith austerity
तपसा:
करण
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अन्वितःendowed (with)
अन्वितः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootअन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ/अनु-इ)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (veṣaḥ)
वेषःdress/guise
वेषः:
कर्ता (subject of implied 'is')
TypeNoun
Rootवेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा; एकवचन
राममहिषीRāma's queen
राममहिषी:
प्रत्यय (predicate nominative)
TypeNoun
Rootराम + महिषी (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ("of Rāma" + "queen"); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
क्रिया-विशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (adverb: certainly)

"Indeed your plight, the superhuman beauty and your robes marked with asceticism, surely tell me that you are Rama's queen."

H
Hanuman
S
Sita
R
Rama

FAQs

Dharma as steadfast fidelity and purity under trial: Sita’s austere condition becomes a moral sign, and Hanuman acknowledges it truthfully and respectfully.

Hanuman expresses near-certainty that the woman before him is Sita, based on her condition and ascetic bearing.

Sita’s endurance and chastity-signifying austerity; Hanuman’s reverent recognition.