Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 47, Shloka 6
अयोध्यायाः पौरविलापः
Lament of the Citizens of Ayodhya on Rama’s Absence
Devanagari script
यो नः सदा पालयति पिता पुत्रानिवौरसान्।कथं रघूणां स श्रेष्ठस्त्यक्त्वा नो विपिनं गतः।।।।
Transliteration
yo naḥ sadā pālayati pitā putrān ivaurasān | kathaṃ raghūṇāṃ sa śreṣṭhas tyaktvā no vipinaṃ gataḥ ||
Translation
यो नः सदा पालयति पिता पुत्रानिवौरसान्। कथं स रघूणां श्रेष्ठः त्यक्त्वा नः विपिनं गतः॥
Word by Word
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
naḥof us
naḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (genitive), बहुवचनम्; अस्माकम् (of us)
sadāalways
sadā:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)
pālayatiprotects
pālayati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpāl (पाल् धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
pitāfather
pitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (पितृ प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
putrānsons
putrān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootputra (पुत्र प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
ivalike
iva:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (particle of comparison)
aurasānown-born
aurasān:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootaurasa (औरस प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; पुत्रान् इति विशेषणम् (born of one’s own body)
kathamhow
katham:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय
raghūṇāmof the Raghus
raghūṇām:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootraghu (रघु प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (among/of the Raghus)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
śreṣṭhaḥthe best
śreṣṭhaḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootśreṣṭha (श्रेष्ठ प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सः इति विशेषणम् (superlative sense)
tyaktvāhaving left
tyaktvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Roottyaj (त्यज् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभावः; पूर्वकालिक-क्रिया (having abandoned)
naḥus
naḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्तिः (accusative), बहुवचनम्; अस्मान् (us)
vipinamforest
vipinam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvipina (विपिन प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
gataḥhas gone
gataḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (गम् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
Context
Fie on this sleep which robbed us of our senses. We are unable to see (now) that broad-chested and mighty-armed Rama.
Characters & Entities
R
RāmaR
Raghu dynasty (Raghūṇām)F
Forest (vipina)A
Ayodhyā (implied)FAQs
It underscores rājadharma: the ruler’s duty is protective care, likened to a father’s duty toward children.
Citizens recall Rāma’s protective nature and cannot comprehend his forest-exile departure.
Rāma’s guardianship and benevolence—treating subjects with familial responsibility.