Adhyaya 87
Vows of Hari and the Hundred Names of Suputra (Viṣṇu/Kṛṣṇa): Ritual Metadata and Fruits of Japa
अध्यायेऽस्मिन् हरिव्रतानां महिमानं निरूप्यते। एकादशीव्रतं, अशून्यशयनव्रतं, जन्माष्टमीव्रतं चादीनि वैष्णवव्रतानि पापक्षयकराणि, पुण्यप्रदानीति कथ्यन्ते। ततः ‘सुपुत्रशतनाम’ इति विष्णोः/कृष्णस्य श्रेष्ठं शतनाम स्तोत्रं प्रवर्त्यते। तस्य ऋषिच्छन्दोदेवताविनियोगादि विधिम् उक्त्वा, केशव-नारायण-नरसिंह-राम-गोविन्दादिभिर्नानानामभिः हरिं नमस्करोति। अन्ते फलश्रुतिः—त्रिसन्ध्यं नित्यं जपः, विशेषतः तुलसीशालग्रामसन्निधौ, कार्तिकमाघयोश्च, महायज्ञतुल्यं पुण्यं ददाति; पितॄन् तर्पयति, शुद्धिं जनयति, अन्ते विष्णुलोकप्राप्तिं च करोतिति।
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । व्रतभेदान्प्रवक्ष्यामि यैर्यैश्चाराधितो हरिः । जया च विजया चैव जयंती पापनाशिनी
कुञ्जल उवाच— व्रतभेदान्प्रवक्ष्यामि यैर्यैश्चाराधितो हरिः । जया विजयया चैव जयंती पापनाशिनी ॥
Verse 2
त्रिस्पृशा वंजुली चान्या तिलदग्धा तथापरा । अखंडाचारकन्या च मनोरथा सुपुत्रक
त्रिस्पृशा वञ्जुली चान्या तिलदग्धा तथापरा । अखण्डाचारकन्या च मनोरथा सुपुत्रका ॥
Verse 3
एकादश्यास्तु भेदाश्च संति पुत्र अनेकधा । अशून्यशयनं चान्यज्जन्माष्टमी महाव्रतम्
एकादश्यास्तु भेदाश्च सन्ति पुत्र अनेकधा । अशून्यशयनं चान्यज्जन्माष्टमी महाव्रतम् ॥
Verse 4
एतैर्व्रतैर्महापुण्यैः पापं दूरं प्रयाति च । प्राणिनां नात्र संदेहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
एतैर्व्रतैर्महापुण्यैः पापं दूरं प्रयाति च । प्राणिनां नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥
Verse 5
कुंजल उवाच । स्तोत्रं तस्य प्रवक्ष्यामि पापराशिविनाशनम् । सुपुत्रशतनामाख्यं नराणां गतिदायकम्
कुञ्जल उवाच—अधुना तस्य स्तोत्रं प्रवक्ष्यामि, यत् पापराशीन् विनाशयति। ‘सुपुत्र-शतनाम’ इति ख्यातं, नराणां सद्गतिदायकम्॥
Verse 6
तस्य देवस्य कृष्णस्य शतनामाख्यमुत्तमम् । संप्रत्येव प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व सुतोत्तम
तस्य देवस्य कृष्णस्य शतनामाख्यमुत्तमम्। संप्रत्येव प्रवक्ष्यामि; तच्छृणुष्व, सुतोत्तम॥
Verse 7
विष्णोर्नामशतस्यापि ऋषिं छंदो वदाम्यहम् । देवं चैव महाभाग सर्वपापविशोधनम्
विष्णोर्नामशतस्यापि ऋषिं छन्दो वदाम्यहम्। देवं चैव, महाभाग, सर्वपापविशोधनम्॥
Verse 8
विष्णोर्नामशतस्यापि ऋषिर्ब्रह्मा प्रकीर्तितः । ओंकारो देवता प्रोक्तश्छंदोनुष्टुप्तथैव च
विष्णोर्नामशतस्यापि ऋषिर्ब्रह्मा प्रकीर्तितः। ओंकारो देवता प्रोक्तः; छन्दोऽनुष्टुप् तथैव च॥
Verse 9
सर्वकामिकसंसिद्ध्यै मोक्षे च विनियोगकः । अस्य विष्णोः शतनामस्तोत्रस्य । ब्रह्मा ऋषिः विष्णुर्देवता अनुष्टुप्छंदः । सर्वकामसमृद्ध्यर्थं सर्वपापक्षयार्थे विनियोगः
सर्वकामिकसंसिद्ध्यै मोक्षे च विनियोगकः। अस्य विष्णोः शतनामस्तोत्रस्य—ब्रह्मा ऋषिः, विष्णुर्देवता, अनुष्टुप्छन्दः। सर्वकामसमृद्ध्यर्थं सर्वपापक्षयार्थे विनियोगः॥
Verse 10
नमाम्यहं हृषीकेशं केशवं मधुसूदनम् । सूदनं सर्वदैत्यानां नारायणमनामयम्
अहं हृषीकेशं केशवं मधुसूदनं नमामि—सर्वदैत्यानां सूदनं, अनामयं निर्मलं नारायणम्।
Verse 11
जयंतं विजयं कृष्णमनंतं वामनं ततः । विष्णुं विश्वेश्वरं पुण्यं विश्वाधारं सुरार्चितम्
ततः जयन्तं विजयम् कृष्णमनन्तं वामनं च स्मरामि; विष्णुं विश्वेश्वरं पुण्यं विश्वाधारं सुरार्चितम्।
Verse 12
अनघं त्वघहंतारं नरसिंहं श्रियः प्रियम् । श्रीपतिं श्रीधरं श्रीदं श्रीनिवासं महोदयम्
त्वमनघोऽसि, अघहन्ता नरसिंहः, श्रियः प्रियः; श्रीपतिः श्रीधरः श्रीदः श्रीनिवासो महोदयः।
Verse 13
श्रीरामं माधवं मोक्षं क्षमारूपं जनार्दनम् । सर्वज्ञं सर्ववेत्तारं सर्वदं सर्वनायकम्
अहं श्रीरामं माधवं मोक्षस्वरूपं जनार्दनं क्षमारूपं नमामि; सर्वज्ञं सर्ववेत्तारं सर्वदं सर्वनायकम्।
Verse 14
हरिं मुरारिं गोविंदं पद्मनाभं प्रजापतिम् । आनंदं ज्ञानसंपन्नं ज्ञानदं ज्ञाननायकम्
अहं हरिं मुरारिं गोविन्दं पद्मनाभं प्रजापतिं च पूजयामि; आनन्दस्वरूपं ज्ञानसम्पन्नं ज्ञानदं ज्ञाननायकम्।
Verse 15
अच्युतं सबलं चंद्रं चक्रपाणिं परावरम् । युगाधारं जगद्योनिं ब्रह्मरूपं महेश्वरम्
अच्युतं सबलं चन्द्रसदृशं चक्रपाणिं परावरातीतं युगाधारं जगद्योनिं ब्रह्मरूपं महेश्वरं नमामि।
Verse 16
मुकुंदं तं सुवैकुंठमेकरूपं जगत्पतिम् । वासुदेवं महात्मानं ब्रह्मण्यं ब्राह्मणप्रियम्
तं मुकुन्दं सुवैकुण्ठं एकरूपं जगत्पतिं वासुदेवं महात्मानं ब्रह्मण्यं ब्राह्मणप्रियं नमामि।
Verse 17
गोप्रियं गोहितं यज्ञंयज्ञांगं यज्ञवर्द्धनम् । यज्ञस्यापि सुभोक्तारं वेदवेदांगपारगम्
गोप्रीयं गोहितं यज्ञं यज्ञाङ्गं यज्ञवर्धनं यज्ञस्यापि सुभोक्तारं वेदवेदाङ्गपारगं नमामि।
Verse 18
वेदज्ञं वेदरूपं तं विद्यावासं सुरेश्वरम् । अव्यक्तं तं महाहंसं शंखपाणिं पुरातनम्
वेदज्ञं वेदरूपं तं विद्यावासं सुरेश्वरम् । अव्यक्तं महाहंसं शङ्खपाणिं पुरातनं नमामि।
Verse 19
पुरुषं पुष्कराक्षं तु वाराहं धरणीधरम् । प्रद्युम्नं कामपालं च व्यासं व्यालं महेश्वरम्
पुरुषं पुष्कराक्षं वाराहं धरणीधरम् । प्रद्युम्नं कामपालं च व्यासं व्यालं महेश्वरं स्मरामि।
Verse 20
सर्वसौख्यं महासौख्यं मोक्षं च परमेश्वरम् । योगरूपं महाज्ञानं योगिनां गतिदं प्रियम्
स एव सर्वसौख्यं महासौख्यं, मोक्षस्वरूपः परमेश्वरः। योगरूपं महाज्ञानं, योगिनां गतिदं प्रियतमम्॥
Verse 21
मुरारिं लोकपालं तं पद्महस्तं गदाधरम् । गुहावासं सर्ववासं पुण्यवासं महाभुजम्
मुरारिं लोकपालं तं पद्महस्तं गदाधरम्। गुहावासं सर्ववासं पुण्यवासं महाभुजं भजे॥
Verse 22
वृंदानाथं बृहत्कायं पावनं पापनाशनम् । गोपीनाथं गोपसखं गोपालं गोगणाश्रयम्
वृन्दानाथं बृहत्कायं पावनं पापनाशनम्। गोपीनाथं गोपसखं गोपालं गोगणाश्रयम् नमामि॥
Verse 23
परात्मानं पराधीशं कपिलं कार्यमानुषम् । नमामि निश्चलं नित्यं मनोवाक्कायकर्मभिः
परात्मानं पराधीशं कपिलं कार्यमानुषम्। निश्चलं नित्यं नमामि मनोवाक्कायकर्मभिः॥
Verse 24
नाम्नां शतेनापि सुपुण्यकर्ता यः स्तौति कृष्णं मनसा स्थिरेण । स याति लोकं मधुसूदनस्य विहाय लोकानिह पुण्यपूतः
नाम्नां शतेनापि यः कृष्णं स्थिरया मनसा स्तौति सुपुण्यकर्ता। स पुण्यपूतः इह लोकान् विहाय मधुसूदनस्य लोकं याति॥
Verse 25
नाम्नां शतं महापुण्यं सर्वपातकशोधनम् । जपेदनन्यमनसा ध्यायेद्ध्यानसमन्वितम्
नामशतं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्। अनन्यमनसा जप्यं ध्येयं च ध्यानसंयुतम्॥
Verse 26
नित्यमेव नरः पुण्यैर्गंगास्नानफलं लभेत् । तस्मात्तु सुस्थिरो भूत्वा समाहितमना जपेत्
नित्यं नरः पुण्यैर्गङ्गास्नानफलं लभेत्। तस्मात्सुस्थिरो भूत्वा समाहितमना जपेत्॥
Verse 27
त्रिकालं च जपेन्मर्त्यो नियतो नियमे स्थितः । अश्वमेधफलं तस्य जायते नात्र संशयः
त्रिकालं जपेन्मर्त्यो नियतो नियमस्थितः। अश्वमेधफलं तस्य जायते नात्र संशयः॥
Verse 28
एकादश्यामुपोष्यैव पुरतो माधवस्य यः । जागरे प्रजपेन्मर्त्यस्तस्य पुण्यं वदाम्यहम्
एकादश्यामुपोष्यैव माधवस्य पुरो यः। जागरे प्रजपेन्मर्त्यस्तस्य पुण्यं वदाम्यहम्॥
Verse 29
पुंडरीकस्य यज्ञस्य फलमाप्नोति मानवः । तुलसीसंनिधौ स्थित्वा मनसा यो जपेन्नरः
तुलसीसन्निधौ स्थित्वा मनसा यो जपेन्नरः। पुंडरीकयज्ञफलमाप्नोति मानवः॥
Verse 30
राजसूयफलं भुंक्ते वर्षेणापि च मानवः । शालग्रामशिला यत्र यत्र द्वारावती शिला
वर्षेणापि नरः राजसूययज्ञस्य फलं भुङ्क्ते—यत्र यत्र शालग्रामशिला, यत्र यत्र च द्वारावतीशिला।
Verse 31
उभयोः संनिधौ जाप्यं कर्तव्यं सुखमिच्छता । बहुसौख्यं प्रभुक्त्वैव कुलानां शतमेव च
उभयोः संनिधौ सुखकामेन जपः कर्तव्यः; बहुसौख्यं प्रभुक्त्वा कुलानां शतमेव च तारयति।
Verse 32
एकेन चाधिकं मर्त्य आत्मना सह तारयेत् । कार्तिके स्नानकर्ता यः पूजयेन्मधुसूदनम्
कार्तिके स्नानकर्ता यो मधुसूदनं पूजयेत्, स मर्त्यः आत्मना सह एकेन चाधिकं नरं तारयेत्।
Verse 33
यः पठेत्प्रयतः स्तोत्रं प्रयाति परमां गतिम् । माघस्नायी हरिं पूज्य भक्त्या च मधुसूदनम्
प्रयतः शुद्धचित्तः स्तोत्रं यः पठेत् स परमां गतिं प्रयाति; माघे स्नात्वा भक्त्या हरिं मधुसूदनं पूजयेत्।
Verse 34
ध्यायेच्चैव हृषीकेशं जपेद्वाथ शृणोति वा । सुरापानादिकं पापं विहाय परमं पदम्
हृषीकेशं ध्यायेत्, जपेद्वा शृणोति वा; सुरापानादिकं पापं विहाय परमं पदं प्राप्नोति।
Verse 35
विना विघ्नं नरः पुत्र संप्रयाति जनार्दनम् । श्राद्धकाले हि यो मर्त्यो विप्राणां भुंजतां पुरः
पुत्र, विना विघ्नं नरः जनार्दनं प्राप्नोति; श्राद्धकाले यः मर्त्यो विप्राणां भुञ्जतां पुरतः उपतिष्ठति स तथा फलमाप्नोति।
Verse 36
यो जपेच्च शतं नाम्नां स्तोत्रं पातकनाशनम् । पितरस्तुष्टिमायांति तृप्ता यांति परां गतिं
यः शतनाम्नां पातकनाशनं स्तोत्रं जपेत्, तस्य पितरः तुष्टिमायान्ति; तृप्ताः सन्तः परां गतिं यान्ति।
Verse 37
ब्राह्मणो वेदविद्वान्स्यात्क्षत्रियो विंदते महीम् । धनऋद्धिं प्रभुंजीत वैश्यो जपति यः सदा
ब्राह्मणो वेदविद्वान् भवेत्, क्षत्रियो महीं विन्दति; धनऋद्धिं च प्रभुञ्जीत; वैश्यो यः सदा जपति स फलमवाप्नोति।
Verse 38
शूद्रः सुःखं प्रभुंक्ते च ब्राह्मणत्वं च गच्छति । प्राप्य जन्मांतरं वत्स वेदविद्यां प्रविंदति
शूद्रः सुखं प्रभुङ्क्ते च ब्राह्मणत्वं च गच्छति; जन्मान्तरं प्राप्य, वत्स, वेदविद्यां प्रविन्दति।
Verse 39
सुखदं मोक्षदं स्तोत्रं जप्तव्यं च न संशयः । केशवस्य प्रसादेन सर्वसिद्धो भवेन्नरः
सुखदं मोक्षदं स्तोत्रं जप्तव्यं न संशयः; केशवप्रसादेन नरः सर्वसिद्धो भवति।
Verse 87
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थवर्णने च्यवनचरित्रे सप्ताशीतितमोऽध्यायः
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थवर्णने च्यवनचरित्रे सप्ताशीतितमोऽध्यायः समाप्तः।