Valmiki Ramayana 2.50.1 — Ayodhya Kanda, Sarga 50, Shloka 1

गङ्गादर्शनम् तथा गुहसमागमः

Vision of the Gaṅgā and Meeting with Guha

Devanagari script

विशालान् कोसलान् रम्यान् यात्वा लक्ष्मणपूर्वजः।अयोध्याभिमुखो धीमान् प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।।2.50.1।।

Transliteration

viśālān kosalān ramyān yātvā lakṣmaṇapūrvajaḥ | ayodhyābhimukho dhīmān prāñjalir vākyam abravīt || 2.50.1 ||

Translation

विशालान् रम्यान् कोसलान् यात्वा लक्ष्मणपूर्वजः। धीमान् अयोध्याभिमुखः प्राञ्जलिः वाक्यमब्रवीत्॥

Word by Word

• विशालान्: vast
• विशालान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); विशेषणम् कोसलान्

• कोसलान्: the Kosalas (country)
• कोसलान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोसल (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)

• रम्यान्: beautiful
• रम्यान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); विशेषणम् कोसलान्

• यात्वा: having gone through
• यात्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: या (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययवत्; 'having gone/traversed'

• लक्ष्मणपूर्वजः: Lakṣmaṇa's elder brother
• लक्ष्मणपूर्वजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण + पूर्वज (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); समासः लक्ष्मणस्य पूर्वजः इति षष्ठी-तत्पुरुष

• अयोध्याभिमुखः: facing Ayodhyā
• अयोध्याभिमुखः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अयोध्या + अभिमुख (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); समासः अयोध्यां अभिमुखः इति द्वितीया-तत्पुरुष; विशेषणम् (लक्ष्मणपूर्वजः)

• धीमान्: wise
• धीमान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धीमन् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); विशेषणम् (लक्ष्मणपूर्वजः)

• प्राञ्जलिः: with folded hands
• प्राञ्जलिः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); 'प्रकृष्टाञ्जलिः' (with folded hands)

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• अब्रवीत्: spoke
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)

Context

Having crossed the vast, beautiful kingdom of Kosala, the sagacious elder brother of Lakshmana stood facing Ayodhya with folded palms and said:

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Kosala
• Ayodhyā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Reverence and humility: even a great hero approaches his homeland and duty with folded hands—power is tempered by respect and self-restraint.

What is the narrative situation?

Rāma is traveling and comes to face Ayodhyā; he prepares to speak with a posture of reverence.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s humility and composure (dhṛti/dhī), expressed through respectful bodily conduct (prāñjali).