Adhyaya 41

Verse 1

। वेन उवाच । पुत्रो भार्या कथं तीर्थं पितामाता कथं वद । गुरुश्चैव कथं तीर्थं तन्मे विस्तरतो वद

वेन उवाच । पुत्रो भार्या कथं तीर्थं पितामाता कथं वद । गुरुश्चैव कथं तीर्थं तन्मे विस्तरतो वद ॥

Verse 2

श्रीविष्णुरुवाच । अस्ति वाराणसी रम्या गंगायुक्ता महापुरी । तस्यां वसति वैश्यैकः कृकलो नाम नामतः

श्रीविष्णुरुवाच । अस्ति वाराणसी रम्या गङ्गायुक्ता महापुरी । तस्यां वसति वैश्यैकः कृकलो नाम नामतः ॥

Verse 3

तस्य भार्या महासाध्वी पतिव्रतपरायणा । धर्माचारपरा नित्यं सा वै पतिपरायणा

तस्य भार्या महासाध्वी पतिव्रतपरायणा । धर्माचारपरा नित्यं सा वै पतिपरायणा ॥

Verse 4

सुकला नाम पुण्यांगी सुपुत्रा चारुमंगला । सत्यंवदा सदा शुद्धा प्रियाकारा प्रियप्रिया

सुकला नाम पुण्याङ्गी सुपुत्रा चारुमङ्गला । सत्यंवदा सदा शुद्धा प्रियाकारा प्रियप्रिया ॥

Verse 5

एवंगुणैः समायुक्ता सुभगा चारुकारिणी । स वैश्य उत्तमो नाना धर्मज्ञो ज्ञानवान्गुणी

एवंगुणैः समायुक्ता सुभगा चारुकारिणी । स वैश्य उत्तमो नाना धर्मज्ञो ज्ञानवान् गुणी ॥

Verse 6

पुराणे श्रौतधर्मे च सदा श्रवणतत्परः । तीर्थयात्राप्रसंगेन बहुपुण्यप्रदायकम्

पुराणे श्रौतधर्मे च सदा श्रवणतत्परः । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन बहुपुण्यप्रदायकम् ॥

Verse 7

श्रद्धया निर्गतो यात्रां तीर्थानां पुण्यमंगलाम् । ब्राह्मणानां प्रसंगेन सार्थवाहेन तेन च

श्रद्धया निर्गतो यात्रां तीर्थानां पुण्यमङ्गलाम् । ब्राह्मणानां प्रसङ्गेन सार्थवाहेन तेन च ॥

Verse 8

प्रस्थितो धर्ममार्गं तु तमुवाच पतिव्रता । पतिस्नेहेन संमुग्धा भर्तारं वाक्यमब्रवीत्

धर्ममार्गे प्रस्थितं तं दृष्ट्वा पतिव्रता पतिस्नेहेन संमुग्धा भर्तारं प्रति वाक्यमिदमब्रवीत्।

Verse 9

सुकलोवाच । अहं ते धर्मतः पत्नी सहपुण्यकरा प्रिय । पतिमार्गं प्रतीक्ष्याहं पतिदेवं यजाम्यहम्

सुकलोवाच—अहं ते धर्मतः पत्नी, सहपुण्यकरा प्रिये। पतिमार्गं प्रतीक्ष्याहं पतिदेवं यजाम्यहम्॥

Verse 10

कदा नैव मया त्याज्यं सामीप्यं ते द्विजोत्तम । तवच्छायां समाश्रित्य करिष्ये धर्ममुत्तमम्

कदापि न मया त्याज्यं सामीप्यं ते द्विजोत्तम। तव छायां समाश्रित्य करिष्ये धर्ममुत्तमम्॥

Verse 11

पतिव्रताख्यं पापघ्नं नारीणां गतिदायकम् । पुण्यस्त्री कथ्यते लोके या स्यात्पतिपरायणा

पतिव्रताख्यं पापघ्नं नारीणां गतिदायकम्। पुण्यस्त्री कथ्यते लोके या स्यात् पतिपरायणा॥

Verse 12

युवतीनां पृथक्तीर्थं विना भर्तुर्न शोभते । सुखदं नास्ति वै लोके स्वर्गमोक्षप्रदायकम्

युवतीनां पृथक्तीर्थं विना भर्तुर्न शोभते। सुखदं नास्ति वै लोके स्वर्गमोक्षप्रदायकम्॥

Verse 13

सव्यं पादं च भर्तुश्च प्रयागं विद्धि सत्तम । वामं च पुष्करं तस्य या नारी परिकल्पयेत्

सत्तम, भर्तुः सव्यं पादं प्रयागं विद्धि; वामं च तस्य पुष्करं—एवं नारी भर्तारं परिकल्पयेत्।

Verse 14

तस्य पादोदकस्नानात्तत्पुण्यं परि जायते । प्रयागपुष्करसमं स्नानं स्त्रीणां न संशयः

तस्य पादोदकेन स्नानात् तत्पुण्यं सम्यग्जायते; स्त्रीणां स्नानं प्रयागपुष्करसमं, न संशयः।

Verse 15

सर्वतीर्थमयो भर्ता सर्वपुण्यमयः पतिः । मखानां यजनात्पुण्यं यद्वै भवति दीक्षिते

सर्वतीर्थमयो भर्ता सर्वपुण्यमयः पतिः; दीक्षिते यजनात् यत् पुण्यं जायते, तद्वै तस्मिन्निह विद्यते।

Verse 16

तत्फलं समवाप्नोति सेवया भर्तुरेव हि । गयादीनां सुतीर्थानां यात्रां कृत्वा हि यद्भवेत्

तत्फलं समवाप्नोति सेवया भर्तुरेव हि; गयादीनां सुतीर्थानां यात्रां कृत्वा यद्भवेत्।

Verse 17

तत्फलं समवाप्नोति भर्तुः शुश्रूषणादपि । समासेन प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

तत्फलं समवाप्नोति भर्तुः शुश्रूषणादपि; समासेन प्रवक्ष्यामि, तन्मे निगदतः शृणु।

Verse 18

नास्त्यासां हि पृथग्धर्मः पतिशुश्रूषणं विना । तस्मात्कांतसहायं ते कुर्वाणा सुखदायिनी

नास्त्येवासां पृथग्धर्मः पतिशुश्रूषणं विना। तस्मात् कान्तं सहायं कृत्वा त्वं सुखदायिनी भव॥

Verse 19

तवच्छायां समाश्रित्य आगमिष्यामि नान्यथा । विष्णुरुवाच । रूपं शीलं गुणं भक्तिं समालोक्य वयस्तथा

तव छायाम् समाश्रित्य आगमिष्यामि नान्यथा। विष्णुरुवाच—रूपं शीलं गुणं भक्तिं समालोक्य वयस्तथा॥

Verse 20

सौकुमार्यं विचार्यैवं कृकलः स पुनःपुनः । यद्येवं हि नयिष्यामि दुर्गमार्गं सुदुःखदम्

सौकुमार्यं विचार्यैवं कृकलः स पुनःपुनः। यद्येवं हि नयिष्यामि दुर्गमार्गं सुदुःखदम्॥

Verse 21

रूपनाशो भवेच्चास्याः शीतातपविलोडनात् । पद्मगर्भप्रतीकाशमस्याश्चांगं प्रवर्णकम्

रूपनाशो भवेच्चास्याः शीतातपविलोडनात्। पद्मगर्भप्रतीकाशमस्याश्चाङ्गं प्रवर्णकम्॥

Verse 22

झंझावातेन शीतेन कृष्णवर्णं भविष्यति । पंथाः कर्कश सुग्रावा पादौचास्याः सुकोमलौ

झंझावातेन शीतेन कृष्णवर्णं भविष्यति। पन्थाः कर्कशसुग्रावः पादौ चास्याः सुकोमलौ॥

Verse 23

एष्यते वेदनां तीव्रामथो गंतुं न च क्षमा । क्षुत्तृष्णाभिपरीतांगी कीदृशीयं भविष्यति

एष्यतेऽस्याः तीव्रा वेदना, गन्तुं च न क्षमा भवेत्। क्षुत्तृष्णाभिभूताङ्गी सा कीदृशीं दशां गमिष्यति॥

Verse 24

वामांगी मम च स्थानं सुखस्थानं वरानना । मम प्राणप्रिया नित्यं नित्यं धर्मस्य चाश्रयः

वामाङ्गी मम च स्थानं सुखस्थानं वरानने। मम प्राणप्रिया नित्यं नित्यं धर्मस्य चाश्रयः॥

Verse 25

नाशमेति यदा बाला मम नाशो भवेदिह । इयं मे जीविका नित्यमियं प्राणस्य चेश्वरी

नाशमेति यदा बाला मम नाशो भवेदिह। इयं मे जीविका नित्यमियं प्राणस्य चेश्वरी॥

Verse 26

न नयिष्ये वनं तीर्थमेकश्चैवाप्यहं व्रजे । चिंतयित्वा क्षणं नूनं कृकलेन महात्मना

न नयिष्ये वनं तीर्थं, एकश्चैवाप्यहं व्रजे। चिन्तयित्वा क्षणं नूनं कृकलेन महात्मना॥

Verse 27

तस्य चित्तानुगो भावस्तया ज्ञातो नृपोत्तम । पुनरूचे महाभागा भर्त्तारं प्रस्थितं तदा

तस्य चित्तानुगो भावस्तया ज्ञातो नृपोत्तम। पुनरूचे महाभागा भर्तारं प्रस्थितं तदा॥

Verse 28

अनघा नैव वै त्याज्या पुरुषैः शृणु सत्तम । मूलमेवं हि धर्मस्य पुरुषस्य महामते

अनघा नारी पुरुषैर्नैव कदाचन त्याज्या, शृणु सत्तम। एवं हि सा पुरुषस्य धर्मस्य मूलं भवति, महामते॥

Verse 29

एवं ज्ञात्वा महाभाग मामेवं नय सांप्रतम् । विष्णुरुवाच । श्रुत्वा सर्वं हि तेनापि प्रियाया भाषितं बहु

एवं ज्ञात्वा महाभाग, मामेवं सांप्रतम् नय। विष्णुरुवाच—तेनापि सर्वं श्रुत्वा, प्रियाया बहु भाषितम्॥

Verse 30

प्रहस्यैव वचो ब्रूते तामेवं कृकलः पुनः । नैव त्याज्या भवेद्भार्या प्राप्ता धर्मेण वै प्रिये

प्रहस्यैव वचो ब्रूते तामेवं कृकलः पुनः। नैव त्याज्या भवेद् भार्या, धर्मेण प्राप्ता वै प्रिये॥

Verse 31

येन भार्या परित्यक्ता सुनीता धर्मचारिणी । दशांगधर्मस्तेनापि परित्यक्तो वरानने

येन भार्या परित्यक्ता सुनीता धर्मचारिणी। तेनापि दशाङ्गधर्मः परित्यक्तो वरानने॥

Verse 32

तस्मात्त्वामेव भद्रं ते नैव त्यक्ष्ये कदा प्रिये । विष्णुरुवाच । एवमाभाष्य तां भार्यां संबोध्य च पुनःपुनः

तस्मात् त्वामेव, भद्रं ते, नैव त्यक्ष्ये कदा प्रिये। विष्णुरुवाच—एवमाभाष्य तां भार्यां, संबोध्य च पुनःपुनः॥

Verse 33

तस्या अज्ञातमात्रेण ससार्थेन समं गतः । गते तस्मिन्महाभागे कृकले पुण्यकर्मणि

तस्या ज्ञाते तत्क्षणमेव ससार्थेन समं स जगाम। तस्मिन्महाभागे पुण्यकर्मणि कृकले गते सति—

Verse 34

देवकर्मसुवेलायां काले पुण्ये शुभानना । नैव पश्यति भर्तारं कृकलं निजमंदिरे

देवकर्मसु वेलायां काले पुण्ये शुभानना। निजमन्दिरे भर्तारं कृकलं सा न पश्यति॥

Verse 35

समुत्थाय त्वरायुक्ता रुदमाना सुदुःखिता । वयस्यान्पृच्छते भर्तुर्दुःखशोकाधिपीडिता

समुत्थाय त्वरायुक्ता रुदमाना सुदुःखिता। वयस्यान् पृच्छते भर्तुर्दुःखशोकाधिपीडिता॥

Verse 36

युष्माभिर्वा महाभागा दृष्टोऽसौ कृकलो मम । प्राणेश्वरो गतः क्वापि भवंतो मम बांधवाः

युष्माभिर्वा महाभागा दृष्टोऽसौ कृकलो मम। प्राणेश्वरो गतः क्वापि भवन्तो मम बान्धवाः॥

Verse 37

यदि दृष्टो महाभागाः कृकलो मम सांप्रतम् । भर्तारं पुण्यकर्तारं सर्वज्ञं सत्यपंडितम्

यदि दृष्टो महाभागाः कृकलो मम सांप्रतम्। भर्तारं पुण्यकर्तारं सर्वज्ञं सत्यपण्डितम्॥

Verse 38

कथयंतु महात्मानं यदि दृष्टो महामतिः । तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा तामूचुस्ते महामतिम्

“कथयत महात्मानं—यदि दृष्टो महामतिः।” इति तस्याः वचनं श्रुत्वा ते जनाः तां महामतिं प्रत्युवाचुः।

Verse 39

धर्मयात्राप्रसंगेन नाथस्ते कृकलः शुभे । तीर्थयात्रां चकारासौ कस्माच्छोचसि सुव्रते

धर्मयात्राप्रसङ्गेन, शुभे, तव नाथः कृकलः तीर्थयात्रां चकार। सुव्रते, त्वं कस्माच्छोचसि?

Verse 40

साधयित्वा महातीर्थं पुनरेष्यति शोभने । एवमाश्वासिता सा च पुरुषैराप्तकारिभिः

महातीर्थं साधयित्वा पुनरेष्यति, शोभने—इति। एवं सा आप्तकारिभिः पुरुषैः आश्वासिता।

Verse 41

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित । एकचत्वारिंशोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने ‘सुकलाचरित’ नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 42

यावदायाति मे भर्त्ता भूमौ स्वप्स्यामि संस्तरे । घृतं तैलं न भोक्ष्येऽहं दधिक्षीरं तथैव च

यावद् मे भर्ता आगच्छति तावद् भूमौ संस्तरे स्वप्स्यामि। घृतं तैलं न भोक्ष्ये, दधि-क्षीरं तथैव च।

Verse 43

लवणं च परित्यक्तं तथा तांबूलमेव च । मधुरं च तथा राजंस्त्यक्तं गुडादिकं तथा

लवणं परित्यक्तं तथा ताम्बूलमेव च । मधुराणि च राजेन्द्र त्यक्तानि गुडादिकानि च ॥

Verse 44

एकाहारा निराहारा तावत्स्थास्ये न संशयः । यावच्चागमनं भर्तुः पुनरेव भविष्यति

एकाहारा निराहारा वा तावत्स्थास्ये न संशयः । यावदागमनं भर्तुः पुनरेव भविष्यति ॥

Verse 45

एवं दुःखान्विता भूत्वा एकवेणीधरा पुनः । एककंचुकसंवीता मलिना च बभूव सा

एवं दुःखान्विता भूत्वा एकवेणीधरा पुनः । एककञ्चुकसंवीता मलिना च बभूव सा ॥

Verse 46

मलिनेनापि वस्त्रेण एकेनैव स्थिता पुनः । हाहाकारं प्रमुंचंती निःश्वसंती सुदुःखिता

मलिनेनापि वस्त्रेण एकेनैव स्थिता पुनः । हाहाकारं प्रमुञ्चन्ती निःश्वसन्ती सुदुःखिता ॥

Verse 47

वियोगानलसंदग्धा कृष्णांगी मलधारिणी । एवं दुःखसमाचारा सुकृशा विह्वला तदा

वियोगानलसन्दग्धा कृष्णाङ्गी मलधारिणी । एवं दुःखसमाचाराः सुकृशा विह्वला तदा ॥

Verse 48

रोदमाना दिवारात्रौ निद्रा लेभे न वै निशि । क्षुधां न विंदते राजन्दुःखेन विदलीकृता

सा दिवारात्रौ रोदमानाऽपि निशायां निद्रां न लेभे; राजन्, दुःखेन विदलीकृता क्षुधामपि नाविन्दत्।

Verse 49

अथ सख्यः समायाताः पप्रच्छुः सुकलां तदा । सुकले चारुसर्वांगि कस्माद्रोदिषि संप्रति

अथ सख्यः समायाताः सुकलां पप्रच्छुरिदम्— ‘हे सुकले, चारुसर्वाङ्गि, कस्मादिदानीं रोदिषि?’

Verse 50

ततस्त्वं कारणं ब्रूहि दुःखस्यास्य वरानने । सुकलोवाच । स मां त्यक्त्वा गतो भर्ता धर्मार्थं धर्मतत्परः

‘ततस्त्वं दुःखस्यास्य कारणं ब्रूहि, वरानने।’ सुकलोवाच— ‘स मां त्यक्त्वा गतो भर्ता धर्मार्थं धर्मतत्परः।’

Verse 51

तीर्थयात्राप्रसंगेन अटते मेदिनीं ततः । मां त्यक्त्वा स गतः स्वामी निर्दोषां पापवर्जिताम्

तीर्थयात्राप्रसङ्गेन स मेदिनीं पर्यटत; निर्दोषां पापवर्जितां मां त्यक्त्वा स स्वामी गतः।

Verse 52

अहं साध्वी समाचारा सदा पुण्या पतिव्रता । मां त्यक्त्वा स गतो भर्ता तीर्थ साधनतत्परः

अहं साध्वी समाचाराऽस्मि, सदा पुण्या पतिव्रता; तथापि तीर्थसाधनतत्परः स भर्ता मां त्यक्त्वा गतः।

Verse 53

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनाति पीडिता । जीवनाशो वरं श्रेष्ठो वरं वै विषभक्षणम्

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनाति पीडिता । जीवनाशो वरं श्रेष्ठो वरं वै विषभक्षणम्

Verse 54

वरमग्निप्रवेशश्च वरं कायविनाशनम् । नारीं प्रियां परित्यज्य भर्ता याति सुनिष्ठुरः

वरमग्निप्रवेशश्च वरं कायविनाशनम् । नारीं प्रियां परित्यज्य भर्ता याति सुनिष्ठुरः

Verse 55

भर्तृत्यागो वरं नैव प्राणत्यागो वरं सखि । वियोगं न समर्थाहं सहितुं नित्यदारुणम्

भर्तृत्यागो वरं नैव प्राणत्यागो वरं सखि । वियोगं न समर्थाहं सहितुं नित्यदारुणम्

Verse 56

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनापि नित्यशः । सख्य ऊचुः । तीर्थयात्रां गतो भर्ता पुनरेष्यति ते पतिः

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनापि नित्यशः । सख्य ऊचुः । तीर्थयात्रां गतो भर्ता पुनरेष्यति ते पतिः

Verse 57

वृथा शोषयसे कायं वृथाशोकं करोषि वै । वृथा त्वं तप्यसे बाले वृथा भोगान्परित्यजेः

वृथा शोषयसे कायं वृथाशोकं करोषि वै । वृथा त्वं तप्यसे बाले वृथा भोगान्परित्यजेः

Verse 58

पिबस्व पानं भुंक्ष्व त्वं स्वप्रदत्तं हि पूर्वकम् । कस्य भर्ता सुताः कस्य कस्य स्वजनबांधवाः

पिबस्व पानं भुङ्क्ष्व च त्वं स्वयमेव पुरा प्रदत्तम् । कस्य भर्ता कस्य सुताः कस्य स्वजनबान्धवाः ॥

Verse 59

कः कस्य नास्ति संसारे संबंधः केन चैव हि । भक्ष्यते भुज्यते बाले संसारस्य हि तत्फलम्

संसारे कः कस्य नास्ति सम्बन्धः केन वा कथम् । भक्ष्यते भुज्यते बाले संसारफलमेतत् ॥

Verse 60

मृते प्राणिनि कोऽश्नाति को हि पश्यति तत्फलम् । पीयते भुज्यते बाले एतत्संसारतः फलम्

मृते प्राणिनि कोऽश्नाति को वा पश्यति तत्फलम् । पीयते भुज्यते बाले स्वकर्मफलमेव तत् ॥

Verse 61

सुकलोवाच । भवतीभिः प्रयुक्तं यत्तन्न स्याद्वेदसंमतम् । यातु भर्तुः पृथग्भूता तिष्ठत्येका सदैव हि

सुकलोवाच—भवतीभिः प्रयुक्तं यत्तन्न वेदसम्मतम् । यातु भर्तुः पृथग्भूता तिष्ठत्येका सदैव हि ॥

Verse 62

पापभूता भवेन्नारी तां न मन्यंति सज्जनाः । भर्तुः सार्धं सदा सख्यो दृष्टो वेदेषु सर्वदा

पापभूता भवेत् नारी तां न मन्यन्ति सज्जनाः । भर्तुः सार्धं सदा सख्यं दृष्टं वेदेषु सर्वदा ॥

Verse 63

संबंधः पुण्यसंसर्गाज्जायते नात्र संशयः । नारीणां च सदा तीर्थं भर्ता शास्त्रेषु पठ्यते

संबन्धः पुण्यसंसर्गात् जायते—नात्र संशयः। शास्त्रेषु च पठ्यते यत् नारीणां सदा भर्तैव तीर्थरूपः॥

Verse 64

तमेवावाहयेन्नित्यं वाचा कायेन कर्मभिः । मनसा पूजयेन्नित्यं भावसत्येन तत्परा

तमेव नित्यं वाचा कायेन कर्मभिः आवाहयेत्। मनसा च नित्यं पूजयेत्—भावसत्येन तत्परा॥

Verse 65

भर्तुः पार्श्वं महातीर्थं दक्षिणांगं सदैव हि । तमाश्रित्य यदा नारी गृहस्था परिवर्त्तयेत्

भर्तुः पार्श्वं महातीर्थं—दक्षिणाङ्गं सदैव हि। तमाश्रित्य यदा नारी गृहस्था सम्यक् प्रवर्तते॥

Verse 66

यजते दानपुण्यैश्च तस्य दानस्य यत्फलम् । वाराणस्यां च गंगायां यत्फलं न च पुष्करे

यजनात् दानपुण्यैश्च यत् फलं तस्य दानस्य। तत्फलं वाराणस्यां गङ्गायां लभ्यते—न तु पुष्करे॥

Verse 67

द्वारकायां न चावन्त्यां केदारे शशिभूषणे । लभते नैव सा नारी यजमाना सदा किल

द्वारकायां न चावन्त्यां केदारे शशिभूषणे। यजमाना सदा नारी सा फलं नैव लभते किल॥

Verse 68

तादृशं फलमेवं सा न प्राप्नोति कदा सखि । सुमुखं पुत्रसौभाग्यं स्नानं दानं च भूषणम्

तादृशं फलमेवं सा न कदाचित् प्राप्नोति सखि। न सुमुखत्वं न पुत्रसौभाग्यं न स्नानदानपुण्यं नापि भूषणलाभम्॥

Verse 69

वस्त्रालंकारसौभाग्यं रूपं तेजः फलं सदा । यशः कीर्तिमवाप्नोति गुणं च वरवर्णिनी

वस्त्रालंकारसौभाग्यं रूपं तेजः फलं सदा। यशः कीर्तिं च गुणांश्चाप्नोति वरवर्णिनी॥

Verse 70

भर्तुः प्रसादात्सर्वं च लभते नात्र संशयः । विद्यमाने यदा कांते अन्यं धर्मं करोति या

भर्तुः प्रसादात् सर्वं च लभते नात्र संशयः। विद्यमाने यदा कांते अन्यं धर्मं करोति या॥

Verse 71

निष्फलं जायते तस्याः पुंश्चली परिकथ्यते । नारीणां यौवनं रूपमवतारं स्मृतं ध्रुवम्

निष्फलं जायते तस्याः पुंश्चली परिकथ्यते। नारीणां यौवनं रूपमवतार इव ध्रुवम्॥

Verse 72

एकस्यापि हि भर्तुश्च तस्यार्थे भूमिमंडले । सुपुत्रा सुयशा नारी परिकथ्येत वै सदा

एकस्यापि हि भर्तुस्तु तदर्थे भूमिमण्डले। सुपुत्रा सुयशा नारी परिकथ्येत वै सदा॥

Verse 73

तुष्टे भर्तरि संसारे दृश्या नारी न संशयः । पतिहीना भवेन्नारी भवेत्सा भूमिमंडले

तुष्टे भर्तरि लोकेऽस्मिन् नारी सद्दृष्टिगोचरा न संशयः। पतिहीना तु या नारी सा भूमिमण्डलेऽवकीर्णेव भवति॥

Verse 74

कुतस्तस्याः सुखं रूपं यशः कीर्तिः सुता भुवि । सुदौर्भाग्यं महद्दुःखं संसारे परिभुज्यते

कुतस्तस्याः सुखं रूपं यशः कीर्तिः सुता भुवि। सुदौर्भाग्यं महद्दुःखं संसारे परिभुज्यते॥

Verse 75

पापभागा भवेत्सा च दुःखाचारा सदैव हि । तुष्टे भर्तरि तस्यास्तु तुष्टाः सर्वाश्च देवताः

पापभागा भवेत्सा च दुःखाचाराऽऽसदैव हि। तुष्टे भर्तरि तस्यास्तु तुष्टाः सर्वाश्च देवताः॥

Verse 76

तुष्टे भर्तरि तुष्यंति ऋषयो देवमानवाः । भर्ता नाथो गुरुर्भर्ता देवता दैवतैः सह

तुष्टे भर्तरि तुष्यन्ति ऋषयो देवमानवाः। भर्ता नाथो गुरुर्भर्ता देवता दैवतैः सह॥

Verse 77

भर्ता तीर्थश्च पुण्यश्च नारीणां नृपनंदन । शृंगारं भूषणं रूपं वर्णं सौगंधमेव च

भर्ता तीर्थं च पुण्यं च नारीणां नृपनन्दन। शृङ्गारो भूषणं रूपं वर्णः सौगन्ध्यमेव च॥

Verse 78

कृत्वा सा तिष्ठते नित्यं वर्जयित्वा सुपर्वसु । शृंगारैर्भूषणैः सा तु शुशुभे सा यदा पतिः

एवं कृत्वा सा नित्यं तिष्ठति, सुपर्वसु वर्जयित्वा। पतिसन्निधौ तु सा शृङ्गारैर्भूषणैश्च सदा शुशुभे॥

Verse 79

पत्याविना भवत्येवं क्षीरं सर्पमुखे यथा । भर्तुरर्थे महाभागा सुव्रता चारुमंगला

पत्याविना नारीणां स्थितिः सर्पमुखे क्षीरनिक्षेप इव भवति। भर्तुरर्थे महाभागा सुव्रता चारुमङ्गला तथा आचरति॥

Verse 80

गते भर्तरि या नारी शृंगारं कुरुते यदि । रूपं वर्णं च तत्सर्वं शवरूपेण जायते

गते भर्तरि या नारी शृङ्गारं कुरुते यदि। तस्या रूपं वर्णं च सर्वं शवरूपेण जायते॥

Verse 81

वदंति भूतले लोकाः पुंश्चलीयं न संशयः । तस्माद्भर्तुर्वियुक्ता या नार्याः शृणुत भूतले

वदन्ति भूतले लोकाः पुंश्चलीयं न संशयः। तस्माद्भर्तृवियुक्ता या नार्यः शृणुत भूतले॥

Verse 82

इच्छंत्या वै महासौख्यं भवितव्यं कदाचन । सुजायायाः परो धर्मो भर्ता शास्त्रेषु गीयते

इच्छन्त्या वै महासौख्यं भवितव्यं कदाचन। सुजायायाः परो धर्मो भर्ता शास्त्रेषु गीयते॥

Verse 83

तस्माद्वै शाश्वतो धर्मो न त्याज्यो भार्यया किल । एवं धर्मं विजानामि कथं भर्ता परित्यजेत्

तस्माद् वै शाश्वतो धर्मो भार्यया न कदाचन त्याज्यः। एवं धर्मं विजानामि; कथं भर्ता तां परित्यजेत्॥

Verse 84

इत्यर्थे श्रूयते सख्य इतिहासः पुरातनः । सुदेवायाश्च चरितं सुपुण्यं पापनाशनम्

इत्यर्थे, सखि, श्रूयते हि पुरातन इतिहासः—सुदेवायाश्चरितं सुपुण्यं पापनाशनम्॥