Adhyaya 18
Brahma KhandaAdhyaya 1824 Verses

Adhyaya 18

Determination of Expiations for Sexual Transgressions and Improper Associations

सूत-शौनकसंवादे शौनकः निषिद्धमैथुनानन्तरं शुद्धेः मूलोपदेशं पप्रच्छ। सूतः प्रायश्चित्तविधानं क्रमशः कथयति—वर्णभेदेन तथा सम्बन्धसामीप्येन दोषगौरवभेदं दर्शयन्। चाण्डालीसम्बन्धे, मातृ-भगिनी-दुहितृ-स्नुषासु च निषिद्धसमागमे, तथा गुरुपत्नी-श्वश्रूभ्रातृपत्नी-स्वगोत्रस्त्रीषु रक्षितासु स्त्रीषु च कृतदोषे पृथक् प्रायश्चित्तानि निर्दिश्यन्ते। प्राजापत्यं, कृच्छ्र-सकृच्छ्रं, बहुचन्द्रायणव्रतानि, शिखां धारयित्वा मुण्डनं, पञ्चगव्यपानं, गोदानं च दान-दक्षिणारूपेण विहितम्। अधर्मसमागमपरिहारः, असत्सङ्गत्यागः, लोकनिन्दा-समाजदण्डादयश्चोपदेश्यन्ते; अन्ते शुद्धिमार्गाः तथा परस्त्रीगमने सामाजिकफलानि च निगद्यन्ते।

Shlokas

Verse 1

शौनक उवाच । अगम्यागमनं सूत कुर्याद्यो वै विमोहितः । तस्य शुद्धिर्भवेत्केन कथयस्व समूलतः

शौनक उवाच— हे सूत, विमोहितो यः अगम्यागमनं कुर्यात्, तस्य केन शुद्धिर्भवेत्? समूलतः कथय।

Verse 2

सूत उवाच । अभिगच्छति चांडालीं श्वपाकीं यो द्विजोत्तमः । उपवासत्रयं कुर्यात्प्राजापत्यं चरेत्ततः

सूत उवाच— यो द्विजोत्तमः चाण्डालीं श्वपाकीं चाभिगच्छति, स उपवासत्रयं कृत्वा ततः प्राजापत्यं चरेत्।

Verse 3

सशिखं वपनं चैव दद्याद्गोद्वयमेव च । यथार्थदक्षिणां दत्वा शुद्धिमाप्नोति स द्विजः

सशिखं वपनं कृत्वा गोद्वयं च प्रदाय, यथार्थदक्षिणां दत्त्वा स द्विजः शुद्धिमाप्नोति।

Verse 4

क्षत्त्रियो वापि चांडालीं वैश्यो वा यदि गच्छति । प्राजापत्यं सकृच्छ्रं च दद्याद्गोमिथुनद्वयम्

क्षत्रियो वापि चाण्डालीं वैश्यो वा यदि गच्छति । प्राजापत्यं सकृच्छ्रं च कुर्याद् गोमिथुनद्वयप्रदानपूर्वकम् ॥

Verse 5

अनुगच्छति शूद्रो हि श्वपाकीं च तपोधन । चतुर्गोमिथुनं दद्यात्प्राजापत्यं व्रतं चरेत्

अनुगच्छति शूद्रो हि श्वपाकीं च तपोधन । चतुर्गोमिथुनं दद्याद् प्राजापत्यव्रतं चरेत् ॥

Verse 6

मातरं यदि वा गच्छेद्भगिनीं स्वसुतामपि । वधूं च मोहितो गच्छंस्त्रीणि कृच्छ्राण्यथाचरेत्

मातरं यदि वा गच्छेद् भगिनीं स्वसुतामपि । वधूं च मोहितो गच्छन् त्रीणि कृच्छ्राण्यथाचरेत् ॥

Verse 7

चांद्रायणत्रयं कृत्वा दद्याद्गोमिथुनत्रयम् । सशिखं वपनं कृत्वा पंचगव्यं पिबेत्ततः

चांद्रायणत्रयं कृत्वा दद्याद् गोमिथुनत्रयम् । सशिखं वपनं कृत्वा पञ्चगव्यं पिबेत् ततः ॥

Verse 8

हुते ह्यग्नौ तथाप्यत्र शुद्ध्यत्येवं तपोधन । पितृदारान्द्विजश्रेष्ठ मातुश्च भगिनीं तथा

हुते ह्यग्नौ तथाप्यत्र शुद्ध्यत्येवं तपोधन । पितृदारान् द्विजश्रेष्ठ मातुश्च भगिनीं तथा ॥

Verse 9

गुरुपत्नीं मातुलानीं भ्रातुर्भार्यां स्वगोत्रजाम् । यदि गच्छति मोहेन प्राजापत्यद्वयं चरेत्

गुरुपत्नीं मातुलानीं भ्रातुर्भार्यां स्वगोत्रजां च यः मोहेन गच्छति, स प्राजापत्यप्रायश्चित्तद्वयं चरेत्।

Verse 10

चांद्रायणत्रयं ब्रह्मन्पंचगोमिथुनानि च । विप्रेभ्यो दक्षिणां दद्याच्छुध्यते नात्र संशयः

ब्रह्मन्, चान्द्रायणत्रयं चरेत्, पञ्चगोमिथुनानि च विप्रेभ्यः दक्षिणां दद्याद्; अत्र न संशयः शुध्यते।

Verse 11

गां च गच्छति यो मूढ उपवासत्रयं चरेत् । धेनुं दत्त्वा तथा चान्नं शुद्ध्यत्यत्र न संशयः

यो मूढो गां गच्छति, स उपवासत्रयं चरेत्; धेनुं तथा अन्नं दत्त्वा अत्र न संशयः शुद्ध्यति।

Verse 12

वेश्यां खरीं शूकरीं च कपिं तुं महिषीं द्विज । आकंठतः समाक्षिप्य गोमयोदककर्द्दमे

द्विज, वेश्यां खरीं शूकरीं कपिं महिषीं च गोमयोदककर्दमे आकण्ठतः समाक्षिप्य (दण्डार्थं) निमज्जयेत्।

Verse 13

तत्र तिष्ठेन्निराहारो त्रिरात्रेणैव शुद्ध्यति । सशिखं वपनं कृत्वा त्रिरात्रमुपवासयेत्

तत्र निराहारः तिष्ठेत्; त्रिरात्रेणैव शुद्ध्यति। सशिखं वपनं कृत्वा त्रिरात्रम् उपवासयेत्।

Verse 14

एकरात्रं जले स्थित्वा शुद्ध्यत्येव न संशयः । ब्राह्मणीं तु यदा गच्छेत्यो नरः काममोहितः

एकरात्रं जले स्थित्वा शुद्ध्यत्येव न संशयः । ब्राह्मणीं तु यदा गच्छेत् यो नरः काममोहितः…

Verse 15

प्राजापत्यत्रयं कुर्य्याच्चांद्रायणत्रयं तथा । गोत्रयं तु तथा दद्याच्छुद्ध्यत्येव तपोधन

प्राजापत्यत्रयं कुर्याच्चान्द्रायणत्रयं तथा । गोत्रयं तु तथा दद्याच्छुद्ध्यत्येव तपोधन ॥

Verse 16

ब्राह्मणी पंचगव्यं तु पंचरात्रं पिबेद्द्विज । गोद्वयं दक्षिणां दद्याच्छुध्यत्यत्र न संशयः

ब्राह्मणी पञ्चगव्यं तु पञ्चरात्रं पिबेद्द्विज । गोद्वयं दक्षिणां दद्याच्छुद्ध्यत्यत्र न संशयः ॥

Verse 17

परांगनां यदागच्छेत्कृच्छ्रं सांतपनं चरेत् । यथार्गला तथा योषित्तस्मात्तां परिवर्जयेत्

पराङ्गनां यदा गच्छेत् कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत् । यथार्गला तथा योषित् तस्मात्तां परिवर्जयेत् ॥

Verse 18

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे अष्टादशोऽध्यायः

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखण्डे सूतशौनकसंवादे अष्टादशोऽध्यायः ।

Verse 19

अंगारसदृशी योषित्सर्पिः कुंभसमः पुमान् । तस्याः परिसरे ब्रह्मन्न स्थातव्यं कदाचन

अंगारसदृशी योषित्सर्पिः कुंभसमः पुमान् । तस्याः परिसरे ब्रह्मन्न स्थातव्यं कदाचन

Verse 20

जारेण जनयेद्गर्भं या च नारी कुलांतका । त्याज्या सा सर्वथा ब्रंह्मस्तत्र दोषो न विद्यते

जारेण जनयेद्गर्भं या च नारी कुलांतका । त्याज्या सा सर्वथा ब्रंह्मस्तत्र दोषो न विद्यते

Verse 21

या च नारी गृहाद्गच्छेत्त्यक्त्वा बंधून्स्वकानपि । नष्टा सा च कुलभ्रष्टा न तस्याः संगमः पुनः

या च नारी गृहाद्गच्छेत्त्यक्त्वा बंधून्स्वकानपि । नष्टा सा च कुलभ्रष्टा न तस्याः संगमः पुनः

Verse 22

या च नारी यदा गच्छेन्मोहिता परपूरुषम् । प्राजापत्यं चरेत्कृच्छ्रं पंचगव्यं पिबेत्ततः

या च नारी यदा गच्छेन्मोहिता परपूरुषम् । प्राजापत्यं चरेत्कृच्छ्रं पंचगव्यं पिबेत्ततः

Verse 23

गोद्वयं तु ततो दद्याच्छुध्यत्येव न संशयः । ब्राह्मणी बालिशा ब्रह्मन्मोहिता परपूरुषम्

गोद्वयं तु ततो दद्याच्छुध्यत्येव न संशयः । ब्राह्मणी बालिशा ब्रह्मन्मोहिता परपूरुषम्

Verse 24

यदा गच्छेत्तदा त्याज्या जनैर्दोषो न विद्यते । यो गच्छेद्ब्राह्मणीं विप्र भूसुरः काममोहितः । गो तिलांश्च तदा दद्याच्छुद्ध्यत्यत्र न संशयः

यदा सा धर्ममार्गात् प्रच्यवते तदा जनैस्त्याज्या; तत्र दोषो न विद्यते। यः पुनर्भूसुरो ब्राह्मणः काममोहितो ब्राह्मणीं गच्छेत्, स गोतिलदानं कृत्वा शुद्ध्यति—न संशयः।