HomeRamayanaBala KandaSarga 26Shloka 5
Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

ताटकावधः

The Slaying of Tāṭakā

गोब्राह्मणहितार्थाय देशस्यास्य सुखाय च।तव चैवाप्रमेयस्य वचनं कर्तुमुद्यत:।।1.26.5।।

gobrāhmaṇahitārthāya deśasyāsya sukhāya ca |

tava caivāprameyasya vacanaṃ kartum udyataḥ ||

गोब्राह्मणहितार्थाय अस्य देशस्य सुखाय च। अप्रमेयस्य तव वचनं कर्तुमुद्यतः॥

गोब्राह्मणहितार्थायfor the welfare-purpose of cows and brahmins
गोब्राह्मणहितार्थाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (Dative of purpose)
TypeNoun
Rootगो + ब्राह्मण + हित + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास; अर्थाय = चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; ‘for the purpose of welfare of cows and brahmins’
देशस्यof the country
देशस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अस्यof this
अस्य:
विशेषण (Determiner)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of देशस्य
सुखायfor happiness
सुखाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (Dative of purpose)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic/limiting particle)
अप्रमेयस्यof the immeasurable (one)
अप्रमेयस्य:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootअप्रमेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of तव (i.e., ‘of you, the immeasurable’)
वचनम्command/words
वचनम्:
कर्म (Object of कर्तुम्/udyataḥ)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कर्तुम्to do/fulfil
कर्तुम्:
प्रयोजन (Purpose complement)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘to do’
उद्यतःready/prepared
उद्यतः:
कर्ता (Karta; implied subject)
TypeAdjective
Rootउद्यत (प्रातिपदिक; √यत् with उद्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of (अहम् understood)

For the welfare of cows and brahmins and also for the good of this country, I am ready to perform such acts as commanded by you of boundless energy".

R
Rāma
V
Viśvāmitra
C
cows (go)
B
brāhmaṇas

FAQs

Dharma is public-minded: protection of the vulnerable and support of sacred learning/practice are presented as legitimate aims of righteous action.

Rāma explains the moral purpose behind his readiness to act: societal welfare and fulfilling the sage’s directive.

Service-oriented leadership—Rāma frames heroism as responsibility toward the realm and its moral foundations.