
सनत्कुमारो नारदं पूर्वकल्पज्ञान-स्मरणाय प्रेरयति—शिवात् प्रत्यक्षं लब्धं युगलरूपं गुह्यं कृष्णमन्त्रं। ध्यानात् नारदः पूर्वजन्मकर्माणि स्मरति; सरस्वतकल्पस्य पूर्वचक्रे ‘काश्यपरूपेण नारदः’ कैलासस्थं शिवं परब्रह्मविषये पृच्छति इति सनत्कुमारः कथां स्थापयति। शिवः मन्त्रविधानं सहाङ्गं प्रकाशयति—ऋषिः मनुः, छन्दः सुरभि/गायत्री, देवता गोपीप्रियः सर्वव्यापी भगवान्, विनियोगः शरणागति-केन्द्रितः; सिद्ध्यादि-पूर्वकर्म, शुद्धि, न्यासादयः न आवश्यकाः, केवलं चिन्तनात् नित्यलीला प्रकटेति। ततः शरणागतस्य अन्तरधर्मः निर्दिश्यते—गुरुभक्तिः, शरणागतधर्माध्ययनम्, वैष्णवसम्मानः, निरन्तरं कृष्णस्मरणम् अर्चासेवा च, देहासक्तित्यागः, गुरु-साधु-वैष्णवापराध तथा नामापराधस्य दृढपरिहारः। मुख्यं युगलसहस्रनामपाठः—कृष्णनामानि व्रजलीलां मथुरा-द्वारकाकर्माणि च वर्णयन्ति; राधानामानि तस्याः परत्वं रस-शक्ति-विश्वसृष्टि-स्थितिलयकर्तृत्वं च प्रतिपादयन्ति। फलश्रुतौ पापनाशः, दारिद्र्य-रोगशमनम्, सन्तानप्राप्तिः, राधामाधवभक्तिवृद्धिः इति, अध्यायकोलफोनेन समापनम्।
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । किं त्वं नारद जानासि पूर्वजन्मनि यत्त्वया । प्राप्तं भगवतः साक्षाच्छूलिनो युगलात्मकम् ॥ १ ॥
सनत्कुमार उवाच । किं त्वं नारद जानासि पूर्वजन्मनि यत्त्वया । प्राप्तं भगवतः साक्षाच्छूलिनो युगलात्मकम् ॥ १ ॥
Verse 2
कृष्णमंत्ररहस्यं च स्मर विस्मृतिमागतम् । सूत उवाच । इत्युक्तो नारदो विप्राः कुमारेण तु धीमता ॥ २ ॥
कृष्णमन्त्ररहस्यं च स्मर विस्मृतिमागतम् । सूत उवाच । इत्युक्तो नारदो विप्राः कुमारेण तु धीमता ॥ २ ॥
Verse 3
ध्याने विवेदाशु चिरं चरितं पूर्वजन्मनः । ततश्चिरं ध्यानपरो नारदो भगवत्प्रियः ॥ ३ ॥
ध्याने विवेदाशु चिरं चरितं पूर्वजन्मनः । ततश्चिरं ध्यानपरो नारदो भगवत्प्रियः ॥ ३ ॥
Verse 4
ज्ञात्वा सर्वं सुवृत्तांतं सुप्रसन्नाननोऽब्रवीत् । भगवन्सर्ववृत्तांतः पूर्वकल्पसमुद्बवः ॥ ४ ॥
ज्ञात्वा सर्वं सुवृत्तान्तं सुप्रसन्नाननोऽब्रवीत् । भगवन्सर्ववृत्तान्तः पूर्वकल्पसमुद्भवः ॥ ४ ॥
Verse 5
मम स्मृतिमनुप्राप्तो विना युगललंभनम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः ॥ ५ ॥
तस्य महात्मनः नारदस्य वचनं श्रुत्वा मम स्मृतिः स्वयमेव समुपागता, न किञ्चिदन्तरप्रेरणं विना; तदनुसारं मया प्रत्युक्तम् ॥
Verse 6
सनत्कुमारो भगवान् व्याजहार यथातथम् । सनत्कुमार उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यस्मिञ्जन्मनि शूलिनः ॥ ६ ॥
भगवान् सनत्कुमारो यथातथ्यं व्याजहार। सनत्कुमार उवाच—शृणु विप्र, प्रवक्ष्यामि यस्मिञ्जन्मनि शूलिनः (शिवस्य) प्रादुर्भावः अभवत् ॥
Verse 7
प्राप्तं कृष्णरहस्यं वै सावधानो भवाधुना । अस्मात्सारस्वतात्कल्पात्पूर्वस्मिन्पंचविंशके ॥ ७ ॥
कृष्णरहस्यं वै त्वया प्राप्तम्; अधुना सावधानो भव। एतत् सारस्वतकल्पस्य पूर्वस्मिन् पञ्चविंशके निहितम् ॥
Verse 8
कल्पे त्वं काश्यपो जातो नारदो नाम नामतः । तत्रैकदा त्वं कैलासं प्राप्तः कृष्णस्य योगिनः ॥ ८ ॥
कस्मिंश्चित् कल्पे त्वं काश्यपः जातः, नामतः नारद इति प्रसिद्धः। तत्रैकदा त्वं कृष्णस्य परमयोगिनः कैलासं प्राप्तवान् ॥
Verse 9
संप्रष्टुं परमं तत्वं शिवं कैलासवासिनम् । त्वया पृष्टो महादेवो रहस्यं स्वप्रकाशितम् ॥ ९ ॥
परमं तत्त्वं जिज्ञासन् त्वं कैलासवासिनं शिवं संप्रष्टुम् आरब्धवान्। त्वया पृष्टो महादेवः स्वप्रकाशितं रहस्यं प्राकाशयत् ॥
Verse 10
कथयामास तत्वेन नित्यलीलानुगं हरेः । ततस्तदन्ते तु पुनस्त्वया विज्ञापितो हरः ॥ १० ॥
स तत्त्वतः कथयामास हरेर्नित्यलीलानुगं चरितम् । तदन्ते पुनरेव त्वया विज्ञापितो हरः ॥
Verse 11
नित्यां लीलां हरेर्द्रष्टुं ततः प्राह सदाशिवः । गोपीजनपदस्यांते वल्लभेति पदं ततः ॥ ११ ॥
हरेर्नित्यां लीलां द्रष्टुं ततः प्राह सदाशिवः । गोपीजनपदस्यान्ते ‘वल्लभ’ इति पदं योज्यताम् ॥
Verse 12
चरणाच्छरणं पश्चात्प्रपद्ये इति वै मनुः । मंत्रस्यास्य ऋषिः प्रोक्तो सुरभिश्छंद एव च ॥ १२ ॥
‘चरणाच्छरणं पश्चात् प्रपद्ये’ इति वै मनुः । अस्य मन्त्रस्य ऋषिः प्रोक्तो मनुः, छन्दः सुरभिः स्मृतम् ॥
Verse 13
गायत्री देवता चास्य बल्लवीवल्लभो विभुः । प्रपन्नोऽस्मीति तद्भक्तौ विनियोग उदाहृतः ॥ १३ ॥
अस्य छन्दो गायत्री, देवता बल्लवीवल्लभो विभुः । ‘प्रपन्नोऽस्मि’ इति तद्भक्तौ विनियोगः प्रकीर्तितः ॥
Verse 14
नास्य सिद्धादिकं विप्र शोधनं न्यासकल्पनम् । केवलं चिंतनं सद्यो नित्यलीलाप्रकाशकम् ॥ १४ ॥
नास्य सिद्ध्यादिकं विप्र, न शोधनं न्यासकल्पना । केवलं चिन्तनं सद्यो नित्यलीलाप्रकाशकम् ॥
Verse 15
आभ्यंतरस्य धर्मस्य साधनं वच्मि सांप्रतम् ॥ १५ ॥
आभ्यन्तरधर्मस्य साधनं सम्प्रति वक्ष्यामि।
Verse 16
संगृह्य मन्त्रं गुरुभक्तियुक्तो विचिंत्य सर्वं मनसा तदीहितम् । कृपां तदीयां निजधर्मसंस्थो विभावयन्नात्मनि तोषयेद्गुरुम् ॥ १६ ॥
मन्त्रं संगृह्य गुरुभक्तियुक्तः सर्वं तदीहितं मनसा विचिन्तयेत्। निजधर्मसंस्थः तदीयां कृपामात्मनि विभावयन् गुरुं तोषयेत्॥
Verse 17
सताः शिक्षेत वै धर्मांन्प्रपन्नानां भयापहान् । ऐहिकामुष्मिकीचिंताविधुरान् सिद्धिदायकान् ॥ १७ ॥
सतां समीपात् प्रपन्नानां भयापहान् धर्मान् शिक्षेत। ऐहिकामुष्मिकचिन्ताविधुरान् सिद्धिदायकान्॥
Verse 18
स्वेष्टदेवधिया नित्यं तोषयेद्वैष्णवांस्तथा । भर्त्सनादिकमेतेषां न कदाचिद्विचिंतयेत् ॥ १८ ॥
स्वेष्टदेवधिया नित्यं वैष्णवान् तोषयेत्। एतेषां भर्त्सनादिकं कदाचिदपि न विचिन्तयेत्॥
Verse 19
पूर्वकर्मवशाद्भव्यमैहिकं भोग्यमेव च । आयुष्यकं तथा कृष्णः स्वयमेव करिष्यति ॥ १९ ॥
पूर्वकर्मवशाद् यद् भव्यम् ऐहिकं भोग्यं च, तथा आयुष्यकं च—तत् कृष्णः स्वयमेव करिष्यति॥
Verse 20
श्रीकृष्णं नित्यलीलास्थं चिंतयेत्स्वधियानिशम् । श्रीमदर्चावतारेण कृष्णं परिचरेत्सदा ॥ २० ॥
स्वधिया निशं नित्यलीलास्थं श्रीकृष्णं चिन्तयेत्; श्रीमदर्चावतारेण च कृष्णं सदा परिचरेत्॥
Verse 21
अनन्यचिंतनीयोऽसौ प्रपन्नैः शरणार्थिभिः । स्थेयं च देहगेहादावुदासीनतया बुधैः ॥ २१ ॥
अनन्यचिन्तनीयः स प्रपन्नैः शरणार्थिभिः; बुधैश्च देहगेहादौ उदासीनतया स्थेयम्॥
Verse 22
गुरोरवज्ञां साधूनां निंदां भेदं हरे हरौ । वेदनिंदां हरेंर्नामबलात्पापसमीहनम् ॥ २२ ॥
गुरोरवज्ञा साधूनां निन्दा हरेर्हरौ भेदः; वेदनिन्दा हरेर्नामबलात् पापसमीहनं च—एते महापराधाः॥
Verse 23
अर्थवादं हरे र्नाम्नि पाषंडं नामसंग्रहे । अलसे नास्तिके चैव हरिनामोपदेशनम् ॥ २३ ॥
हरेर्नाम्नि अर्थवादबुद्धिः, नामसंग्रहे पाषण्डभावः; अलसे नास्तिके च हरिनामोपदेशः—एते नामापराधाः परिहर्तव्याः॥
Verse 24
नामविस्मरणं चापि नाम्न्यनादरमेव च । संत्यजेद् दूरतो वत्स दोषानेतान्सुदारुणान् ॥ २४ ॥
नामविस्मरणं नाम्न्यनादरं च; वत्स, एतान् सुदारुणान् दोषान् दूरतः संत्यजेत्॥
Verse 25
प्रपन्नोऽस्मीति सततं चिंतयेद्धृद्गतं हरिम् । स एव पालनं नित्यं करिष्यति ममेति च ॥ २५ ॥
प्रपन्नोऽस्मीति सततं हृदि स्थितं हरिं चिन्तयेत्। स एव मम नित्यं पालनं करिष्यतीति निश्चयं धारयेत्॥
Verse 26
तवास्मि राधिकानाथ कर्मणा मनसा गिरा । कृष्णकांतेति चैवास्मि युवामेव गतिर्मम ॥ २६ ॥
त्वास्मि राधिकानाथ कर्मणा मनसा गिरा। कृष्णकान्तेति चास्मि; युवामेव मम गतिः॥
Verse 27
दासाः सखायः पितरः प्रेयस्यश्च हरेरिह । सर्वे नित्या मुनिश्रेष्ठ चिंतनीया महात्मभिः ॥ २७ ॥
दासाः सखायः पितरः प्रेयस्यश्च हरेरिह। सर्वे नित्या मुनिश्रेष्ठ महात्मभिः सदा स्मरणीयाः॥
Verse 28
गमनागमने नित्यकरोति वनगोष्टयोः । गोचारणं वयस्यैश्च विनासुरविघातनम् ॥ २८ ॥
वनगोष्टयोर्नित्यं गमनागमने करोति। वयस्यैः सह गोचारणं, विघ्नकरासुरविनाशनं च॥
Verse 29
सखायो द्वादशाख्याता हरेः श्रीदामपूर्वकाः । राधिकायाः सुशीलाद्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः ॥ २९ ॥
हरेः सखायो द्वादश प्रोक्ताः श्रीदामाद्याः। राधिकायाः सख्यः द्वात्रिंशत् सुशीलाद्याः प्रकीर्तिताः॥
Verse 30
आत्मानं चिंतयेद्वत्स तासां मध्ये मनोरमाम् । रूपयौवनसंपन्नां किशोरीं च स्वलंकृताम् ॥ ३० ॥
वत्स, तासां मध्ये आत्मानं मनोरमां रूपयौवनसम्पन्नां स्वलङ्कृतां किशोरीं चिन्तयेत् ॥३०॥
Verse 31
नानाशिल्पकलाभिज्ञां कृष्णभोगानुरूपिणीम् । तत्सेवनसुखाह्लादभावेनातिसुनिर्वृताम् ॥ ३१ ॥
नानाशिल्पकलाभिज्ञां कृष्णभोगानुरूपिणीम् । तत्सेवनसुखाह्लादभावेनातिसुनिर्वृताम् ॥३१॥
Verse 32
ब्राह्मं मुहूर्तमारभ्य यावदर्धनिशा भवेत् । तावत्परिचरेत्तौ तु यथाकालानुसेवया ॥ ३२ ॥
ब्राह्मं मुहूर्तमारभ्य यावदर्धनिशा भवेत् । तावत्परिचरेत्तौ तु यथाकालानुसेवया ॥३२॥
Verse 33
सहस्रं च तयोर्न्नाम्नां पठेन्नित्यं समाहितः । एतसाधनमुद्दिष्टं प्रपन्नानां मुनीश्वर ॥ ३३ ॥
सहस्रं च तयोर्नाम्नां पठेन्नित्यं समाहितः । एतसाधनमुद्दिष्टं प्रपन्नानां मुनीश्वर ॥३३॥
Verse 34
नाख्येयं कस्यचित्तुभ्यं मया तत्त्वं प्रकाशितम् । सनत्कुमार उवाच । ततस्त्वं नारद पुनः पृष्टवान्वै सदाशिवम् ॥ ३४ ॥
सनत्कुमार उवाच—मया तुभ्यं प्रकाशितं तत्त्वं कस्यचित् नाख्येयम् । ततस्त्वं नारद पुनः सदाशिवं पृष्टवान् ॥३४॥
Verse 35
नाम्नां सहस्रं तच्चापि प्रोक्तवां स्तच्छृणुष्व मे । ध्यात्वा वृंदावने रम्ये यमुनातीरसंगतम् ॥ ३५ ॥
नाम्नां सहस्रं तच्चापि मया प्रोक्तं; इदानीं मे वचनात् शृणु। प्रथमं रम्ये वृन्दावने यमुनातीरसङ्गते प्रभुं ध्यात्वा पठ।
Verse 36
कल्पवृक्षं समाश्रित्य तिष्ठंतं राधिकायुतम् । पठेन्नामसहस्रं तु युगलाख्यं महामुने ॥ ३६ ॥
कल्पवृक्षं समाश्रित्य राधिकायुतं तत्र तिष्ठन्तं ध्यायन्। हे महामुने, युगलाख्यं नामसहस्रं पठेत्।
Verse 37
देवकीनंदनः शौरिर्वासुदेवो बलानुजः । गदाग्रजः कंसमोहः कंससेवकमोहनः ॥ ३७ ॥
देवकीनन्दनः शौरिः वासुदेवो बलानुजः। गदाग्रजः कंसमोहः कंससेवकमोहनः॥
Verse 38
भिन्नर्गलः भिन्नलोहः पितृबाह्यः पितृस्तुतः । मातृस्तुतः शिवध्येयो यमुनाजलभेदनः ॥ ३८ ॥
भिन्नर्गलः भिन्नलोहः पितृबाह्यः पितृस्तुतः। मातृस्तुतः शिवध्येयो यमुनाजलभेदनः॥
Verse 39
व्रजवासी व्रजानंदी नंदबालो दयानिधिः । लीलाबालः पद्मनेत्रो गोकुलोत्सव ईश्वरः ॥ ३९ ॥
व्रजवासी व्रजानन्दी नन्दबालो दयानिधिः। लीलाबालः पद्मनेत्रो गोकुलोत्सव ईश्वरः॥
Verse 40
गोपिकानंदनः कृष्णो गोपानंदः सतां गतिः । बकप्राणहरो विष्णुर्बकमुक्तिप्रदो हरिः ॥ ४० ॥
कृष्णो गोपिकानन्दनः, गोपानन्दः, सतां परा गतिः। विष्णुः स बकस्य प्राणान् जहार, हरिः पुनर्बकाय मोक्षं ददौ॥
Verse 41
बलदोलाशयशयः श्यामलः सर्वसुंदरः । पद्मनाभो हृषीकेशः क्रीडामनुजबालकः ॥ ४१ ॥
बलशेषभुजङ्गस्य शय्यायां शयितः प्रभुः; श्यामलः सर्वसुन्दरः पद्मनाभो हृषीकेशः, मनुजेषु बालवत् क्रीडति॥
Verse 42
लीलाविध्वस्तशकटो वेदमंत्राभिषेचितः । यशोदानंदनः कांतो मुनिकोटिनिषेवितः ॥ ४२ ॥
लीलया शकटं ध्वस्तं येन, वेदमन्त्रैश्चाभिषेचितः। यशोदानन्दनः कान्तो मुनिकोटिभिरर्चितः निषेवितश्च॥
Verse 43
नित्यं मधुवनावासी वैकुंठः संभवः क्रतुः । रमापतिर्यदुपतिर्मुरारिर्मधुसूदनः ॥ ४३ ॥
नित्यं मधुवनावासी वैकुण्ठः संभवः क्रतुः। रमापतिर्यदुपतिर्मुरारिर्मधुसूदनः॥
Verse 44
माधवो मानहारी च श्रीपतिर्भूधरः प्रभुः । बृहद्वनमहालीलो नंदसूनुर्महासनः ॥ ४४ ॥
माधवो मानहारी च श्रीपतिर्भूधरः प्रभुः। बृहद्वनमहालीलो नन्दसूनुर्महासनः॥
Verse 45
तृणावर्तप्राणहारी यशोदाविस्मयप्रदः । त्रैलोक्यवक्त्रः पद्माक्षः पद्महस्तः प्रियंकरः ॥ ४५ ॥
तृणावर्तप्राणहारी यशोदाविस्मयप्रदः । त्रैलोक्यवक्त्रः पद्माक्षः पद्महस्तः प्रियंकरः ॥
Verse 46
ब्रह्मण्यो धर्मगोप्ता च भूपतिः श्रीधरः स्वराट् । अजाध्यक्षः शिवाध्यक्षो धर्माध्यक्षो महेश्वरः ॥ ४६ ॥
ब्रह्मण्यो धर्मगोप्ता च भूपतिः श्रीधरः स्वराट् । अजाध्यक्षः शिवाध्यक्षो धर्माध्यक्षो महेश्वरः ॥
Verse 47
वेदांतवेद्यो ब्रह्मस्थः प्रजापतिरमोघदृक् । गोपीकरावलंबी च गोपबालकसुप्रियः ॥ ४७ ॥
वेदांतवेद्यो ब्रह्मस्थः प्रजापतिरमोघदृक् । गोपीकरावलंबी च गोपबालकसुप्रियः ॥
Verse 48
बालानुयीयी बलवान् श्रीदामप्रिय आत्मवान् । गोपीगृहांगणरतिर्भद्रः सुश्लोकमंगलः ॥ ४८ ॥
बालानुयीयी बलवान् श्रीदामप्रिय आत्मवान् । गोपीगृहांगणरतिर्भद्रः सुश्लोकमंगलः ॥
Verse 49
नवनीतहरो बालो नवनीतप्रियाशनः । बालवृन्दी मर्कवृंदी चकिताक्षः पलायितः ॥ ४९ ॥
नवनीतहरो बालो नवनीतप्रियाशनः । बालवृन्दी मर्कवृंदी चकिताक्षः पलायितः ॥
Verse 50
यशोदातर्जितः कंपी मायारुदितशोभनः । दामोदरोऽप्रमेयात्मा दयालुर्भक्तवत्सलः ॥ ५० ॥
यशोदातर्जितः कम्पी मायारुदितशोभनः । दामोदरोऽप्रमेयात्मा दयालुर्भक्तवत्सलः ॥
Verse 51
सुबद्धोलूखले नम्रशिरा गोपीकदर्थितः । वृक्षभंगी शोकभंगी धनदात्मजमोक्षणः ॥ ५१ ॥
सुबद्धोलूखले नम्रशिरा गोपीकदर्थितः । वृक्षभंगी शोकभंगी धनदात्मजमोक्षणः ॥
Verse 52
देवर्षिवचनश्लाघी भक्तवात्सल्यसागरः । व्रजकोलाहलकरो व्रजानदविवर्द्धनः ॥ ५२ ॥
देवर्षिवचनश्लाघी भक्तवात्सल्यसागरः । व्रजकोलाहलकरो व्रजानदविवर्द्धनः ॥
Verse 53
गोपात्मा प्रेरकः साक्षी वृंदावननिवासकृत् । वत्सपालो वत्सपतिर्गोपदारकमंडनः ॥ ५३ ॥
गोपात्मा प्रेरकः साक्षी वृंदावननिवासकृत् । वत्सपालो वत्सपतिर्गोपदारकमंडनः ॥
Verse 54
बालक्रीडो बालरतिर्बालकः कनकांगदी । पीताम्बरो हेममाली मणिमुक्ताविभूषणः ॥ ५४ ॥
बालक्रीडो बालरतिर्बालकः कनकांगदी । पीताम्बरो हेममाली मणिमुक्ताविभूषणः ॥
Verse 55
किंकिणीकटकी सूत्री नूपुरी मुद्रि कान्वितः । वत्सासुरपतिध्वंसी बकासुरविनाशनः ॥ ५५ ॥
किंकिणीकटकी यज्ञोपवीतधारी नूपुरमुद्राभिरलंकृतः। वत्सासुराधिपतिध्वंसी बकासुरविनाशनः॥
Verse 56
अघासुरविनाशी च विनिद्रीकृतबालकः । आद्य आत्मप्रदः संगी यमुनातीरभोजनः ॥ ५६ ॥
अघासुरविनाशी च सुप्तबालकबोधकः। आद्यः आत्मप्रदः संगी यमुनातीरभोजनः॥
Verse 57
गोपालमंडलीमध्यः सर्वगोपालभूषणः । कृतहस्ततलग्रासो व्यंजनाश्रितशाखिकः ॥ ५७ ॥
गोपालमण्डलीमध्ये स्थितः सर्वगोपालभूषणः। हस्ततलग्रासभोजी व्यञ्जनैः सह शाख्याश्रयी॥
Verse 58
कृतबाहुश्रृंगयष्टिगुंजालंकृतकंठकः । मयूरपिच्छमुकुटो वनमालाविभूषितः ॥ ५८ ॥
बाहुश्रृङ्गयष्टिगुञ्जालङ्कृतकण्ठः। मयूरपिच्छमुकुटी वनमालाविभूषितः॥
Verse 59
गैरिकाचित्रितवपुर्नवमेघवपुः स्मरः । कोटिकंदर्पलावण्यो लसन्मकरकुंडलः ॥ ५९ ॥
गैरिकाचित्रितवपुः नवमेघसमप्रभः। कोटिकन्दर्पलावण्यो लसन्मकरकुण्डलः॥
Verse 60
आजानुबाहुर्भगवान्निद्रारहितलोचनः । कोटिसागरगाभीर्यः कालकालः सदाशिवः ॥ ६० ॥
आजानुबाहुर्भगवान् निद्रारहितलोचनः । कोटिसागरगाम्भीर्यः कालकालः सदाशिवः ॥
Verse 61
विरंचिमोहनवपुर्गोपवत्सवपुर्द्धरः । ब्रह्मांडकोटिजनको ब्रह्ममोहविनाशकः ॥ ६१ ॥
विरञ्चिमोहनवपुः गोपवत्सवपुर्धरः । ब्रह्माण्डकोटिजनको ब्रह्ममोहविनाशकः ॥
Verse 62
ब्रह्मा ब्रह्मेडितः स्वामी शक्रदर्पादिनाशनः । गिरिपूजोपदेष्टा च धृतगोवर्द्धनाचलः ॥ ६२ ॥
ब्रह्मा ब्रह्मेडितः स्वामी शक्रदर्पादिनाशनः । गिरिपूजोपदेष्टा च धृतगोवर्धनाचलः ॥
Verse 63
पुरंदरेडितः पूज्यः कामधेनुप्रपूजितः । सर्वतीर्थाभिषिक्तश्च गोविंदो गोपरक्षकः ॥ ६३ ॥
पुरन्दरैडितः पूज्यः कामधेनुप्रपूजितः । सर्वतीर्थाभिषिक्तश्च गोविन्दो गोपरक्षकः ॥
Verse 64
कालियार्तिकरः क्रूरो नागपत्नीडितो विराट् । धेनुकारिः प्रलंबारिर्वृषासुरविमर्दनः ॥ ६४ ॥
कालियार्तिकरः क्रूरो नागपत्नीडितो विराट् । धेनुकारिः प्रलम्बारिर्वृषासुरविमर्दनः ॥
Verse 65
मायासुरात्मजध्वंसी केशिकंठविदारकः । गोपगोप्ता धेनुगोप्ता दावाग्निपरिशोषकः ॥ ६५ ॥
मायासुरात्मजध्वंसी केशिकण्ठविदारकः। गोपगोप्ता धेनुगोप्ता दावाग्निपरिशोषकः॥
Verse 66
गोपकन्यावस्त्रहारी गोपकन्यावरप्रदः । यज्ञपत्न्यन्नभोजी च मुनिमानापहारकः ॥ ६६ ॥
गोपकन्यावस्त्रहारी गोपकन्यावरप्रदः। यज्ञपत्न्यन्नभोजी च मुनिमानापहारकः॥
Verse 67
जलेशमानमथनो नन्दगोपालजीवनः । गन्धर्वशापमोक्ता च शंखचूडशिरोहरः ॥ ६७ ॥
जलेशमानमथनो नन्दगोपालजीवनः। गन्धर्वशापमोक्ता च शंखचूडशिरोहरः॥
Verse 68
वंशी वटी वेणुवादी गोपीचिन्तापहारकः । सर्वगोप्ता समाह्वानः सर्वगोपीमनोरथः ॥ ६८ ॥
वंशी वटी वेणुवादी गोपीचिन्तापहारकः। सर्वगोप्ता समाह्वानः सर्वगोपीमनोरथः॥
Verse 69
व्यंगधर्मप्रवक्ता च गोपीमण्डलमोहनः । रासक्रीडारसास्वादी रसिको राधिकाधवः ॥ ६९ ॥
व्यंगधर्मप्रवक्ता च गोपीमण्डलमोहनः। रासक्रीडारसास्वादी रसिको राधिकाधवः॥
Verse 70
किशोरीप्राणनाथश्च वृषभानसुताप्रियः । सर्वगोपीजनानंदी गोपीजनविमोहनः ॥ ७० ॥
किशोरीप्राणनाथोऽसौ वृषभानुसुताप्रियः । सर्वगोपिजनानन्दी गोपीजनविमोहनः ॥
Verse 71
गोपिकागीतचरितो गोपीनर्तनलालसः । गोपीस्कन्धाश्रितकरो गोपिकाचुंबनप्रियः ॥ ७१ ॥
गोपिकागीतचरितो गोपीनर्तनलालसः । गोपीस्कन्धाश्रितकरो गोपिकाचुम्बनप्रियः ॥
Verse 72
गोपिकामार्जितमुखो गोपीव्यंजनवीजितः । गोपिकाकेशसंस्कारी गोपिकापुष्पसंस्तरः ॥ ७२ ॥
गोपिकामार्जितमुखो गोपीव्यजनवीजितः । गोपिकाकेशसंस्कारी गोपिकापुष्पसंस्तरः ॥
Verse 73
गोपिकाहृदयालंबी गोपीवहनतत्परः । गोपिकामदहारी च गोपिकापरमार्जितः ॥ ७३ ॥
गोपिकाहृदयालम्बी गोपीवहनतत्परः । गोपिकामदहारी च गोपिकापरमार्जितः ॥
Verse 74
गोपिकाकृतसंनीलो गोपिकासंस्मृतप्रियः । गोपिकावन्दितपदो गोपिकावशवर्तनः ॥ ७४ ॥
गोपिकाकृतसंनीलो गोपिकासंस्मृतप्रियः । गोपिकावन्दितपदो गोपिकावशवर्तनः ॥
Verse 75
राधा पराजितः श्रीमान्निकुञ्जेसुविहारवान् । कुञ्जप्रियः कुञ्जवासी वृन्दावनविकासनः ॥ ७५ ॥
राधया पराजितः श्रीमान् निकुञ्जेषु विहारवान्। कुञ्जप्रियः कुञ्जवासी वृन्दावनं दिव्यतेजसा विकासयति॥
Verse 76
यमुनाजलसिक्तांगो यमुनासौख्यदायकः । शशिसंस्तंभनः शूरः कामी कामविमोहनः ॥ ७६ ॥
यमुनाजलसिक्ताङ्गः यमुनासुखदायकः। शशिसंस्तम्भनः शूरः कामी कामविमोहनः॥
Verse 77
कामाद्याः कामनाथश्च काममानसभेदनः । कामदः कामरूपश्च कामिनीकामसंचयः ॥ ७७ ॥
कामाद्यः कामनाथश्च काममानसभेदनः। कामदः कामरूपश्च कामिनीकामसञ्चयः॥
Verse 78
नित्यक्रीडो महालीलः सर्वः सर्वगतस्तथा । परमात्मा पराधीशः सर्वकारणकारणः ॥ ७८ ॥
नित्यक्रीडः महालीलः सर्वः सर्वगतस्तथा। परमात्मा पराधीशः सर्वकारणकारणः॥
Verse 79
गृहीतनारदवचा ह्यक्रूरपरिचिंतितः । अक्रूरवन्दितपदो गोपिकातोषकारकः ॥ ७९ ॥
गृहीतनारदवचाः अक्रूरपरिचिन्तितः। अक्रूरवन्दितपादः गोपिकातोषकारकः॥
Verse 80
अक्रूरवाक्यसंग्राही मथुरावासकारणः । अक्रूरतापशमनो रजकायुःप्रणाशनः ॥ ८० ॥
अक्रूरवाक्यसंग्राही मथुरावासकारणः । अक्रूरतापशमनो रजकायुःप्रणाशनः ॥
Verse 81
मथुरानन्ददायी च कंसवस्त्रविलुण्ठनः । कंसवस्त्रपरीधानो गोपवस्त्रप्रदायकः ॥ ८१ ॥
मथुरानन्ददायी च कंसवस्त्रविलुण्ठनः । कंसवस्त्रपरीधानो गोपवस्त्रप्रदायकः ॥
Verse 82
सुदामगृहगामी च सुदामपरिपूजितः । तंतुवाय कसंप्रीतः कुब्जाचंदनलेपनः ॥ ८२ ॥
सुदामगृहगामी च सुदामपरिपूजितः । तंतुवाय कसंप्रीतः कुब्जाचंदनलेपनः ॥
Verse 83
कुब्जारूपप्रदो विज्ञो मुकुंदो विष्टरश्रवाः । सर्वज्ञो मथुरालोकी सर्वलोकाभिनंदनः ॥ ८३ ॥
कुब्जारूपप्रदो विज्ञो मुकुंदो विष्टरश्रवाः । सर्वज्ञो मथुरालोकी सर्वलोकाभिनंदनः ॥
Verse 84
कृपाकटाक्षदर्शी च दैत्यारिर्देवपालकः । सर्वदुःखप्रशमनो धनुभर्ङ्गी महोत्सवः ॥ ८४ ॥
कृपाकटाक्षदर्शी च दैत्यारिर्देवपालकः । सर्वदुःखप्रशमनो धनुभर्ङ्गी महोत्सवः ॥
Verse 85
कुवलयापीडहंता दंतस्कंधबलाग्रणीः । कल्परूपधरोधीरो दिव्यवस्त्रानुलेपनः ॥ ८५ ॥
कुवलयापीडहन्ता दन्तस्कन्धबलाग्रणीः। यथेष्टकल्परूपधरो धीरः दिव्यवस्त्रानुलेपनभूषितः॥
Verse 86
मल्लरूपो महाकालः कामरूपी बलान्वितः । कंसत्रासकरो भीमो मुष्टिकांतश्च कंसहा ॥ ८६ ॥
मल्लरूपो महाकालसदृशः कामरूपी बलान्वितः। कंसत्रासकरो भीमो मुष्टिकान्तक एव च कंसहा॥
Verse 87
चाणूरघ्नो भयहरः शलारिस्तोशलांतकः । वैकुंठवासी कंसारिः सर्वदुष्टनिषूदनः ॥ ८७ ॥
चाणूरघ्नो भयहरः शलारिवैरि-तोषलान्तकः। वैकुण्ठवासी कंसारिः सर्वदुष्टनिषूदनः॥
Verse 88
देवदुंदुभिनिर्घोषी पितृशोकनिवारणः । यादवेंद्रः सतांनाथो यादवारिप्रमर्द्दनः ॥ ८८ ॥
देवदुन्दुभिनिर्घोषी पितृशोकनिवारणः। यादवेंद्रः सतांनाथो यादवारिप्रमर्दनः॥
Verse 89
शौरिशोकविनाशी च देवकीतापनाशनः । उग्रसेनपरित्राता उग्रसेनाभिपूजितः ॥ ८९ ॥
शौरिशोकविनाशी च देवकीतापनाशनः। उग्रसेनपरित्राता उग्रसेनाभिपूजितः॥
Verse 90
उग्रसेनाभिषेकी च उग्रसेनदया परः । सर्वसात्वतसाक्षी च यदूनामभिनंदनः ॥ ९० ॥
उग्रसेनाभिषेकी च उग्रसेनदया परः । सर्वसात्वतसाक्षी च यदूनामभिनन्दनः ॥
Verse 91
सर्वमाथुरसंसेव्यः करुणो भक्तबांधवः । सर्वगोपालधनदो गोपीगोपाललालसः ॥ ९१ ॥
सर्वमाथुरसंसेव्यः करुणो भक्तबान्धवः । सर्वगोपालधनदो गोपीगोपाललालसः ॥
Verse 92
शौरिदत्तोपवीती च उग्रसेनदयाकरः । गुरुभक्तो ब्रह्मचारी निगमाध्ययने रतः ॥ ९२ ॥
शौरिदत्तोपवीती च उग्रसेनदयाकरः । गुरुभक्तो ब्रह्मचारी निगमाध्ययने रतः ॥
Verse 93
संकर्षणसहाध्यायी सुदामसुहृदेव च । विद्यानिधिः कलाकोशो मृतपुत्रदस्तथा ॥ ९३ ॥
संकर्षणसहाध्यायी सुदामसुहृदेव च । विद्यानिधिः कलाकोशो मृतपुत्रदस्तथा ॥
Verse 94
चक्री पांचजनी चैव सर्वनारकिमोचनः । यमार्चितः परो देवो नामोच्चारवसो ऽच्युतः ॥ ९४ ॥
चक्री पाञ्चजनी चैव सर्वनारकिमोचनः । यमार्चितः परो देवो नामोच्चारवसोऽच्युतः ॥
Verse 95
कुब्जा विलासी सुभगो दीनबंधुरनूपमः । अक्रूरगृहगोप्ता च प्रतिज्ञापालकः शुभः ॥ ९५ ॥
कुब्जोद्धारकः क्रीडाविलासी सुभगः शुभलक्षणः। दीनबन्धुरनूपमः अक्रूरगृहगोप्ता प्रतिज्ञापालकः शुभः॥
Verse 96
जरासंधजयी विद्वान् यवनांतो द्विजाश्रयः । मुचुकुंदप्रियकरोजरासंधपलायितः ॥ ९६ ॥
जरासन्धजयी विद्वान् यवनान्तो द्विजाश्रयः। मुचुकुन्दप्रियकरो यस्माज्जरासन्धः पलायितः॥
Verse 97
द्वारकाजनको गूढो ब्रह्मण्यः सत्यसंगरः । लीलाधरः प्रियकरो विश्वकर्मा यशःप्रदः ॥ ९७ ॥
द्वारकाजनको गूढो ब्रह्मण्यः सत्यसंगरः। लीलाधरः प्रियकरो विश्वकर्मा यशःप्रदः॥
Verse 98
रुक्मिणीप्रियसंदेशो रुक्मशोकविवर्द्धनः । चैद्यशोकालयः श्रेष्ठो दुष्टराजन्यनाशनः ॥ ९८ ॥
रुक्मिणीप्रियसन्देशो रुक्मशोकविवर्धनः। चैद्यशोकालयः श्रेष्ठो दुष्टराजन्यनाशनः॥
Verse 99
रुक्मिवैरूप्यकरणो रुक्मिणीवचने रतः । बलभद्रवचोग्राही मुक्तरुक्मी जनार्दनः ॥ ९९ ॥
रुक्मिवैरूप्यकरणो रुक्मिणीवचने रतः। बलभद्रवचोग्राही मुक्तरुक्मी जनार्दनः॥
Verse 100
रुक्मिणीप्राणनाथश्च सत्यभामापतिः स्वयम् । भक्तपक्षी भक्तिवश्यो ह्यक्रूरमणिदायकः ॥ १०० ॥
रुक्मिणीप्राणनाथः स सत्यभामापतिः स्वयम्। भक्तपक्षी भक्तिवश्योऽक्रूराय मणिदायकः॥
Verse 101
शतधन्वाप्राणहारी ऋक्षराजसुताप्रियः । सत्राजित्तनयाकांतो मित्रविंदापहारकः ॥ १०१ ॥
शतधन्वप्राणहारी ऋक्षराजसुताप्रियः। सत्राजित्तनयाकान्तो मित्रविन्दापहारकः॥
Verse 102
सत्यापतिर्लक्ष्मणाजित्पूज्यो भद्राप्रियंकरः । नरका सुरघातीं च लीलाकन्याहरो जयी ॥ १०२ ॥
सत्यापतिः लक्ष्मणाजित्पूज्यो भद्राप्रियंकरः। नरकासुरघाती च लीलाकन्यापहारकः जयी॥
Verse 103
मुरारिर्मदनेशोऽपि धरित्रीदुःखनाशनः । वैनतेयी स्वर्गगामी अदित्य कुंडलप्रदः ॥ १०३ ॥
मुरारिर्मदनेशोऽपि धरित्रीदुःखनाशनः। वैनतेयस्वर्गगामी आदित्यः कुण्डलप्रदः॥
Verse 104
इंद्रार्चितो रमाकांतो वज्रिभार्याप्रपूजितः । पारिजातापहारी च शक्रमानापहारकः ॥ १०४ ॥
इन्द्रार्चितो रमाकान्तो वज्रिभार्याप्रपूजितः। पारिजातापहारी च शक्रमानापहारकः॥
Verse 105
प्रद्युम्नजनकः सांबतातो बहुसुतो विधुः । गर्गाचार्यः सत्यगतिर्धर्माधारो धारधरः ॥ १०५ ॥
स प्रद्युम्नजनकः, सांबतातः, बहुसुतो विधुरिव; गर्गाचार्यरूपः सत्यगतिः, धर्माधारः, धारधरश्च॥
Verse 106
द्वारकामंडनः श्लोक्यः सुश्लोको निगमालयः । पौंड्रकप्राणहारी च काशीराजशिरोहरः ॥ १०६ ॥
स द्वारकामण्डनः श्लोक्यः, सुश्लोको निगमालयः; पौण्ड्रकप्राणहारी च काशीराजशिरोहरः॥
Verse 107
अवैष्णवविप्रदाही सुदक्षिणभयाबहः । जरासंधविदारीं च धर्मनन्दनयज्ञकृत् ॥ १०७ ॥
अवैष्णवविप्रदाही, सुदक्षिणभयाबहः; जरासन्धविदारी च धर्मनन्दनयज्ञकृत्॥
Verse 108
शिशुपालशिररश्चेदी दंतवक्रविनाशनः । विदूरथांसकः श्रीशः श्रीदो द्विविदनाशनः ॥ १०८ ॥
शिशुपालशिरश्छेदी, दन्तवक्रविनाशनः; विदूरथांसकः श्रीशः, श्रीदो द्विविदनाशनः॥
Verse 109
रुक्मिणीमानहारी च रुक्मिणीमानवर्द्धनः । देवर्षिशापहर्ता च द्रौपदीवाक्यपालकः ॥ १०९ ॥
रुक्मिणीमानहारी च रुक्मिणीमानवर्द्धनः; देवर्षिशापहर्ता च द्रौपदीवाक्यपालकः॥
Verse 110
दुर्वासो भयहाति व पांचालीस्मरणागतः । पार्थदूतः पार्थमन्त्री पार्थदुःखौधनाशनः ॥ ११० ॥
दुर्वासोभयहरः पाञ्चालीस्मरणागतोऽथ च। पार्थदूतः पार्थमन्त्री पार्थदुःखौघनाशनः॥
Verse 111
पार्थमानापहारी च पार्थजीवनदायकः । पांचाली वस्त्रदाता च विश्वपालकपालकः ॥ १११ ॥
पार्थमानापहारी च पार्थजीवनदायकः। पाञ्चालीवस्त्रदाता च विश्वपालकपालकः॥
Verse 112
श्वेताश्वसारथिः सत्यः सत्यसाध्यो भयापहः । सत्यसंधः सत्यरतिः सत्यप्रिय उदारधीः ॥ ११२ ॥
श्वेताश्वसारथिः सत्यः सत्यसाध्यो भयापहः। सत्यसन्धः सत्यरतिः सत्यप्रिय उदारधीः॥
Verse 113
महासेनजयी चैव शिवसैन्यविनाशननः । बाणासुरभुजच्छेत्ता बाणबाहुवरप्रदः ॥ ११३ ॥
महासेनजयी चैव शिवसैन्यविनाशनः। बाणासुरभुजच्छेत्ता बाणबाहुवरप्रदः॥
Verse 114
तार्क्ष्यमानापहारी च तार्क्ष्यतेजोविवर्द्धनः । रामस्वरूपधारी च सत्यभामामुदावहः ॥ ११४ ॥
तार्क्ष्यमानापहारी च तार्क्ष्यतेजोविवर्द्धनः। रामस्वरूपधारी च सत्यभामामुदावहः॥
Verse 115
रत्नाकरजलक्रीडो व्रजलीलाप्रदर्शकः । स्वप्रतिज्ञापरिध्वंसी भीष्माज्ञापरिपालकः ॥ ११५ ॥
रत्नाकरजले क्रीडन् व्रजलीलाः प्रकाशयन् । स्वप्रतिज्ञां परिध्वंस्य भीष्माज्ञां परिपालयन् ॥
Verse 116
वीरायुधहरः कालः कालिकेशो महाबलः । वर्वरीषशिरोहारी वर्वरीषशिरःप्रदः ॥ ११६ ॥
वीरायुधहरः कालः कालिकेशो महाबलः । वर्वरीषशिरो हृत्वा वर्वरीषशिरः प्रदः ॥
Verse 117
धर्मपुत्रजयी शूरदुर्योधनमदांतकः । गोपिकाप्रीतिनिर्बंधनित्यक्रीडो व्रजेश्वरः ॥ ११७ ॥
धर्मपुत्रजयी शूरदुर्योधनमदान्तकः । गोपिकाप्रीतिनिर्बन्धनित्यक्रीडो व्रजेश्वरः ॥
Verse 118
राधाकुंडरतिर्धन्यः सदांदोलसमाश्रितः । सदामधुवनानन्दी सदावृंदावनप्रियः ॥ ११८ ॥
राधाकुण्डरतिर्धन्यः सदान्दोलसमाश्रितः । सदामधुवनानन्दी सदावृन्दावनप्रियः ॥
Verse 119
अशोकवनसन्नद्धः सदातिलकसंगतः । सदागोवर्द्धनरतिः सदा गोकुलवल्लभः ॥ ११९ ॥
अशोकवनसन्नद्धः सदातिलकसंगतः । सदागोवर्धनरतिः सदा गोकुलवल्लभः ॥
Verse 120
भांडीरवटसंवासी नित्यं वंशीवटस्थितः । नन्दग्रामकृतावासो वृषभानुग्रहप्रियः ॥ १२० ॥
भाण्डीरवटसंवासी नित्यं वंशीवटस्थितः । नन्दग्रामकृतावासो वृषभानुग्रहप्रियः ॥
Verse 121
गृहीतकामिनीरूपो नित्यं रासिविलासकृत् । वल्लवीजनसंगोप्ता वल्लवीजनवल्लभः ॥ १२१ ॥
गृहीतकामिनीरूपो नित्यं रासिविलासकृत् । वल्लवीजनसंगोप्ता वल्लवीजनवल्लभः ॥
Verse 122
देवशर्मकृपाकर्ता कल्पपादपसंस्थितः । शिलानुगन्धनिलयः पादचारी घनच्छविः ॥ १२२ ॥
देवशर्मकृपाकर्ता कल्पपादपसंस्थितः । शिलानुगन्धनिलयः पादचारी घनच्छविः ॥
Verse 123
अतसीकुसुमप्रख्यः सदा लक्ष्मीकृपाकरः । त्रिपुरारिप्रियकरो ह्युग्रधन्वापराजितः ॥ १२३ ॥
अतसीकुसुमप्रख्यः सदा लक्ष्मीकृपाकरः । त्रिपुरारिप्रियकरो ह्युग्रधन्वापराजितः ॥
Verse 124
षड्धुरध्वंसकर्ता च निकुंभप्राणहारकः । वज्रनाभपुरध्वंसी पौंड्रकप्राणहारकः ॥ १२४ ॥
षड्धुरध्वंसकर्ता च निकुंभप्राणहारकः । वज्रनाभपुरध्वंसी पौंड्रकप्राणहारकः ॥
Verse 125
बहुलाश्वप्रीतिकर्ता द्विजवर्यप्रियंकरः । शिवसंकटहारी च वृकासुरविनाशनः ॥ १२५ ॥
बहुलाश्वप्रीतिकर्ता द्विजवर्यप्रियंकरः । शिवसंकटहारी च वृकासुरविनाशनः ॥ १२५ ॥
Verse 126
भृगुसत्कारकारी च शिवसात्त्विकताप्रदः । गोकर्णपूजकः सांबकुष्ठविध्वंसकारणः ॥ १२६ ॥
भृगुसत्कारकारी च शिवसात्त्विकताप्रदः । गोकर्णपूजकः सांबकुष्ठविध्वंसकारणः ॥ १२६ ॥
Verse 127
वेदस्तुतो वेदवेत्ता यदुवंशविवर्द्धनः । यदुवंशविनाशी च उद्धवोद्धारकारकः ॥ १२७ ॥
वेदस्तुतो वेदवेत्ता यदुवंशविवर्द्धनः । यदुवंशविनाशी च उद्धवोद्धारकारकः ॥ १२७ ॥
Verse 128
राधा च राधिका चैव आनंदा वृषभानुजा । वृन्दावनेश्वरी पुण्या कृष्णमानसहारिणी ॥ १२८ ॥
राधा च राधिका चैव आनंदा वृषभानुजा । वृन्दावनेश्वरी पुण्या कृष्णमानसहारिणी ॥ १२८ ॥
Verse 129
प्रगल्भा चतुरा कामा कामिनी हरिमोहिनी । ललिता मधुरा माध्वी किशोरी कनकप्रभा ॥ १२९ ॥
प्रगल्भा चतुरा कामा कामिनी हरिमोहिनी । ललिता मधुरा माध्वी किशोरी कनकप्रभा ॥ १२९ ॥
Verse 130
जितचंद्रा जितमृगा जितसिंहा जितद्विपा । जितरंभा जितपिका गोविंदहृदयोद्भवा ॥ १३० ॥
या चन्द्रं जितवती, मृगं जितवती, सिंहं जितवती, द्विपं जितवती; रम्भां जितवती, पिकां च जितवती—सा गोविन्दहृदयादुद्भवा देवी।
Verse 131
जितबिंबा जितशुका जितपद्मा कुमारिका । श्रीकृष्णाकर्षणा देवी नित्यं युग्मस्वरूपिणी ॥ १३१ ॥
या बिम्बफलरागं जितवती, शुकसौन्दर्यं जितवती, पद्मशोभां जितवती—सा नित्यकुमारिका; श्रीकृष्णाकर्षणा देवी नित्यं युग्मस्वरूपिणी।
Verse 132
नित्यं विहारिणी कांता रसिका कृष्णवल्लभा । आमोदिनी मोदवती नंदनंदनभूषिता ॥ १३२ ॥
नित्यं विहारिणी कान्ता रसिका कृष्णवल्लभा; आमोदिनी मोदवती नन्दनन्दनभूषिता।
Verse 133
दिव्यांबरा दिव्यहारा मुक्तामणिविभूषिता । कुञ्जप्रिया कुञ्जवासा कुञ्जनायकनायिका ॥ १३३ ॥
दिव्याम्बरा दिव्यहारा मुक्तामणिविभूषिता; कुञ्जप्रिया कुञ्जवासा कुञ्जनायकनायिका।
Verse 134
चारुरूपा चारुवक्त्रा चारुहेमांगदा शुभा । श्रीकृष्णवेणुसंगीता मुरलीहारिणी शिवा ॥ १३४ ॥
चारुरूपा चारुवक्त्रा चारुहेमाङ्गदा शुभा; श्रीकृष्णवेणुसङ्गीता मुरलीहारिणी शिवा।
Verse 135
भद्रा भगवती शांता कुमुदा सुन्दरी प्रिया । कृष्णरतिः श्रीकृष्णसहचारिणी ॥ १३५ ॥
सा भद्रा भगवती शान्ता कुमुदा सुन्दरी प्रिया । कृष्णरतिः श्रीकृष्णसहचारिणी सदा ॥
Verse 136
वंशीवटप्रियस्थाना युग्मायुग्मस्वरूपिणी । भांडीरवासिनी शुभ्रा गोपीनाथप्रिया सखी ॥ १३६ ॥
वंशीवटप्रियस्थाना युग्मायुग्मस्वरूपिणी । भाण्डीरवासिनी शुभ्रा गोपीनाथप्रिया सखी ॥
Verse 137
श्रुतिनिःश्वसिता दिव्या गोविंदरसदायिनी । श्रीकृष्णप्रार्थनीशाना महानन्दप्रदायिनी ॥ १३७ ॥
सा श्रुतिनिःश्वसिता दिव्या गोविन्दरसदायिनी । श्रीकृष्णप्रार्थनीशाना महानन्दप्रदायिनी ॥
Verse 138
वैकुंठजनसंसेव्या कोटिलक्ष्मी सुखावहा । कोटिकंदर्पलावण्या रतिकोटिरतिप्रदा ॥ १३८ ॥
वैकुण्ठजनसंसेव्या कोटिलक्ष्मी सुखावहा । कोटिकन्दर्पलावण्या रतिकोटिरतिप्रदा ॥
Verse 139
भक्तिग्राह्या भक्तिरूपा लावण्यसरसी उमा । ब्रह्मरुद्रादिसंराध्या नित्यं कौतूहलान्विता ॥ १३९ ॥
भक्तिग्राह्या भक्तिरूपा लावण्यसरसी उमा । ब्रह्मरुद्रादिसंराध्या नित्यं कौतूहलान्विता ॥
Verse 140
नित्यलीला नित्यकामा नित्यश्रृंगारभूषिता । नित्यवृन्दावनरसा नन्दनन्दनसंयुता ॥ १४० ॥
नित्यलीलामयी नित्यकामा नित्यश्रृङ्गारभूषिता । नित्यं वृन्दावनरसं आस्वादयन्ती नन्दनन्दनसंयुता ॥
Verse 141
गोपगिकामण्डलीयुक्ता नित्यं गोपालसंगता । गोरसक्षेपणी शूरा सानन्दानन्ददायिनी ॥ १४१ ॥
गोपिकामण्डलीयुक्ता नित्यं गोपालसङ्गता । गोरसक्षेपणी धीराऽऽनन्दानन्दप्रदायिनी ॥
Verse 142
महालीला प्रकृष्टा च नागरी नगचारिणी । नित्यमाघूर्णिता पूर्णा कस्तूरीतिलकान्विता ॥ १४२ ॥
महालीला प्रकृष्टा च नागरी नगचारिणी । नित्यमाघूर्णिता पूर्णा कस्तूरीतिलकान्विता ॥
Verse 143
पद्मा श्यामा मृगाक्षी च सिद्धिरूपा रसावहा । कोटिचन्द्रानना गौरी कोटिकोकिलसुस्वरा ॥ १४३ ॥
पद्मा श्यामा मृगाक्षी च सिद्धिरूपा रसावहा । कोटिचन्द्रानना गौरी कोटिकोकिलसुस्वरा ॥
Verse 144
शीलसौंदर्यनिलया नन्दनन्दनलालिता । अशोकवनसंवासा भांडीरवनसङ्गता ॥ १४४ ॥
शीलसौन्दर्यनिलया नन्दनन्दनलालिता । अशोकवनसंवासा भाण्डीरवनसङ्गता ॥
Verse 145
कल्पद्रुमतलाविष्टा कृष्णा विश्वा हरिप्रिया । अजागम्या भवागम्या गोवर्द्धनकृतालया ॥ १४५ ॥
कल्पद्रुमतलाविष्टा कृष्णा विश्वा हरिप्रिया । अजागम्या भवागम्या गोवर्द्धनकृतालया ॥
Verse 146
यमुनातीरनिलया शश्वद्गोविंदजल्पिनी । शश्वन्मानवती स्निग्धा श्रीकृष्णपरिवन्दिता ॥ १४६ ॥
यमुनातीरनिलया शश्वद्गोविंदजल्पिनी । शश्वन्मानवती स्निग्धा श्रीकृष्णपरिवन्दिता ॥
Verse 147
कृष्णस्तुता कृष्णवृता श्रीकृष्णहृदयालया । देवद्रुमफला सेव्या वृन्दावनरसालया ॥ १४७ ॥
कृष्णस्तुता कृष्णवृता श्रीकृष्णहृदयालया । देवद्रुमफला सेव्या वृन्दावनरसालया ॥
Verse 148
कोटितीर्थमयी सत्या कोटितीर्थफलप्रदा । कोटियोगसुदुष्प्राप्या कोटियज्ञदुराश्रया ॥ १४८ ॥
कोटितीर्थमयी सत्या कोटितीर्थफलप्रदा । कोटियोगसुदुष्प्राप्या कोटियज्ञदुराश्रया ॥
Verse 149
मनसा शशिलेखा च श्रीकोटिसुभगाऽनघा । कोटिमुक्तसुखा सौम्या लक्ष्मीकोटिविलासिनी ॥ १४९ ॥
मनसा शशिलेखा च श्रीकोटिसुभगाऽनघा । कोटिमुक्तसुखा सौम्या लक्ष्मीकोटिविलासिनी ॥
Verse 150
तिलोत्तमा त्रिकालस्था त्रिकालज्ञाप्यधीश्वरी । त्रिवेदज्ञा त्रिलोकज्ञा तुरीयांतनिवासिनी ॥ १५० ॥
सा तिलोत्तमा त्रिकालस्था त्रिकालज्ञाप्यधीश्वरी । त्रिवेदज्ञा त्रिलोकज्ञा तुरीयान्तर्निवासिनी ॥
Verse 151
दुर्गाराध्या रमाराध्या विश्वाराध्या चिदात्मिका । देवाराध्या पराराध्या ब्रह्माराध्या परात्मिका ॥ १५१ ॥
सा दुर्गाराध्या रमाराध्या विश्वाराध्या चिदात्मिका । देवाराध्या पराराध्या ब्रह्माराध्या परात्मिका ॥
Verse 152
शिवाराध्या प्रेमसाध्या भक्ताराध्या रसात्मिका । कृष्णप्राणार्पिणी भामा शुद्धप्रेमविलासिनी ॥ १५२ ॥
सा शिवाराध्या प्रेमसाध्या भक्ताराध्या रसात्मिका । कृष्णप्राणार्पिणी भामा शुद्धप्रेमविलासिनी ॥
Verse 153
कृष्णाराध्या भक्तिसाध्या भक्तवृन्दनिषेविता । विश्वाधारा कृपाधारा जीवधारातिनायिका ॥ १५३ ॥
सा कृष्णाराध्या भक्तिसाध्या भक्तवृन्दनिषेविता । विश्वाधारा कृपाधारा जीवधारातिनायिका ॥
Verse 154
शुद्धप्रेममयी लज्जा नित्यसिद्धा शिरोमणिः । दिव्यरूपा दिव्यभोगा दिव्यवेषा मुदान्विता ॥ १५४ ॥
शुद्धप्रेममयी लज्जा नित्यसिद्धा शिरोमणिः । दिव्यरूपा दिव्यभोगा दिव्यवेषा मुदान्विता ॥
Verse 155
दिव्यांगनावृन्दसारा नित्यनूतनयौवना । परब्रह्मावृता ध्येया महारूपा महोज्ज्वला ॥ १५५ ॥
दिव्याङ्गनावृन्दसाराऽसौ नित्यनूतनयौवना । परब्रह्मावृतां ध्येयां महारूपां महोज्ज्वलाम् ॥
Verse 156
कोटिसूर्यप्रभा कोटिचन्द्रबिंबाधिकच्छविः । कोमलामृतवागाद्या वेदाद्या वेददुर्लभा ॥ १५६ ॥
कोटिसूर्यप्रभा देवी कोटिचन्द्राधिकच्छविः । कोमलामृतवागाद्या वेदाद्या वेददुर्लभा ॥
Verse 157
कृष्णासक्ता कृष्णभक्ता चन्द्रावलिनिषेविता । कलाषोडशसंपूर्णा कृष्णदेहार्द्धधारिणी ॥ १५७ ॥
कृष्णासक्ता कृष्णभक्ता चन्द्रावलिनिषेविता । कलाषोडशसम्पूर्णा कृष्णदेहार्धधारिणी ॥
Verse 158
कृष्णबुद्धिः कृष्णसाराकृष्णरूपविहारिणी । कृष्णकान्ता कृष्णधना कृष्णमोहनकारिणी ॥ १५८ ॥
कृष्णबुद्धिः कृष्णसारा कृष्णरूपविहारिणी । कृष्णकान्ता कृष्णधना कृष्णमोहनकारिणी ॥
Verse 159
कृष्णदृष्टिः कृष्णगोत्री कृष्णदेवी कुलोद्वहा । सर्वभूतस्थितावात्मा सर्वलोकनमस्कृता ॥ १५९ ॥
कृष्णदृष्टिः कृष्णगोत्री कृष्णदेवी कुलोद्वहा । सर्वभूतस्थितात्मा च सर्वलोकनमस्कृता ॥
Verse 160
कृष्णदात्री प्रेमधात्री स्वर्णगात्री मनोरमा । नगधात्री यशोठात्री महादेवी शुभंकरी ॥ १६० ॥
कृष्णदात्री प्रेमधात्री स्वर्णगात्री मनोहरा । नगधात्री यशोधात्री महादेवी शुभंकरी ॥
Verse 161
श्रीशेषदेवजननी अवतारगणप्रसूः । उत्पलांकारविंदांका प्रसादांका द्वितीयका ॥ १६१ ॥
श्रीः शेषदेवजननी अवतारगणप्रसूः । उत्पलाङ्का अरविन्दाङ्का प्रसादाङ्का द्वितीयका ॥
Verse 162
रथांका कुंजरांका च कुंडलांकपदस्थिता । छत्रांका विद्युदंका च पुष्पमालांकितापि च ॥ १६२ ॥
रथाङ्का कुंजराङ्का च कुण्डलाङ्कपदस्थिता । छत्राङ्का विद्युदङ्का च पुष्पमालाङ्कितापि च ॥
Verse 163
दंडांका मुकुटांका च पूर्णचन्द्रा शुकांकिता । कृष्णात्रहारपाका च वृन्दाकुंजविहारिणी ॥ १६३ ॥
दण्डाङ्का मुकुटाङ्का च पूर्णचन्द्रा शुकाङ्किता । कृष्णात्रहारधारिणी वृन्दाकुञ्जविहारिणी ॥
Verse 164
कृष्णप्रबोधनकरी कृष्णशेषान्नभोजिनी । पद्मकेसरमध्यस्था संगीतागमवेदिनी ॥ १६४ ॥
कृष्णप्रबोधनकरी कृष्णशेषान्नभोजिनी । पद्मकेसरमध्यस्था संगीतागमवेदिनी ॥
Verse 165
कोटिकल्पांतभ्रूभंगा अप्राप्तप्रलयाच्युता । सर्वसत्त्वनिधिः पद्मशंखादिनिधिसेविता ॥ १६५ ॥
कोटिकल्पान्तेष्वपि यस्याः भ्रूभङ्गो न जायते, अप्राप्तप्रलयेऽपि या नाच्युताऽचलतया स्थिताः। सा सर्वसत्त्वनिधिः, पद्म-शङ्खादिदिव्यनिधिभिः सेविता॥
Verse 166
अणिमादिगुणैश्वर्या देववृन्दविमोहिनी । सस्वानन्दप्रदा सर्वा सुवर्णलतिकाकृतिः ॥ १६६ ॥
अणिमादिगुणैश्वर्यसमन्विता देववृन्दमपि विमोहयति। स्वस्वानन्दं सर्वेभ्यः प्रददाति, सुवर्णलतिकाकृतिरिव विभाति॥
Verse 167
कृष्णाभिसारसंकेता मालिनी नृत्यपंडिता । गोपीसिंधुसकाशाह्वां गोपमंडपशोभिनी ॥ १६७ ॥
कृष्णाभिसारसंकेतधारिणी, मालिनी नृत्यपण्डिता। ‘गोपीसिन्धुसकाशा’ इति ख्याता, गोपमण्डपं शोभयन्ती॥
Verse 168
श्रीकृष्णप्रीतिदा भीता प्रत्यंगपुलकांचिता । श्रीकृष्णालिंगनरता गोविंदविरहाक्षमा ॥ १६८ ॥
श्रीकृष्णप्रीतिदा, भीत्या कम्पिता, प्रत्यङ्गपुलकाञ्चिता। श्रीकृष्णालिङ्गनरता, गोविन्दविरहाक्षमा॥
Verse 169
अनंतगुणसंपन्ना कृष्णकीर्तनलालसा । बीजत्रयमयी मूर्तिः कृष्णानुग्रहवांछिता ॥ १६९ ॥
अनन्तगुणसम्पन्ना कृष्णकीर्तनलालसा। बीजत्रयमयी मूर्तिः, कृष्णानुग्रहवाञ्छिता॥
Verse 170
विमलादिनिषेव्या च ललिताद्यार्चिता सती । पद्मवृन्दस्थिता हृष्टा त्रिपुरापरिसेविता ॥ १७० ॥
विमलादिभिर्देवीभिः परिषेव्या, ललिताद्याभिरर्चिता सती। पद्मवृन्दमध्ये स्थिता हृष्टा, त्रिपुरया नित्यं परिसेविता॥
Verse 171
वृन्तावत्यर्चिता श्रद्धा दुर्ज्ञेया भक्तवल्लभा । दुर्लभा सांद्रसौख्यात्मा श्रेयोहेतुः सुभोगदा ॥ १७१ ॥
वृन्तावत्यां पूजिता या श्रद्धा, दुर्ज्ञेया भक्तवल्लभा। दुर्लभा सांद्रसौख्यात्मा, श्रेयःकारिणी सुभोगदा॥
Verse 172
सारंगा शारदा बोधा सद्वृंदावनचारिणी । ब्रह्मानन्दा चिदानन्दा ध्यानान्दार्द्धमात्रिका ॥ १७२ ॥
सारङ्गा शारदा बोधा, सद्वृन्दावनचारिणी। ब्रह्मानन्दा चिदानन्दा, ध्यानानन्दार्धमात्रिका॥
Verse 173
गंधर्वा सुरतज्ञा च गोविंदप्राणसंगमा । कृष्णांगभूषणा रत्नभूषणा स्वर्णभूषिता ॥ १७३ ॥
गन्धर्वी सुरतज्ञा च, गोविन्दप्राणसङ्गमा। कृष्णाङ्गभूषणा रत्नभूषणा, स्वर्णभूषिता॥
Verse 174
श्रीकृष्णहृदयावासमुक्ताकनकनालि का । सद्रत्नकंकणयुता श्रीमन्नीलगिरिस्थिता ॥ १७४ ॥
श्रीकृष्णहृदयावासमुक्ताकनकनालिका। सद्रत्नकङ्कणयुता, श्रीमन्नीलगिरिस्थिता॥
Verse 175
स्वर्णनूपुरसंपन्ना स्वर्णकिंकिणिमंडिता । अशेषरासकुतुका रंभोरूस्तनुमध्यमा ॥ १७५ ॥
स्वर्णनूपुरैः संपन्ना स्वर्णकिंकिणिभिः सुशोभिता । अशेषरासकुतुका रम्भोरूः तनुमध्यमा ॥
Verse 176
पराकृतिः पररानन्दा परस्वर्गविहारिणी । प्रसूनकबरी चित्रा महासिंदूरसुन्दरी ॥ १७६ ॥
पराकृतिः परमानन्दा परस्वर्गविहारिणी । प्रसूनकबरी चित्रा महासिन्दूरसुन्दरी ॥
Verse 177
कैशोरवयसा बाला प्रमदाकुलशेखरा । कृष्णाधरसुधा स्वादा श्यामप्रेमविनोदिनी ॥ १७७ ॥
कैशोरवयसा बाला प्रमदाकुलशेखरा । कृष्णाधरसुधास्वादा श्यामप्रेमविनोदिनी ॥
Verse 178
शिखिपिच्छलसच्चूडा स्वर्णचंपकभूषिता । कुंकुमालक्तकस्तूरीमंडिता चापराजिता ॥ १७८ ॥
शिखिपिच्छलसच्चूडा स्वर्णचम्पकभूषिता । कुङ्कुमालक्तकस्तूरीमण्डिता चापराजिता ॥
Verse 179
हेमहरान्वितापुष्पा हाराढ्या रसवत्यपि । माधुर्य्यमधुरा पद्मा पद्महस्ता सुविश्रुता ॥ १७९ ॥
हेमहारान्वितापुष्पा हाराढ्या रसवत्यपि । माधुर्य्यमधुरा पद्मा पद्महस्ता सुविश्रुता ॥
Verse 180
भ्रूभंगाभंगकोदंडकटाक्षशरसंधिनी । शेषदेवाशिरस्था च नित्यस्थलविहारिणी ॥ १८० ॥
भ्रूभङ्गाभङ्गमात्रेण कोदण्डेऽखण्डिते सदा । कटाक्षशरसंधानं कुर्वती शेषमूर्धनि ॥ नित्यं स्वनित्यधामस्थलविहारिण्यनुत्तमा ॥
Verse 181
कारुण्यजलमध्यस्था नित्यमत्ताधिरोहिणी । अष्टभाषवती चाष्टनायिका लक्षणान्विता ॥ १८१ ॥
कारुण्यजलमध्ये या नित्यं तिष्ठति शोभना । नित्यमत्ताधिरूढा च भावव्यक्तिगजं शुभम् ॥ अष्टभाषावती सैव अष्टनायिकलक्षणा ॥
Verse 182
सुनूतिज्ञा श्रुतिज्ञा च सर्वज्ञा दुःखहारिणी । रजोगुणेश्वरी चैव जरच्चंद्रनिभानना ॥ १८२ ॥
सुनूतिज्ञा श्रुतिज्ञा च सर्वज्ञा दुःखहारिणी । रजोगुणेश्वरी चैव जरच्चन्द्रनिभानना ॥
Verse 183
केतकीकुसुमाभासा सदा सिंधुवनस्थिता । हेमपुष्पाधिककरा पञ्चशक्तिमयी हिता ॥ १८३ ॥
केतकीकुसुमाभासा सदा सिन्धुवनस्थिता । हेमपुष्पाधिककरा पञ्चशक्तिमयी हिता ॥
Verse 184
स्तनकुभी नराढ्या च क्षीणापुण्या यशस्वनी । वैराजसूयजननी श्रीशा भुवनमोहिनी ॥ १८४ ॥
स्तनकुम्भी नराढ्या च क्षीणपुण्या यशस्विनी । वैराजसूयजननी श्रीशा भुवनमोहिनी ॥
Verse 185
महाशोभा महामाया महाकांतिर्महास्मृतिः । महामोहा महाविद्या महाकीर्तिंर्महारतिः ॥ १८५ ॥
सा महाशोभा महामाया महाकान्तिर्महास्मृतिः । महामोहा महाविद्या महाकीर्तिर्महारतिः ॥
Verse 186
महाधैर्या महावीर्या महाशक्तिर्महाद्युतिः । महागौरी महासंपन्महाभोगविलासिनी ॥ १८६ ॥
सा महाधैर्या महावीर्या महाशक्तिर्महाद्युतिः । महागौरी महासम्पन्महाभोगविलासिनी ॥
Verse 187
समया भक्तिदाशोका वात्सल्यरसदायिनी । सुहृद्भक्तिप्रदा स्वच्छा माधुर्यरसवर्षिणी ॥ १८७ ॥
सा समया भक्तिदा शोकहन्त्री वात्सल्यरसदायिनी । सुहृद्भक्तिप्रदा स्वच्छा माधुर्यरसवर्षिणी ॥
Verse 188
भावभक्तिप्रदा शुद्धप्रेमभक्तिविधायिनी । गोपरामाभिरामा च क्रीडारामा परेश्वरी ॥ १८८ ॥
सा भावभक्तिप्रदा शुद्धप्रेमभक्तिविधायिनी । गोपरामाभिरामा च क्रीडारामा परेश्वरी ॥
Verse 189
नित्यरामा चात्मरामा कृष्णरामा रमेश्वरी । एकानैकजगद्व्याप्ता विश्वलीलाप्रकाशिनी ॥ १८९ ॥
सा नित्यरामा चात्मरामा कृष्णरामा रमेश्वरी । एकानैकजगद्व्याप्ता विश्वलीलाप्रकाशिनी ॥
Verse 190
सरस्वतीशा दुर्गेशा जगदीशा जगद्विधिः । विष्णुवंशनिवासा च विष्णुवंशसमुद्भवा ॥ १९० ॥
सा सरस्वतीशा दुर्गेशा जगदीशा जगद्विधिः। विष्णुवंशनिवासा च विष्णुवंशसमुद्भवा॥
Verse 191
विष्णुवंशस्तुता कर्त्री विष्णुवंशावनी सदा । आरामस्था वनस्था च सूर्य्यपुत्र्यवगाहिनी ॥ १९१ ॥
विष्णुवंशस्तुता कर्त्री विष्णुवंशावनी सदा। आरामस्था वनस्था च सूर्य्यपुत्र्यवगाहिनी॥
Verse 192
प्रीतिस्था नित्ययंत्रस्था गोलोकस्था विभूतिदा । स्वानुभूतिस्थिता व्यक्ता सर्वलोकनिवासिनी ॥ १९२ ॥
प्रीतिस्था नित्ययंत्रस्था गोलोकस्था विभूतिदा। स्वानुभूतिस्थिता व्यक्ता सर्वलोकनिवासिनी॥
Verse 193
अमृता ह्यद्भुता श्रीमन्नारायणसमीडिता । अक्षरापि च कूटस्था महापुरुषसंभवा ॥ १९३ ॥
अमृता ह्यद्भुता श्रीमन्नारायणसमीडिता। अक्षरापि च कूटस्था महापुरुषसंभवा॥
Verse 194
औदार्यभावसाध्या च स्थूलसूक्ष्मातिरूपिणी । शिरीषपुष्पमृदुला गांगेयमुकुरप्रभा ॥ १९४ ॥
औदार्यभावसाध्या च स्थूलसूक्ष्मातिरूपिणी। शिरीषपुष्पमृदुला गांगेयमुकुरप्रभा॥
Verse 195
नीलोत्पलजिताक्षी च सद्रत्नकवरान्विता । प्रेमपर्यकनिलया तेजोमंडलमध्यगा ॥ १९५ ॥
नीलोत्पलजिताक्षी सा सद्रत्नकवरान्विता । प्रेमपर्यकनिलया तेजोमण्डलमध्यगा ॥
Verse 196
कृष्णांगगोपनाऽभेदा लीलावरणनायिका । सुधासिंधुसमुल्लासामृतास्यंदविधायिनी ॥ १९६ ॥
कृष्णाङ्गगोपनाभेदा लीलावरणनायिका । सुधासिन्धुसमुल्लासामृतास्यन्दविधायिनी ॥
Verse 197
कृष्णचित्ता रासचित्ता प्रेमचित्ता हरिप्रिया । अचिंतनगुणग्रामा कृष्णलीला मलापहा ॥ १९७ ॥
कृष्णचित्ता रासचित्ता प्रेमचित्ता हरिप्रिया । अचिन्त्यगुणग्रामा कृष्णलीलामलापहा ॥
Verse 198
राससिंधुशशांका च रासमंडलमंडीनी । नतव्रता सिंहरीच्छा सुमीर्तिः सुखंदिता ॥ १९८ ॥
राससिन्धुशशाङ्का च रासमण्डलमण्डिनी । नतव्रता सिंहरीच्छा सुमीर्तिः सुखंदिता ॥
Verse 199
गोपीचूडामणिर्गोपीगणेड्या विरजाधिका । गोपप्रेष्ठा गोपकन्या गोपनारी सुगोपिका ॥ १९९ ॥
गोपीचूडामणिर्गोपीगणेड्या विरजाधिका । गोपप्रेष्ठा गोपकन्या गोपनारी सुगोपिका ॥
Verse 200
गोपधामा सुदामांबा गोपाली गोपमोहिनी । गोपभूषा कृष्णभूषा श्रीवृन्दावनचंद्रिका ॥ २०० ॥
गोपधामा सुदामाम्बा गोपाली गोपमोहिनी । गोपभूषा कृष्णभूषा श्रीवृन्दावनचन्द्रिका ॥
The chapter uses Śiva (Sadāśiva/Śūlin) as an authoritative transmitter of Hari-tattva, portraying sectarian complementarity: Śiva, asked on Kailāsa, reveals the Kṛṣṇa-mantra through his own ‘luminous insight’ and frames it as access to Hari’s nitya-līlā.
The text specifies the mantra’s seer (ṛṣi) as Manu, indicates chandas as Surabhi/Gāyatrī across the instructions, names the presiding deity as the all-pervading Lord beloved of the gopīs, and gives a refuge-oriented viniyoga (“I have taken refuge”) aimed at devotion.
Disrespecting guru, condemning sādhus, creating schism among Hari’s devotees, criticizing the Vedas, sinning on the strength of the Name, treating the Name as exaggeration (arthavāda), maintaining heretical views while chanting, and giving the Name to the lazy or an atheist; additionally, forgetting or disrespecting the Name is condemned.
Receive mantra with guru-devotion, internalize the guru’s intent and grace, learn śaraṇāgata-dharmas from the virtuous, please Vaiṣṇavas, maintain continual Kṛṣṇa-smaraṇa (especially through the night/always), serve via arcā-avatāra, and cultivate body/home indifference while avoiding aparādhas.
It serves as a compressed theological and narrative map: Kṛṣṇa’s epithets traverse Vraja līlā into Mathurā and Dvārakā deeds, while Rādhā’s epithets articulate her as rasa-śakti and cosmic mother—supporting meditation that aims at participation in nitya-līlā.