Shloka 14

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

Devanagari script

सा तस्य वचनं श्रुत्वा रामकीर्तनहर्षिता।।।।उवाच वाक्यं वैदेही हनुमन्तं द्रुमाश्रितम्।

Transliteration

sā tasya vacanaṃ śrutvā rāma-kīrtana-harṣitā | uvāca vākyaṃ vaidehī hanumantaṃ drumāśritam ||

Translation

तस्य वचनं श्रुत्वा रामकीर्तनहर्षिता। वैदेही द्रुमाश्रितं हनुमन्तं प्रति वाक्यमुवाच।

Word by Word

• सा: she
• सा: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; निर्देशार्थक-सर्वनाम

• तस्य: of him / his
• तस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक; षष्ठी; एकवचन

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); "having heard"

• रामकीर्तनहर्षिता: gladdened by the praising of Rāma
• रामकीर्तनहर्षिता: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: राम + कीर्तन + हर्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृष् धातु)
• Form: तत्पुरुष (determinative: "gladdened by Rāma's praise"); भूतकृदन्त 'हर्षित'; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (सा/वैदेही)

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; परस्मैपद

• वाक्यम्: a statement
• वाक्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• वैदेही: Vaidehī (Sītā)
• वैदेही: कर्ता (apposition to सा)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; नाम

• हनुमन्तम्: Hanumān
• हनुमन्तम्: कर्म (addressee as object of speaking)
• Type: Noun
• Root: हनुमन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• द्रुमाश्रितम्: seated on/leaning on a tree
• द्रुमाश्रितम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: द्रुम + आश्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √श्रि धातु with आ-)
• Form: तत्पुरुष ("tree" + "resorted to"); भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (hanumantam)

Context

Happy to have heard words of praise of Rama, Vaidehi spoke this to Hanuman, who got up the tree:

Characters & Entities

• Sita (Vaidehi)
• Hanuman
• Rama
• tree (Ashoka grove setting)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous hope rooted in devotion and truth: hearing Rama’s name restores Sita’s courage, showing how dharmic remembrance sustains one in adversity.

What is the narrative situation?

Hanuman’s respectful words and mention of Rama cause Sita to respond, encouraged and attentive.

Which character virtue is emphasized?

Sita’s emotional resilience and unwavering loyalty to Rama.