Shloka 35
ताटकावधः
The Slaying of Tāṭakā
Devanagari script
मुक्तशापं वनं तच्च तस्मिन्नेव तदाहनि।।1.26.35।।रमणीयं विबभ्राज यथा चैत्ररथं वनम्।
Transliteration
muktaśāpaṃ vanaṃ tacca tasminn eva tadāhani |
ramaṇīyaṃ vibabhrāja yathā caitrarathaṃ vanam ||
Translation
मुक्तशापं वनं तच्च तस्मिन्नेव तदाहनि। रमणीयं विबभ्राज यथा चैत्ररथं वनम्॥
Word by Word
मुक्तशापम्freed from the curse
मुक्तशापम्:
कर्म (object-qualifier)
TypeAdjective
Rootमुक्त (√मुच्, धातु) + शाप (शाप, प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (मुक्तः शापः यस्मात् तत्); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter), वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
वनम्the forest
वनम्:
कर्ता (agent/subject)
TypeNoun
Rootवन (वन, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); क्रियायाः (विबभ्राज) कर्तृपदम्—रूपतः द्वितीया, अर्थतः प्रथमा (neuter acc.=nom.)
तत्that
तत्:
कर्ता (deictic qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); वनम् इति विशेष्यस्य निर्देशः
चand/also
च:
समुच्चय (conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
तस्मिन्in that (time/place)
तस्मिन्:
अधिकरण (location/context)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (locative singular); अधिकरणम्
एवindeed/itself
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
तत्that
तत्:
विशेषण (deictic qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); अहनि इति विशेष्यस्य निर्देशः
अहनिon the day
अहनि:
अधिकरण (time)
TypeNoun
Rootअहन् (अहन्, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (locative singular); अधिकरणम् (कालाधिकरणम्)
रमणीयम्charming/beautiful
रमणीयम्:
कर्ता (predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootरमणीय (रमणीय, प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
विबभ्राजshone/gleamed
विबभ्राज:
क्रिया (predicate)
TypeVerb
Rootवि + √भ्राज् (भ्राजँ दीप्तौ, धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect); प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd person singular); परस्मैपदम्
यथाas/just like
यथा:
उपमान-सम्बन्ध (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्ययम् (comparative particle: 'as/like')
चैत्ररथम्Chaitraratha (named/known as Chaitraratha)
चैत्ररथम्:
उपमान (standard of comparison)
TypeAdjective
Rootचैत्ररथ (चैत्ररथ, प्रातिपदिक)
Formविशेषणम् (संज्ञा-विशेषणवत्); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम् (उपमान-पक्षे)
वनम्forest
वनम्:
उपमान (object of comparison)
TypeNoun
Rootवन (वन, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); उपमान-पक्षे कर्म/प्रथमा-समाना (neuter acc.=nom.)
Context
Freed from the curse from that day that forest looked charming and shone like Chitraratha Kubera's (garden).
Characters & Entities
K
Kubera (implied by Caitraratha)FAQs
When adharma is removed, the world naturally returns to harmony; righteous action restores both social safety and the beauty of the environment.
After Tāṭakā’s fall, the previously afflicted forest is described as immediately transformed and radiant.
Rāma’s role as a restorer of order—his dhārmic deed has tangible, beneficial consequences for the land.