The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga

Verse 1

सूत उवाच । श्रुत्वा तु नारदो विप्राः कुमारवचनं मुनिः । यत्पप्रच्छ पुनस्तच्च युष्मभ्यं प्रवदाम्यहम् ॥ १ ॥

सूत उवाच—विप्राः! कुमारवचनं श्रुत्वा मुनिर्नारदः। यत् पुनः पप्रच्छ तदपि युष्मभ्यं प्रवदाम्यहम्॥

Verse 2

कार्तवीर्यस्य कवचं तथा हनुमतोऽपि च । चरितं च महत्पुण्यं श्रुत्वा भूयोऽब्रवीद्वचः ॥ २ ॥

कार्तवीर्यस्य कवचं हनूमतः कवचं तथा। महत्पुण्यं च चरितं श्रुत्वा भूयोऽब्रवीद्वचः॥

Verse 3

नारद उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ त्वयातिकरुणात्मना । श्रावितं चरितं पुण्यं शिवस्य च हनूमतः ॥ ३ ॥

नारद उवाच—साधु साधु मुनिश्रेष्ठ! त्वयातिकरुणात्मना। श्रावितं चरितं पुण्यं शिवस्य च हनूमतः॥

Verse 4

तन्त्रस्यांस्य क्रमप्राप्तं कथनीयं च यत्त्वया । तत्प्रब्रूहि महाभाग किं पृष्ट्वान्यद्विदांवर ॥ ४ ॥

तन्त्रस्यास्य क्रमप्राप्तं कथनीयं च यत्त्वया। तत् प्रब्रूहि महाभाग! किं पृष्ट्वान्यद्विदांवर॥

Verse 5

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये कृष्णमंत्रान्भुक्तिमुक्तिफलप्रदान् । ब्रह्माद्या यान्समाराध्य सृष्ट्यादिकरणे क्षमाः ॥ ५ ॥

सनत्कुमार उवाच—अथ वक्ष्ये कृष्णमन्त्रान् भुक्तिमुक्तिफलप्रदान्। ब्रह्माद्या यान् समाराध्य सृष्ट्यादिकरणे क्षमाः॥

Verse 6

कामः कृष्णपदं ङतं गोविंदं च तथाविधम् । गोपीजनपदं पश्चाद्वल्लभायाग्निसुंदरी ॥ ६ ॥

कामोऽपि कृष्णपदं प्राप्तो गोविन्दं च तथाविधम् । पश्चादग्निसुन्दरी देवी गोपीजनपदं ययौ वल्लभाय प्रियाङ्गना भवितुम् ॥ ६ ॥

Verse 7

अष्टादशार्णो मंत्रोऽयं दुर्गाधिष्ठातृदैवतः । नारदोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ ७ ॥

अष्टादशार्णो मन्त्रोऽयं दुर्गाधिष्ठातृदैवतः । नारदोऽस्य मुनिः प्रोक्तश्छन्दो गायत्र्युदाहृतम् । देवता पुनरपि गायत्री परिकीर्तिता ॥ ७ ॥

Verse 8

श्रीकृष्णः परमात्मा च कामो बीजं प्रकीर्तितम् । स्वाहा शक्तिर्नियोगस्तु चतुर्वर्गप्रसिद्धये ॥ ८ ॥

श्रीकृष्णः परमात्मेति कामो बीजं प्रकीर्तितम् । स्वाहा शक्तिरिति प्रोक्ता नियोगश्च चतुर्वर्गसिद्धये ॥ ८ ॥

Verse 9

ऋषिं शिरसि वक्त्रे तु छंदश्च हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ ९ ॥

ऋषिं शिरसि विन्यस्य वक्त्रे छन्दः समर्पयेत् । हृदि देवतां न्यसेद्गुह्ये बीजं पादयोः शक्तिं साधकसत्तमः ॥ ९ ॥

Verse 10

युगेवदाब्धि निगमैर्द्वाभ्यां वर्णैर्मनूद्भवैः । पंचांगानि प्रविन्यस्य तत्त्वन्यासं समाचरेत् ॥ १० ॥

युगवेदाब्धिनिगमैर्द्वाभ्यां वर्णैर्मनूद्भवैः । पञ्चाङ्गानि प्रविन्यस्य ततस्तत्त्वन्यासमाचरेत् ॥ १० ॥

Verse 11

हृदंतिमादिकांतार्णमपराद्यानि चात्मने । मत्यंतानि च तत्वानि जीवाद्यानि न्यसेत्क्रमात् ॥ ११ ॥

हृदयादारभ्य मूर्धान्तः अन्तःप्रदेशपर्यन्तं आत्महिताय परतत्त्वानां न्यासं कुर्यात्। तथा क्रमशः जीवाद्याः तत्त्वाः मर्त्यपर्यन्ताः न्यसेत्॥

Verse 12

जीवं प्राणं मतिमहंकारं मनस्तथैव च । शब्दं स्पर्शं रूपरसौ गंधं श्रोत्रं त्वचं तथा ॥ १२ ॥

जीवं प्राणं मतिं च अहंकारं मनश्चैव; शब्दं स्पर्शं रूपं रसौ गन्धं; तथा श्रोत्रं त्वक् च—एतानि तत्त्वानि निर्दिश्यन्ते॥

Verse 13

नेत्रं च रसनांघ्राणं वाचं पाणिं पदेंद्रियम् । पायुं शिश्नमथाकाशं वायुं वह्निं जलं महीम् ॥ १३ ॥

नेत्रं च रसनां घ्राणं वाक् पाणिः पादेन्द्रियम्; पायुः शिश्नं च, ततः आकाशं वायुः वह्निः जलं मही—एतानि च॥

Verse 14

जीवं प्राणं च सर्वागे मत्यादित्रितयं हृदि । मूर्द्धास्यहृद्गुह्य पादेष्वथ शब्दादिकान्न्यसेत् ॥ १४ ॥

जीवं प्राणं च सर्वाङ्गेषु सर्वतः न्यसेत्; मत्यादित्रितयं हृदि विन्यसेत्। ततः शब्दादिकान् मूर्ध्नि मुखे हृदि गुह्ये पादेषु च न्यसेत्॥

Verse 15

कर्णादिस्वस्वस्थानेषु श्रोत्रादीनींद्रियाणि च । तथा वागादींद्रियाणि स्वस्वस्थानषु विन्यसेत् ॥ १५ ॥

कर्णादिषु स्वस्वस्थानेषु श्रोत्रादीनि इन्द्रियाणि न्यसेत्। तथा वागादीनि कर्मेन्द्रियाणि अपि स्वस्वस्थानेषु विन्यसेत्॥

Verse 16

मूद्धस्यहृद्गुह्यपादेष्वाकाशादीन्न्यसेत्ततः । हृत्पुंडरीकमर्केन्दुह्निबिंबान्यनुक्रमात् ॥ १६ ॥

ततः मूर्ध्नि हृदि गुह्ये पादयोश्च आकाशादीनि भूततत्त्वानि यथाक्रमं न्यसेत्। अनन्तरं हृत्पुण्डरीके क्रमशः सूर्यचन्द्राग्निबिम्बानि तेजोमयानि ध्यायेत्॥१६॥

Verse 17

द्विषट्ह्यष्टदशकलाव्याप्तानि च तथा मतः । भूताष्टां गाक्षिपदगैर्वर्णैः प्रग्विन्न्यसेद्धृदि ॥ १७ ॥

एतान्यपि अष्टादशकलाव्याप्तानि इति मतम्। ‘ग’ आदिवर्णैः तथा अक्षि-पद-गणनिर्दिष्टैर्वर्णैः प्राक्-विधिना हृदि भूताष्टकं क्रमशो न्यसेत्॥१७॥

Verse 18

अथाकाशादिस्थलेषु वासुदेवादिकांस्ततः । वासुदेवः संकर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः ॥ १८ ॥

अथ आकाशादिषु तत्त्वस्थलेषु वासुदेवादिकान् चतुर्व्यूहान् चिन्तयेत्। वासुदेवः संकर्षणः प्रद्युम्नः च अनिरुद्धकः॥१८॥

Verse 19

नारायणश्च क्रमशः परमेष्ठ्यादिभिर्युताः । परमेष्ठिपुमांच्छौ चविश्वनिवृत्तिसर्वकाः ॥ १९ ॥

नारायणश्च क्रमशः परमेष्ठ्यादिभिः पदैः युतः कथ्यते। तथा ‘परमेष्ठी’ ‘पुमान्’ इत्यादयः सर्वे विश्वनिवृत्तिसूचकाः सर्वात्मकपरतत्त्ववाचकाः॥१९॥

Verse 20

श्वेतानिलाग्न्यंबुभूमिवर्णैः प्राग्वत्प्रविन्यसेत् । स्वबीजाद्यं कोपतत्वं नृसिंहं व्यापकेन च ॥ २० ॥

श्वेतानिलाग्न्यम्बुभूमिवर्णैः प्राग्वत् वर्णैः न्यासं प्रविन्यसेत्। ततः स्वबीजाद्यं कोपतत्त्वं व्यापकेन सह नृसिंहं न्यसेत्॥२०॥

Verse 21

प्राग्वद्विन्यस्य सर्वाङ्गे तत्त्वन्यासोऽयमीरितः । मकाराद्या आद्यवर्णाः सर्वे स्युश्चंद्रभूषिताः ॥ २१ ॥

प्राग्वद् सर्वाङ्गे विन्यस्य एष तत्त्वन्यासः प्रकीर्तितः । मकाराद्या आद्यवर्णाः सर्वे चन्द्रभूषणाः स्युः ॥

Verse 22

वासुदेवादिका ज्ञेया ङेंताः साधकसत्तमैः । प्राणायामं ततः कृत्वा पूरकुम्भकरेचकैः ॥ २२ ॥

वासुदेवादिकाः ज्ञेयाः ङेन्ताः साधकसत्तमैः । ततः प्राणायामं कृत्वा पूरक-कुम्भक-रेचकैः ॥

Verse 23

चतुर्भिः षड्भर्द्वाभ्यां च मूलमंत्रेण मंत्रवित् । केचिदाहुरिहाचार्याः प्राणायामोत्तरं पुनः ॥ २३ ॥

चतुर्भिः षड्भिर्द्वाभ्यां च मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् । केचिदाचार्याः प्राहुः प्राणायामोत्तरं पुनः ॥

Verse 24

पीठन्यासं विधायाथ न्यासानन्यान्समाचरेत् । दशतत्त्वादि विन्यस्य वक्ष्यमाणविधानतः ॥ २४ ॥

पीठन्यासं विधायाथ न्यासानन्यान् समाचरेत् । दशतत्त्वादि विन्यस्य वक्ष्यमाणविधानतः ॥

Verse 25

मूर्तिपंजरनामानं पूर्वोक्तं विन्यसेद्बुधः । सर्वांगे व्यापकं कृत्वा किरीटमनुना सुधीः ॥ २५ ॥

मूर्तिपञ्जरनामानं पूर्वोक्तं विन्यसेद्बुधः । सर्वाङ्गे व्यापकं कृत्वा किरीटमनुना सुधीः ॥

Verse 26

ततस्तारपुटं मंत्रं व्यापय्य करयोस्त्रिशः । पंचांगुलीषु करयोः पंचांगं विन्यसेत्ततः ॥ २६ ॥

ततः तारपुटं मन्त्रं करयोः स्थापयित्वा त्रिशो व्यापयेत्। ततः करयोः पञ्चाङ्गुलीषु पञ्चाङ्गं यथाक्रमं विन्यसेत्॥

Verse 27

त्रिशो मूलेन मूर्द्धादिपादांतं व्यापकं न्यसेत् । सकृद्व्यापय्य तारेण मंत्रन्यासं ततश्चरेत् ॥ २७ ॥

त्रिशो मूलेन मन्त्रेण मूर्ध्नः पादान्तं यावत् व्यापकं न्यसेत्। ततः तारेण सकृद्व्यापयित्वा मन्त्रन्यासं ततः चरेत्॥

Verse 28

शिरोललाटे भ्रूमध्ये कर्णयोश्चक्षुषोस्तथा । घ्राणयोर्वदने कंठे हृदि नाभौ तथा पुनः ॥ २८ ॥

शिरसि ललाटे भ्रूमध्ये कर्णयोश्चक्षुषोस्तथा। घ्राणयोर्वदने कण्ठे हृदि नाभौ तथा पुनः॥

Verse 29

कट्यां लिंगे जानुनोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् । हृदंतान्मंत्रवर्णांश्च ततो मूर्ध्नि ध्रुवं न्यसेत् ॥ २९ ॥

कट्यां लिङ्गे जानुनोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात्। हृदन्तान् मन्त्रवर्णांश्च ततः मूर्ध्नि ध्रुवं न्यसेत्॥

Verse 30

पुनर्नयनयोरास्ये हृदि गुह्ये च पादयोः । विन्यसेद्धृदयांतानि मनोः पंचपदानि च ॥ ३० ॥

पुनर्नयनयोः आस्ये हृदि गुह्ये च पादयोः। विन्यसेद् हृदयान्तानि मनोः पञ्चपदानि च॥

Verse 31

भूयो मुन्यादिकं न्यस्य पंचांगं पूर्ववन्न्यसेत् । अथ वक्ष्ये महागुह्यं सर्वन्यासोत्तमोत्तमम् ॥ ३१ ॥

भूयो मुन्यादिकं न्यस्य पञ्चाङ्गं पूर्ववन्न्यसेत् । अथ वक्ष्ये महागुह्यं सर्वन्यासोत्तमोत्तमम् ॥

Verse 32

यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः । अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः ॥ ३२ ॥

यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः । अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः ॥

Verse 33

यस्याराधनतो मंत्री कृष्णसंनिध्यतां व्रजेत् । ताराद्याभिर्व्याहृतिभिः संपुटं विन्यसेन्मनुम् ॥ ३३ ॥

यस्याराधनतो मन्त्री कृष्णसंनिध्यतां व्रजेत् । ताराद्याभिर्व्याहृतिभिः संपुटं विन्यसेन्मनुम् ॥

Verse 34

मंत्रेण पुटितांश्चापि प्रणवाद्यांस्ततो न्यसेत् । गायत्र्या पुटुतं मंत्रं विन्यसेन्मातृकास्थले ॥ ३४ ॥

मन्त्रेण पुटितांश्चापि प्रणवाद्यांस्ततो न्यसेत् । गायत्र्या पुटुतं मन्त्रं विन्यसेन्मातृकास्थले ॥

Verse 35

मंत्रेण पुटितां तां च गायत्रीं विन्यसेत्क्रमात् । मातृकापुटितं मूलं विन्यसेत्साधकोत्तमः ॥ ३५ ॥

मन्त्रेण पुटितां तां च गायत्रीं विन्यसेत्क्रमात् । मातृकापुटितं मूलं विन्यसेत्साधकोत्तमः ॥

Verse 36

मूलेन पुटितां चैव मातृकां विन्यसेत्क्रमात् । तृचं न मातृकावर्णान्पूर्वं तत्तत्स्थले सुधीः ॥ ३६ ॥

ततः सुधीर्मूलमन्त्रेण पुटितां रक्षितां च मातृकां क्रमशो विन्यसेत्। तृचं न पूर्वं विन्यसेत्; प्रथमं तत्तत्स्थले मातृकावर्णान् प्रतिष्ठापयेत्॥

Verse 37

विन्यसेन्न्यासषट्कं च षोढा न्यासोऽयमीरितः । अनेन न्यासवर्येण साक्षात्कृष्णसमो भवेत् ॥ ३७ ॥

न्यासषट्कं विन्यसेत्; अयं षೋढा-न्यास इति कीर्तितः। अनेन न्यासवर्येण साधकः साक्षात् कृष्णसमो भवेत्॥

Verse 38

न्यासेन पुटितं दृष्ट्वा सिद्धगंधर्वकिन्नराः । देवा अपि नमंत्येनं किंपुनर्मानवा भुवि ॥ ३८ ॥

न्यासेन पुटितं दृष्ट्वा सिद्धगन्धर्वकिन्नराः। देवा अपि नमन्त्येनं; किं पुनर्मानवा भुवि॥

Verse 39

सुदर्शनस्य मंत्रेण कुर्याद्दिग्बंधनं ततः । देवं ध्यायन्स्वहृदये सर्वाभीष्टप्रदायकम् ॥ ३९ ॥

ततः सुदर्शनमन्त्रेण दिग्बन्धनं समाचरेत्। स्वहृदये सर्वाभीष्टप्रदायकं देवं ध्यायन् प्रवर्तेत॥

Verse 40

उत्फुल्लकुसुमव्रातनम्रशाखैर्वरद्रुमैः । सस्मेयमंजरीवृंदवल्लरीवेष्टितैः शुभैः ॥ ४० ॥

उत्फुल्लकुसुमव्रातैर्नम्रशाखैर्वरद्रुमैः। सस्मेयमञ्जरीवृन्दवल्लरीवेष्टितैः शुभैः शोभितं तत्स्थानम्॥

Verse 41

गलत्परागधूलिभिः सुरभीकृतदिङ्मुखः । स्मरेच्छिशिरितं वृंदावनं मंत्रीसमाहितः ॥ ४१ ॥

गलत्परागधूलिभिः सुरभीकृतदिङ्मुखः । स्मरेच्छिशिरितं वृन्दावनं मन्त्र्यसमाहितः ॥

Verse 42

उन्मीलन्नवकंजालिविगलन्मधुसंचयैः । लुब्धांतः करणैर्गुंजद्द्विरेफपटलैः शुभम् ॥ ४२ ॥

उन्मीलन्नवकंजालिविगलन्मधुसंचयैः । लुब्धान्तःकरणैर्गुञ्जद्द्विरेफपटलैः शुभम् ॥

Verse 43

मरालपरभृत्कीरकपोतनिकरैर्मुहुः । मुखरीकृतमानृत्यन्मायूरकुलमंजुलम् ॥ ४३ ॥

मरालपरभृत्कीरकपोतनिकरैर्मुहुः । मुखरीकृतं नृत्यन्मायूरकुलमञ्जुलम् ॥

Verse 44

कालिंद्या लोलकल्लोलविप्रुषैर्मंदवाहिभिः । उन्निद्रांबुरुहव्रातरजोभिर्धूसरैः शिवैः ॥ ४४ ॥

कालिन्द्या लोलकल्लोलविप्रुषैर्मन्दवाहिभिः । उन्निद्राम्बुरुहव्रातरजोभिर्धूसरैः शिवैः ॥

Verse 45

प्रदीपित स्मरैर्गोष्ठसुंदरीमृदुवाससाम् । विलोलनपरैः संसेवितं वा तैर्निरंतरम् ॥ ४५ ॥

प्रदीपितस्मरैर्गोष्ठसुन्दरीमृदुवाससाम् । विलोलनपरैः संसेवितं वा तैर्निरन्तरम् ॥

Verse 46

स्मरेत्तदंते गीर्वाणभूरुहं सुमनोहरम् । तदधः स्वर्णवेद्यां च रत्नपीठमनुत्तमम् ॥ ४६ ॥

तदन्ते गीर्वाणभूरुहं सुमनोहरं स्मरेत्; तदधः स्वर्णवेद्यां च रत्नपीठमनुत्तमं च ध्यायेत्।

Verse 47

रत्नकुट्टिमपीठेऽस्मिन्नरुणं कमलं स्मरेत् । अष्टपत्रं च तन्मध्ये मुकुंदं संस्मरेत्स्थितम् ॥ ४७ ॥

अस्मिन् रत्नकुट्टिमपीठेऽरुणं कमलं स्मरेत्; तन्मध्येऽष्टपत्रे मुकुन्दं स्थितं संस्मरेत्।

Verse 48

फुल्लेंदीवरकांतं च केकिबर्हावतंसकम् । पीतांशुकं चंद्रमुखं सरसीरुहनेत्रकम् ॥ ४८ ॥

फुल्लेन्दीवरकान्तं केकिबर्हावतंसकं; पीतांशुकं चन्द्रमुखं सरसीरुहनेत्रकं च ध्यायेत्।

Verse 49

कौस्तुभोद्भासितांगं च श्रीवत्सांकं सुभूषितम् । व्रजस्त्रीनेत्रकमलाभ्यर्चितं गोगणावृतम् ॥ ४९ ॥

कौस्तुभोद्भासिताङ्गं श्रीवत्साङ्कं सुभूषितम्; व्रजस्त्रीनेत्रकमलाभ्यर्चितं गोगणावृतं च ध्यायेत्।

Verse 50

गोपवृंदयुतं वंशीं वादयंतं स्मरेत्सुधीः । एवं ध्यात्वा जपेदादावयुतद्वितयं बुधः ॥ ५० ॥

गोपवृन्दयुतं वंशीं वादयन्तं प्रभुं सुधीः स्मरेत्; एवं ध्यात्वा आदौ बुधोऽयुतद्वितयं मन्त्रं जपेत्।

Verse 51

जुहुयादरुणांभोजैस्तद्दशांशं समाहितः । जपेत्पश्चान्मंत्रसिद्ध्यै भूतलक्षं समाहितः ॥ ५१ ॥

समाहितचित्तः अरुणाम्भोजैः तद्दशांशं वह्नौ जुहुयात्। पश्चात् मन्त्रसिद्ध्यर्थं भूतले लक्षजपं समाहितः कुर्यात्॥

Verse 52

अरुणैः कमलैहुत्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥ ५२ ॥

अरुणैः कमलैः हुत्वा सर्वसिद्धीश्वरः भवेत्। पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूलतः मूर्तिं संकल्प्य प्रतिष्ठापयेत्॥

Verse 53

तस्यामावाह्य चाभ्यर्चेद्गोपीजनमनोहरम् । मुखे वेणुं समभ्यर्च्य वनमालां च कौस्तुभम् ॥ ५३ ॥

तस्यां मूर्तौ आवाह्य गोपीजनमनोहरं प्रभुम् अभ्यर्चेत्। मुखे वेणुं समभ्यर्च्य वनमालां च कौस्तुभं च॥

Verse 54

श्रीवत्सं च हृदि प्रार्च्य ततः पुष्पांजलिं क्षिपेत् । ततः श्वेतां च तुलसीं शुक्लचंदनपंकिलाम् ॥ ५४ ॥

हृदि श्रीवत्सं सम्यक् प्रार्च्य ततः पुष्पाञ्जलिं क्षिपेत्। ततः श्वेततुलसीं शुक्लचन्दनपङ्किलां समर्पयेत्॥

Verse 55

रक्तां च तुलसीं रक्तंचदनाक्तां क्रसात्सुधीः । अर्पयेद्दक्षिणे जद्वयमश्वारियुग्मकम् ॥ ५५ ॥

सुधीः रक्ततुलसीं रक्तचन्दनलिप्तं द्रव्यद्वयं च अर्पयेत्। दक्षिणार्थं च अश्वारियुग्मकं युगपत् समर्पयेत्॥

Verse 56

हयमारद्वयेनैव हृदि मूर्ध्नि तथा पुनः । पद्मद्वयं च विधिवत्ततः शीर्षे समर्पयेत् ॥ ५६ ॥

हयमारद्वयेनैव हृदि मूर्ध्नि पुनस्तथा । पद्मद्वयं विधिवत्ततः शीर्षे समर्पयेत् ॥

Verse 57

तुलसीद्वयमंभोजद्वयमश्वारियुग्मकम् । ततः सर्वाणि पुष्पाणि सर्वाङ्गेषु समर्पयेत् ॥ ५७ ॥

तुलसीद्वयमम्भोजद्वयमश्वारियुग्मकम् । ततः सर्वाणि पुष्पाणि सर्वाङ्गेषु समर्पयेत् ॥

Verse 58

दक्षिणे वासुदेवाख्यं स्वच्छं चैतन्यमव्ययम् । वामे च रुक्मिणीं तदून्नित्यां रक्तां रजोगुणाम् ॥ ५८ ॥

दक्षिणे वासुदेवाख्यं स्वच्छं चैतन्यमव्ययम् । वामे च रुक्मिणीं तद्वन्नित्यां रक्तां रजोगुणाम् ॥

Verse 59

एवं संपूज्य गोपालं कुर्यादावरणार्चनम् । यजेद्दामसुदामौ च वसुदामं च किंकिणीम् ॥ ५९ ॥

एवं संपूज्य गोपालं कुर्यादावरणार्चनम् । यजेद्दामसुदामौ च वसुदामं च किंकिणीम् ॥

Verse 60

पूर्वाद्याशासु दामाद्या ङेंनमोन्तध्रुवादिकाः । अग्निनैर्ऋतिवाय्वीशकोणेषु हृदयादिकान् ॥ ६० ॥

पूर्वाद्याशासु दामाद्या ङेंनमोन्तध्रुवादिकाः । अग्निनैर्ऋतिवाय्वीशकोणेषु हृदयादिकान् ॥

Verse 61

दिक्ष्वस्त्राणि समभ्यर्च्य पत्रेषु महिषीर्यजेत् । रुक्मिणी सत्यभामा च नाग्नजित्यभिधा पुनः ॥ ६१ ॥

दिक्ष्वष्टासु दिव्यास्त्राणि सम्यगभ्यर्च्य, ततः पत्रपात्रेषु महिषीः पूजयेत्—रुक्मिणीं सत्यभामां च, पुनर्नाग्नजितीति विख्याताम्॥

Verse 62

सुविंदा मित्रविंदा च लक्ष्मणा चर्क्षजा ततः । सुशीला च लसद्रम्यचित्रितांबरभूषणा ॥ ६२ ॥

सुविन्दां मित्रविन्दां च, ततः लक्ष्मणां च अर्क्षजां तथा। सुशीलां च—लसद्रम्यां चित्रिताम्बरभूषणाम्॥

Verse 63

ततो यजेद्दलाग्रेषु वसुदेवञ्च देवकीम् । नंदगोपं यशोदां च बलभद्रं सुभद्रिकाम् ॥ ६३ ॥

ततो दलाग्रेषु यजेत्—वसुदेवं च देवकीम्। नन्दगोपं यशोदां च, बलभद्रं सुभद्रिकाम्॥

Verse 64

गोपानूगोपीश्च गोविंदविलीनमतिलोचनान् । ज्ञानमुद्राभयकरौ पितरौ पीतपांडुरौ ॥ ६४ ॥

गोपान् गोपीश्च ध्यायेत् गोविन्दविलीनमानसदृशः। पितरौ च पीतपाण्डुरौ, ज्ञानमुद्राभयकरौ॥

Verse 65

दिव्यमाल्यांबरालेपभूषणे मातरौ पुनः । धारयंत्यौ चरुं चैव पायसीं पूर्णपात्रिकाम् ॥ ६५ ॥

दिव्यमाल्याम्बरालेपभूषणैः शोभिते मातरौ पुनः। चरुं च धारयन्त्यौ, पायसीं पूर्णपात्रिकाम्॥

Verse 66

अरुणश्यामले हारमणिकुं डलमंडिते । बलः शंखेंदुधवलो मुशलं लांगलं दधत् ॥ ६६ ॥

अरुणश्यामलवर्णः स हारमणिकुण्डलमण्डितः। शङ्खेन्दुधवलो बलरामो मुशलं लाङ्गलं च दधत्॥

Verse 67

हालालोलो नीलवासा हलवानेककुंडलः । कला या श्यामला भद्रा सुभद्रा भद्रभूषणा ॥ ६७ ॥

हाला-लोलः नीलवासा हलवान् अनेककुण्डलः। सा कला श्यामला भद्रा सुभद्रा भद्रभूषणा॥

Verse 68

वराभययुता पीतवसना रूढयौवना । वेणुवीणाहेमयष्टिशंखश्रृंगादिपाणयः ॥ ६८ ॥

वराभयमुद्रायुताः पीतवसनाः रूढयौवनाः। वेणुवीणाहेमयष्टिशङ्खशृङ्गादि पाणयः॥

Verse 69

गोपा गोप्यश्च विविधप्राभृतान्नकरांबुजाः । मंदारदींश्च तद्बाह्ये पूजयेत्कल्पपादपान् ॥ ६९ ॥

गोपाः गोप्यश्च विविधप्राभृतान्नकराम्बुजाः। तद्बाह्ये मन्दारादीन् कल्पपादपान् पूजयेत्॥

Verse 70

मंदारश्च तथा संतानको वै पारिजातकः । कल्पद्रुमस्ततः पश्चाद्ध्वरिचन्दनसंज्ञकः ॥ ७० ॥

मन्दारश्च तथा सन्तानको वै पारिजातकः। ततः पश्चात् कल्पद्रुमो ध्वरिचन्दनसंज्ञकः॥

Verse 71

मध्ये दिक्षु समभ्यर्च्य बहिः शक्रादिकान्यजेत् । तदस्त्राणि च संपूज्य यजेत्कृष्णाष्टकेन च ॥ ७१ ॥

मध्ये दिक्षु च समभ्यर्च्य देवमूलं यथाविधि । बहिः शक्रादिकान् देवान् ततोऽन्यजेत् समाहितः ॥ तदस्त्राणि च संपूज्य यजेत्कृष्णाष्टकेन च ॥

Verse 72

कृष्णं च वासुदेवं च देवकीनन्दनं तथा । नारायणं यदुश्रेष्ठं वार्ष्णेयं धर्मपालकम् ॥ ७२ ॥

कृष्णं च वासुदेवं च देवकीनन्दनं तथा । नारायणं यदुश्रेष्ठं वार्ष्णेयं धर्मपालकम् ॥

Verse 73

असुराक्रांतभूभारहारिणं पूजयेत्ततः । एभिरावरणैः पूजा कर्तव्यासुखैरिणः ॥ ७३ ॥

असुराक्रान्तभूभारहारिणं पूजयेत्ततः । एभिरावरणैः पूजा कर्तव्या सुखदायिने ॥

Verse 74

संसारसागरोत्थीर्त्यै सर्वकामाप्तये बुधः । एवं पूजादिभिः सिद्धा भवद्वैश्रवणो यमः ॥ ७४ ॥

संसारसागरोत्थीर्त्यै सर्वकामाप्तये बुधः । एवं पूजादिभिः सिद्धा भवद्वैश्रवणो यमः ॥

Verse 75

त्रिकालपूजनं चास्य वक्ष्ये सर्वार्थसिद्धिदम् । श्रीमदुद्यानसंवीतिहेमभूरत्नमंडपे ॥ ७५ ॥

त्रिकालपूजनं चास्य वक्ष्ये सर्वार्थसिद्धिदम् । श्रीमदुद्यानसंवीतिहेमभूरत्नमण्डपे ॥

Verse 76

लसत्कल्पद्रुमाधस्थरत्नाब्जपीठसंस्थितम् । सुत्रामरत्नसंकाशं गुडस्निग्धालकं शिशुम् ॥ ७६ ॥

स लसत्कल्पद्रुमाधः स्थिते रत्नाब्जपीठे निषण्णं शिशुं ददर्श। स च सुत्रामरत्नसंकाशः, गुडस्निग्धश्यामालकः, दिव्यतेजसा विराजमानः॥

Verse 77

चलत्कनककुंडलोल्लसितचारुगंडस्थलं सुघोणधरमद्भुतस्मितमुखांवुतं सुन्दरम् । स्फुरद्विमलरत्नयुक्कनकसूत्रनद्धं दधत्सुवर्णपरिमंडितं सुभगपौंडरीकं नखम् ॥ ७७ ॥

चलत्कनककुण्डलैः प्रफुल्लितचारुगण्डस्थलं, सुघोणधरं, अद्भुतस्मितमुखाम्बुजं सुन्दरम्। स्फुरद्विमलरत्नयुक्तकनಕसूत्रनद्धं, सुवर्णपरिमण्डितं सुभगपौण्डरीकनखं बिभ्रत्॥

Verse 78

समुद्धूसरोरस्थले धेनुधूल्या सुपुष्टांगमष्टापदाकल्पदीप्तम् । कटीलस्थले चारुजंघान्तयुग्मं पिनद्धं क्वणत्किंकिणीजालदाम्ना ॥ ७८ ॥

धेनुधूल्या समुद्धूसरोरस्थले, सुपुष्टाङ्गमष्टापदाकल्पदीप्तम्। कटीलस्थले चारुजङ्घान्तयुग्मं पिनद्धं क्वणत्किङ्किणीजालदाम्ना॥

Verse 79

हसन्तं हसद्वंधुजीवप्रसूनप्रभापाणिपादांबुजोदारकांत्या । दधानं करो दक्षिणे पायसान्न सुहैयंगवीनं तथा वामहस्ते ॥ ७९ ॥

हसन्तं हसद्बन्धुजीवप्रसूनप्रभापाणिपादाम्बुजोदारकान्त्या। दधानं करो दक्षिणे पायसान्नं, सुहैयङ्गवीनं तथा वामहस्ते॥

Verse 80

लसद्गोपगोपीगवां वृंदमध्ये स्थितं वासवाद्यैः सुरैरर्चितांध्रिम् । महाभारभूतामरारातियूथांस्ततः पूतनादीन्निहंतुं प्रवृत्तम् ॥ ८० ॥

लसद्गोपगोपीगवां वृन्दमध्ये स्थितं वासवाद्यैः सुरैरर्चिताङ्घ्रिम्। महाभारभूतामरारातियूथांस्ततः पूतनादीन्निहन्तुं प्रवृत्तम्॥

Verse 81

एवं ध्यात्वार्च्चयेद्देवं पूर्ववत्स्थिरमानसः । दध्ना गुडेन नैवेद्यं दत्वा दशशतं जपेत् ॥ ८१ ॥

एवं ध्यात्वा स्थिरमानसः पूर्ववत् देवं समर्चयेत्। दध्ना गुडेन कृतं नैवेद्यं दत्त्वा मन्त्रं दशशतं जपेत्॥

Verse 82

मध्यंदिने यजेदेवं विशिष्यरूपधारिणम् । नारदाद्यैर्मुनिगणैः सुरवृन्दैश्च पूजितम् ॥ ८२ ॥

मध्यंदिने विशिष्यरूपधारिणं देवं यजेत्। नारदाद्यैर्मुनिगणैः सुरवृन्दैश्च पूजितं तमर्चयेत्॥

Verse 83

लसद्गोपगोपीगवां वृन्दमध्यस्तितं सांद्रमेघप्रभंसुंन्दरांगम् । शिखंडिच्छदापीडमब्जायताक्षं लसञ्चिल्लिकं पूर्णचद्राननं च ॥ ८३ ॥

लसद्गोपगोपीगवां वृन्दमध्यस्थितं सांद्रमेघप्रभासुन्दराङ्गम्। शिखण्डिच्छदापीडमब्जायताक्षं लसच्चिल्लिकं पूर्णचन्द्राननं च॥

Verse 84

चलत्कुण्डलोल्लासिगंडस्थलश्रीभरं सुन्दरं मंदहासं सुनासम् । सुकार्तस्वराभांबरं दिव्यभूषं क्वणत्किंकिणीजालमत्तानुलेपम् ॥ ८४ ॥

चलत्कुण्डलोल्लासिगण्डस्थलश्रीभरं सुन्दरं मन्दहासं सुनासम्। सुकार्तस्वराभाम्बरं दिव्यभूषं क्वणत्किङ्किणीजालमत्तानुलेपम्॥

Verse 85

वेणुं धमंतं स्वकरे दधानं सव्ये दरं यष्टिमुदारवेषम् । दक्षे तथैवेप्सितदानदक्षं ध्यात्वार्चयेन्नंदजमिंदिराप्त्यै ॥ ८५ ॥

वेणुं धमन्तं स्वकरे दधानं सव्ये दण्डं यष्टिमुदारवेषम्। दक्षे तथैवेप्सितदानदक्षं नन्दजं ध्यात्वार्चयेदिन्दिराप्त्यै॥

Verse 86

एवं ध्यात्वार्चयेत्कृष्णं पूर्ववद्वैष्णवोत्तमः । अपूपपायसान्नाद्यैर्नैवैद्यं परिकल्पयेत् ॥ ८६ ॥

एवं ध्यात्वा पूर्वोक्तविधिना वैष्णवोत्तमः श्रीकृष्णमार्चयेत्। अपूपपायसान्नाद्यैर्नैवेद्यं सम्यक् परिकल्पयेत्॥

Verse 87

हुत्वा चाष्टत्तरशतं पयोऽनैः सर्पिषाप्लुतैः । स्वस्वदिक्षु बलिं दद्याद्दिशेदाचमनं ततः ॥ ८७ ॥

पयोऽन्नैः सर्पिषाप्लुतैः अष्टोत्तरशतं हुत्वा, ततः स्वस्वदिक्षु विधिवत् बलिं दद्याद्; अनन्तरम् आचमनं दिशेत्॥

Verse 88

अष्ट्त्तरसहस्रं च प्रजपेन्मंत्रमुत्तमम् । अह्नो मध्ये यजेदेवं यः कृष्णं वैष्णवोत्तमः ॥ ८८ ॥

अष्टोत्तरसहस्रं च मन्त्रं उत्तमं प्रजपेत्। अह्नो मध्ये एवं विधिना यः वैष्णवोत्तमः कृष्णं यजेत्॥

Verse 89

देवाः सर्वे नमस्यंति लोकानां वल्लभो नरः । मेधायुःश्रीकांतियुक्तः पुत्रैः पौत्रैश्च वर्द्धते ॥ ८९ ॥

लोकानां वल्लभो यः नरः, तं सर्वे देवाः नमस्यन्ति। स मेधायुः-श्री-कान्तियुक्तः पुत्रैः पौत्रैश्च वर्धते॥

Verse 90

तृतीयकालपूजायामस्ति कालविकल्पना । सायाह्ने निशि वेत्यत्र वदंत्येके विपश्चितः ॥ ९० ॥

तृतीयकालपूजायां कालविकल्पना अस्ति। सायाह्ने वा निशि वेति—अत्र केचिद् विपश्चितो वदन्ति॥

Verse 91

दशाक्षरेण चेद्रात्रौ सायाह्नेऽष्टादशार्णतः । उभयीमुभयेनैव कुर्यादित्यपरे जगुः ॥ ९१ ॥

दशाक्षरेण चेद्रात्रौ सायाह्नेऽष्टादशार्णतः । उभयीमुभयेनैव कुर्यादित्यपरे जगुः ॥

Verse 92

सायाह्ने द्वारवत्यां तु चित्रोद्यानोपशोभिते । अष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरुपमंडिते ॥ ९२ ॥

सायाह्ने द्वारवत्यां तु चित्रोद्यानोपशोभिते । अष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरुपमण्डिते ॥

Verse 93

हंससारससंकीर्णकमलोत्पलशालिभिः । सरोभिर्नीलांभोभिः परीते भवनोत्तमे ॥ ९३ ॥

हंससारससंकीर्णकमलोत्पलशालिभिः । सरोभिर्नीलाम्भोभिः परीते भवनोत्तमे ॥

Verse 94

उद्यत्प्रद्योतनोद्योतद्युतौ श्रीमणिमंडले । हेमांभोजासनासीनं कृष्णं त्रैलोक्यमोहनम् ॥ ९४ ॥

उद्यत्प्रद्योतनोद्योतद्युतौ श्रीमणिमण्डले । हेमाम्भोजासनासीनं कृष्णं त्रैलोक्यमोहनम् ॥

Verse 95

मुनिवृंदैः परिवृतमात्मतत्त्वविनिर्णये । तेभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशंतं परमक्षरम् ॥ ९५ ॥

मुनिवृन्दैः परिवृतमात्मतत्त्वविनिर्णये । तेभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशन्तं परमाक्षरम् ॥

Verse 96

उन्निद्रेंदीवरश्यामं पद्मपत्रायतेक्षणम् । स्निग्धं कुंतलसंभिन्नकिरीटवनमालिनम् ॥ ९६ ॥

उन्निद्रनीलोत्पलश्यामं पद्मपत्रायतेक्षणम् । स्निग्धकुन्तलसंभिन्नकिरीटं वनमालिनम् ॥

Verse 97

चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुंडलम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं सुमनोहरम् ॥ ९७ ॥

चारुप्रसन्नवदनं स्फುರन्मकरकुण्डलम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं सुमनोहरम् ॥

Verse 98

काश्मीरकपिशोरस्कं पीतकौशेयवाससम् । हारकेयूरकटककटिसूत्रैरलंकृतम् ॥ ९८ ॥

काश्मीरकपिशोरस्कं पीतकौशेयवाससम् । हारकेयूरकटककटिसूत्रैरलंकृतम् ॥

Verse 99

हृतविश्वंभराभूरिभारं मुदितमानसम् । शंखचक्रगदापद्मराजद्भुजचतुष्टयम् ॥ ९९ ॥

हृतविश्वंभराभूरिभारं मुदितमानसम् । शंखचक्रगदापद्मराजद्भुजचतुष्टयम् ॥

Verse 100

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृत्तिः । द्वितीया महिषीभिस्तु तृतीयायां समर्चयेत् ॥ १०० ॥

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री प्रथमावृत्तिरङ्गैः स्यात् । द्वितीया महिषीभिस्तु तृतीयायां समर्चयेत् ॥

Verse 101

नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान् । विष्वक्सेनं च शैनेयं दिक्ष्वग्रे विनतासुतम् ॥ १०१ ॥

स भगवान् नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान् । विष्वक्सेनं च शैनेयं दिक्ष्वग्रे विनतासुतं गरुडं न्ययोजयत् ॥

Verse 102

लोकपालैश्च वज्राद्यैः पूजयेद्वैष्णवोत्तमः । एवं संपूज्य विधिवत्पायसं विनिवेदयेत् ॥ १०२ ॥

लोकपालैश्च वज्राद्यैः सह वैष्णवोत्तमः पूजयेत् । एवं विधिवत्संपूज्य पायसं नैवेद्यरूपेण विनिवेदयेत् ॥

Verse 103

तर्पयित्वा खंडमिश्रदुग्धबुद्ध्या जलैरिह । जपेदष्टशतं मन्त्री भावयन्पुरुषोत्तमम् ॥ १०३ ॥

खंडमिश्रदुग्धबुद्ध्या जलैरिह तर्पयित्वा । मन्त्रजापकोऽष्टशतं जपेत् पुरुषोत्तमं भावयन् ॥

Verse 104

पूजासु होमं सर्वासु कुर्यान्मध्यंदिनेऽथवा । आसनादर्घ्यपर्यंतं कृत्वा स्तुत्वा नमेत्सुधीः ॥ १०४ ॥

सर्वासु पूजासु होमं कुर्यात्, अथवा मध्यंदिने । आसनादर्घ्यपर्यन्तं कृत्वा स्तुत्वा नमेत् सुधीः ॥

Verse 105

समर्थात्मानमुद्वास्य स्वीयहृत्सरसीरुहे । विन्यस्य तन्मयो भूत्वा पुनरात्मानमर्चयेत् ॥ १०५ ॥

समर्थात्मानमुद्वास्य स्वीयहृत्सरसीरुहे । विन्यस्य तन्मयो भूत्वा पुनरात्मानमर्चयेत् ॥

Verse 106

सायाह्ने वासुदेवं यो नित्यमेवं समर्चयेत् । सर्वान्कामानवाप्यांते स याति परमां गतिम् ॥ १०६ ॥

सायाह्ने यो वासुदेवं नित्यं एवमिति समर्चयेत् । स सर्वान् कामान् अवाप्य अन्ते परमां गतिं याति ॥

Verse 107

रात्रौ चेन्मदनाक्रांतचेतसं नन्दनन्दनम् । यजेद्रासपरिश्रांतं गोपीमंडलमध्यगम् ॥ १०७ ॥

रात्रौ चेत् मदनाक्रान्तचेताः सन् नन्दनन्दनम् । रासपरिश्रान्तं गोपीमण्डलमध्यगं यजेत् ॥

Verse 108

विकसत्कुंदकह्लारमल्लिकाकुसुमोद्गतैः । रजोभिर्धूसरैर्मंदमारुतैः शिशिरीकृते ॥ १०८ ॥

विकसत्कुन्दकह्लारमल्लिकाकुसुमोद्गतैः । रजोभिः धूसरैः मन्दमारुतैः शिशिरीकृते ॥

Verse 109

उन्मीलन्नवकैरवालिविगलन्माध्वीकलब्धांतरं भ्राम्यन्मत्तमिलिंदगीतललिते सन्मल्लिकोज्जृम्भिते । पीयूषांशुकरैर्विशालितहरित्प्रांते स्मरोद्दीपने कालिन्दीपुलिनांगणे स्मितमुखं वेणुं रणंतं मुहुः ॥ १०९ ॥

उन्मीलन्नवकैरवालिविगलन्माध्वीकलब्धान्तरं भ्राम्यन्मत्तमिलिन्दगीतललिते सन्मल्लिकोज्जृम्भिते । पीयूषांशुकरैर्विशालितहरित्प्रान्ते स्मरोद्दीपने कालिन्दीपुलिनाङ्गणे स्मितमुखं वेणुं रणन्तं मुहुः ॥

Verse 110

अन्तस्तोयलसन्नवांबुदघटासंघट्टकारत्विषं चंचञ्चिल्लिकमंबुजायतदृशं बिम्बाधरं सुन्दरम् । मायूरच्छदबद्धमौलिविलसद्धम्मिल्लमालं चलं दीप्यत्कुण्डलरत्नरश्मिविलसद्गंडद्वयोद्बासितम् ॥ ११० ॥

अन्तस्तोयलसन्नवाम्बुदघटासंघट्टकारत्विषं चञ्चञ्चिल्लिकमम्बुजायतदृशं बिम्बाधरं सुन्दरम् । मायूरच्छदबद्धमौलिविलसद्धम्मिल्लमालं चलं दीप्यत्कुण्डलरत्नरश्मिविलसद्गण्डद्वयोद्बासितम् ॥

Verse 111

कांचीनूपुरहारकंकणलसत्केयूरभूषान्वितं गोपीनां द्वितयां तरे सुललितं वन्यप्रसूनस्रजम् । अन्योन्यं विनिबद्धगोपदयितादोर्वल्लिवीतं लसद्रासक्रीडनलोलुपं मनसिजाक्रांतं मुकुन्दं भवेत् ॥ १११ ॥

हृदि मे मुकुन्दो भवेत्—काञ्चीनूपुरहारकङ्कणलसत्केयूरभूषावृतः, द्विगोप्यन्तरे सुललितः, वन्यप्रसूनस्रग्धरः; अन्योन्यविनिबद्धगोपदयितादोर्वल्लिवीतः, लसद्रासक्रीडनलोलुपः, मनसिजाक्रान्तः।

Verse 112

विविधश्रुतिभिन्नमनोज्ञतरस्वरसप्तकमूर्छनतानगणैः । भ्रममाणममूभिरुदारमणिस्फुटमंडनसिंजितचारुतनुम् ॥ ११२ ॥

विविधश्रुतिभिन्नमनोज्ञतरस्वरसप्तकमूर्छनातानगणैः सह भ्रममाणं, उदारमणिस्फुटमण्डनसिंजितेन चारुतनुं विभूषितम्।

Verse 113

इतरेतरबद्धकरप्रमदागणकल्पितरासविहारविधौ । मणिशंकुगमप्यमुना वपुषा बहुधा विहितस्वकदिव्यतनुम् ॥ ११३ ॥

इतरेतरबद्धकरप्रमदागणकल्पितरासविहारविधौ, मणिशङ्कुगमपि अमुना वपुषा बहुधा स्वकं दिव्यतनुं प्रादर्शयत्।

Verse 114

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृतिः । श्रीकामः सस्वराद्यानि कलाब्जैर्वैष्णवोत्तमः ॥ ११४ ॥

एवं ध्यात्वा मन्त्री अर्चयेत्; प्रथमावृतिः अङ्गैः स्यात्। श्रीकामो वैष्णवोत्तमः सस्वराद्यानि अक्षराणि कलाब्जैः पूजयेत्।

Verse 115

यजेत्केशवकीर्त्यादिमिथुनानि च षोडश । इन्द्राद्यानपि वज्रादीन्पूजयेत्तदनन्तरम् ॥ ११५ ॥

केशवकीर्त्यादिमिथुनानि षोडश यजेत्; तदनन्तरम् इन्द्राद्यान् वज्रादीन् अपि तेषां चिह्नादिभिः सह पूजयेत्।

Verse 116

पृंथु सुवृत्तं मसृणं वितस्तिमात्रोन्नतं कौ विनिखन्य शंकुम् । आक्रम्य पद्भ्यामितरेतरैस्तु हस्तैर्भ्रमोऽयं खलु रासगोष्ठी ॥ ११६ ॥

पृथुं सुवृत्तं मसृणं वितस्तिमात्रोन्नतं शङ्कुं भूमौ दृढं विनिखन्यात्। ततः पद्भ्यामितरेतरैः क्रमादाक्रम्य हस्तैश्च परिभ्रमयन्—एष एव खलु रासगोष्ठीवद्भ्रमः॥

Verse 117

सपूज्यैवं च पयसा ससितो पलसर्पिषा । नैवेद्यमर्चयित्वा तु चषकैर्नृपसंख्यकैः ॥ ११७ ॥

एवं सपूज्य देवमर्चयित्वा पयसा ससितेन पलसर्पिषा युतं नैवेद्यं समर्पयेत्। ततश्च नृपसंख्यकैश्चषकैः तदर्पयेत्॥

Verse 118

सतं पापप्ते मंत्री मिथुनेष्वर्पयेत्क्रमात् । विधाय पूर्ववच्छेषं सहस्रं प्रजपेन्मनुम् ॥ ११८ ॥

यदि मन्त्रसाधकः शतपापाप्तिं प्राप्नुयात्, तर्हि मिथुनेषु क्रमादर्पयेत्। पूर्ववच्छेषं विधाय सहस्रं मन्त्रं जपेत्॥

Verse 119

स्तुत्वा नत्वा च संप्रार्थ्य पूजाशेषं समापयेत् । एवं यः पूजयेत्कृष्णं स सस्मृद्धेः पदं भवेत् ॥ ११९ ॥

स्तुत्वा नत्वा च संप्रार्थ्य पूजाशेषं समापयेत्। एवं यः कृष्णं पूजयति स समृद्धेः पदं प्राप्नोति॥

Verse 120

अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः । भुक्त्वेह विविधान्भोगानंते विष्णुपदं व्रजेत् ॥ १२० ॥

अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यात् न संशयः। इह विविधान् भोगान् भुक्त्वा अन्ते विष्णुपदं व्रजेत्॥

Verse 121

एवं पूजादिभिः सिद्धे मनौकाम्यानि साधयेत् । अष्टाविंशतिवारं वा त्रिकालं पूजयेत्सुधीः ॥ १२१ ॥

एवं पूजादिभिः सम्यक्सिद्धे मनौकाम्यानि साधयेत्। अष्टाविंशतिवारं वा त्रिकालं पूजयेत् सुधीः॥

Verse 122

स्वकालविहितान् भूयः परिवारांश्च तर्पयेत् । प्रातर्द्दध्ना गुडाक्तेन मध्याह्ने पयसा पुनः ॥ १२२ ॥

स्वकालविहितान् भूयः परिवारांश्च तर्पयेत्। प्रातर्दध्ना गुडाक्तेन मध्याह्ने पयसा पुनः॥

Verse 123

नवनीतयुतेनाथ सायाह्ने तर्पयेत्पुनः । ससितोपलमिश्रेण पयसा वैष्णवोत्तमः ॥ १२३ ॥

नवनीतयुतेनाथ सायाह्ने तर्पयेत् पुनः। ससितोपलमिश्रेण पयसा वैष्णवोत्तमः॥

Verse 124

तर्पयामिपदं योज्यं मंत्रांते स्वेषु नामसु । द्वितीयांतेषु तु पुनः पूजाशेषं समापयेत् ॥ १२४ ॥

तर्पयामिपदं योज्यं मन्त्रान्ते स्वेषु नामसु। द्वितीयान्तेषु तु पुनः पूजाशेषं समापयेत्॥

Verse 125

अभ्युक्ष्यतत्प्रसादाद्भिरात्मानं प्रपबेदपः । तत्तृत्पस्तमथोद्वास्य तन्मयः प्रजपेन्मनुम् ॥ १२५ ॥

अभ्युक्ष्य तत्प्रसादाम्भिरात्मानं प्रपिबेदपः। तत्तृप्तस्तमथोद्वास्य तन्मयः प्रजपेन्मनुम्॥

Verse 126

अथ द्रव्याणि काम्येषु प्रोच्यंते तर्पणेषु च । तानि प्रोक्तविधानानामाश्रित्यान्यतमं भजेत् ॥ १२६ ॥

अथ काम्यकर्मसु तर्पणेषु च यानि द्रव्याणि प्रयोज्यानि, तानि कथ्यन्ते। पूर्वोक्तविधानान् आश्रित्य स्वकर्मानुरूपं यद् युक्तं तदेव भजेत्॥

Verse 127

पायसं दाधिकं चाज्यं गौडान्नं कृसरं पयः । दधीनि कदली मोचा चिंचा रजस्वला तथा ॥ १२७ ॥

पायसं दाधिकं चाज्यं गौडान्नं कृसरं पयः। दधीनि कदली मोचा चिंचा रजस्वला तथा॥ (एतानि नियतविधौ वर्जनीयानि/निषिद्धानि)

Verse 128

अपूपा मोदका लाजाः पृथुका नवनीतकम् । द्रव्यषोडशकं ह्येतत्कथितं पद्मजादिभिः ॥ १२८ ॥

अपूपा मोदका लाजाः पृथुका नवनीतकम्। द्रव्यषोडशकं ह्येतत्कथितं पद्मजादिभिः॥

Verse 129

लाजांते पृथुकं प्राक्च समर्प्य च सितोपलम् । चतुःसप्ततिवारं यः प्रातरेवं प्रतर्पयेत् ॥ १२९ ॥

लाजांते पृथुकं प्राक्च समर्प्य च सितोपलम्। चतुःसप्ततिवारं यः प्रातरेवं प्रतर्पयेत्॥

Verse 130

ध्यात्वा कृष्णपदं मत्री मंडलादिष्टमाप्नुयात् । धारोष्णपक्कपयसा नवनीतं दधीनि च ॥ १३० ॥

ध्यात्वा कृष्णपदसम्बद्धं मन्त्रं मण्डलादिष्टं फलमाप्नुयात्। धारोष्णपक्कपयसा नवनीतं दधीनि च तर्पणार्थं प्रयोजयेत्॥

Verse 131

दौग्धाम्रमाज्यं मत्स्यंडी क्षौद्रं कीलालमेव च । पूजयेन्नवभिर्द्रव्यैः प्रत्येकं रविसंख्यया ॥ १३१ ॥

दुग्धेन आम्ररसेन आज्येन मत्स्यण्ड्या क्षौद्रेण कीलालेन च नवभिर्द्रव्यैः पूजां कुर्यात्; प्रत्येकं रविसंख्यया समर्पयेत् ॥

Verse 132

एवमष्टोतरशतंसंख्याकं तर्पणं पुनः । यः कुर्याद्वैष्णवश्रेष्टः पूर्वोक्तं फलमाप्नुयात् ॥ १३२ ॥

एवं पुनरष्टोत्तरशतसंख्यया तर्पणं यः कुर्यात्, स वैष्णवश्रेष्ठः पूर्वोक्तं फलं प्राप्नुयात् ॥

Verse 133

किं बहूक्तेन सर्वेष्टदायकं तर्पणं त्विदम् । ससितोपलधारोष्णदुग्धबुद्ध्या जलेन वै ॥ १३३ ॥

किं बहुना? इदं तर्पणं सर्वेष्टदायकम्; जलेनैव कर्तव्यं, तच्च ससितोपलधारारूपं उष्णदुग्धबुद्ध्या च भावयेत् ॥

Verse 134

कृष्णं प्रतपर्यन् ग्रामं व्रजन्प्राप्नोति साधकः । धनवस्त्राणि भोज्यं च परिवारगणैः सह ॥ १३४ ॥

कृष्णं प्रतपर्यन् साधकः ग्रामं व्रजन् धनवस्त्रभोज्यानि परिवारगणैः सह प्राप्नोति ॥

Verse 135

यावत्संतर्पयेन्मंत्री तावत्संख्यं जपेन्मनुम् । तर्पणेनैव कार्याणि साधयेदखिलान्यपि ॥ १३५ ॥

यावत् तर्पणं करोति मंत्रिन्, तावत् संख्यया मनुं जपेत्; तर्पणेनैव अखिलकार्याण्यपि साधयेत् ॥

Verse 136

काम्यहोममथो वक्ष्ये साधकानां हिताय च । श्रीपुष्पैर्जुहुयान्मंत्री श्रियमिच्छन्निनिंदिताम् ॥ १३६ ॥

अथ साधकानां हिताय काम्यहोमं वक्ष्ये। श्रीपुष्पैर्मन्त्री जुहुयात्, धर्म्यां निन्दारहितां श्रियमिच्छन्॥

Verse 137

साज्येनान्नेन जुहुयात्घृतान्नस्य समृद्धये । वन्यपुष्पैर्द्विजान् जातीपुष्पैश्च पृथिवीपतीन् ॥ १३७ ॥

साज्येनान्नेन जुहुयात् घृतान्नस्य समृद्धये। वन्यपुष्पैर्द्विजान् पूजयेत्, जातीपुष्पैश्च पृथिवीपतीन्॥

Verse 138

असितैः कुसुमैर्वैश्यान् शूद्रान्नीलोत्पलैस्तथा । वशयेल्लवणैः सर्वानंबुजैर्युवतीजनम् ॥ १३८ ॥

असितैः कुसुमैर्वैश्यान् वशयेत्, शूद्रान्नीलोत्पलैस्तथा। लवणैः सर्वान्, अंबुजैर्युवतीजनं वशं नयेत्॥

Verse 139

गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससर्पिषा । गवां शांतिं करोत्याशु गोपालो गोकुलेश्वरः ॥ १३९ ॥

गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससर्पिषा। गवां शान्तिं करोत्याशु; गोपालो गोकुलेश्वरः रक्षको भवति॥

Verse 140

शिक्षावेषधरं कृष्णं किंकिणीजालशोभितम् । ध्यात्वा प्रतर्पयेन्मंत्री दुग्धबुद्ध्या शुभैर्जलैः ॥ १४० ॥

शिक्षावेषधरं कृष्णं किंकिणीजालशोभितम्। ध्यात्वा मन्त्री प्रतर्पयेत् शुभैर्जलैर्दुग्धबुद्ध्या॥

Verse 141

धनं धान्यं सुतान्कीर्तिं प्रीतस्तस्मै ददाति सः । ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा कुशैर्वा तिलतंदुलैः ॥ १४१ ॥

स तस्मिन् प्रीतिमान् भूत्वा धनं धान्यं सुतान् कीर्तिं च ददाति। ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा कुशैर्वा तिलतण्डुलैर्वा यथाविधि कर्म कृतं स्यात्॥

Verse 142

जुहुयादयुतं मंत्री त्रिमध्वाक्तैर्हुताशने । वशयेद्ब्राह्मणांश्चाथ राजवृक्षसमुद्भवैः ॥ १४२ ॥

मन्त्री त्रिमध्वाक्तैर्द्रव्यैर्हुताशनेऽयुतं जुहुयात्। ततश्च राजवृक्षसमुद्भवैर्द्रव्यैर्ब्राह्मणान् वशयेत्॥

Verse 143

प्रसूनैः क्षत्रियान्वैश्यान्कुरंङकुसुमैस्तथा । पाटलोत्थैश्च कुसुमैर्वशयेदंतिमान्सुधीः ॥ १४३ ॥

प्रसूनैः क्षत्रियान् वैश्यान् कुरङ्गकुसुमैस्तथा। पाटलोत्थैश्च कुसुमैरन्तिमान् वशयेत् सुधीः॥

Verse 144

श्वेतपद्मै रक्तपप्दैश्चंपकैः पाटलैः क्रमात् । हुत्वायुतं त्रिमध्वाक्तैर्वशयेत्तद्वरांगनाः ॥ १४४ ॥

श्वेतपद्मैः रक्तपद्मैश्चम्पकैः पाटलैः क्रमात्। त्रिमध्वाक्तैरयुतं हुत्वा वशयेत् तद्वराङ्गनाः॥

Verse 145

नित्यं हयारिकुसुमौर्निशीथे त्रिमधुप्लुतैः । वरस्त्रीर्वशयेत्प्राज्ञः सम्यग्धृत्वा दिनाष्टकम् ॥ १४५ ॥

निशीथे नित्यं हयारिकुसुमैस्त्रिमधुप्लुतैः। दिनाष्टकं सम्यग्धृत्वा प्राज्ञो वरस्त्रीर्वशयेत्॥

Verse 146

अयुतत्रितयं रात्रौ सिद्धार्थैस्त्रिमधुप्लुतैः । प्रत्यहं जुह्वतो मासात्सुरेशोऽपि वशीभवेत् ॥ १४६ ॥

रात्रौ त्रिमधुप्लुतैः सिद्धार्थैः अयुतत्रितयं प्रत्यहं जुह्वतः, मासमात्रेण सुरेशोऽपि वशीभवेत्।

Verse 147

आहृत्य बल्लवीवस्त्राण्यारूढं नीपभूरुहे । स्मरेत्कृष्णं जपेद्रात्रौ सहस्रं खेंदूहात्सुधीः ॥ १४७ ॥

बल्लवीवस्त्राण्याहृत्य नीपभूरुहारूढः, खेंदूहाभिमुखो रात्रौ कृष्णं स्मरेत्, सहस्रं जपेत् सुधीः।

Verse 148

हठादाकर्षयेच्छीघ्रमुर्वशीमपि साधकः । बहुना किमिहोक्तेन मंत्रोऽयं सर्ववश्यकृत् ॥ १४८ ॥

हठादेव साधकः शीघ्रमुर्वशीमप्याकर्षयेत्। बहुना किमिहोक्तेन? अयं मंत्रः सर्ववश्यकृत्।

Verse 149

रहस्यं परमं चाथ वक्ष्ये मोक्षप्रदं नृणाम् । ध्यायेत्स्वहृत्सरसिजे देवकीनंदनं विभुम् ॥ १४९ ॥

अथ नृणां मोक्षप्रदं परमं रहस्यं वक्ष्ये। स्वहृत्सरसिजे विभुं देवकीनन्दनं ध्यायेत्।

Verse 150

श्रीमत्कुन्देंदुगौरं सरसिजनयनं शङ्खचक्रे गदाब्जे बिभ्राणं हस्तपद्मैर्नवनलिनलसन्मालयादीप्यमानम् । वंदे वेद्यं मुनींद्रैः कणिकमुनिलसद्दिव्यभूषाभिरामं दिव्यांगालेपभासं सकलभयहरं पीतवस्त्रं नुरारिम् ॥ १५० ॥

कुन्देन्दुगौरं श्रीमन्तं सरसिजनयनं शङ्खचक्रधारिणम्। गदापद्मे बिभ्राणं नवनलिनमाल्यादिभिर्दीप्यमानम्॥ मुनीन्द्रैर्वेद्यं दिव्यभूषणविराजितं दिव्याङ्गालेपभासम्। सकलभयहरं पीतवस्त्रं नुरारिं नारायणं वन्दे॥

Verse 151

एवं ध्यात्वा पुमांसं स्फुटहृदयसरोजासनासीनमाद्यं सांद्रांभोदाच्छबिंबाद्भुतकनकनिभं संजपेदर्कलक्षम् । मन्वोरेकं द्वितारांतरितमथः हुनेदर्कसाहस्रमिध्मैः क्षीरिद्रूत्थर्यथोक्तैः समधुघृतसितेनाथवा पायसेन ॥ १५१ ॥

एवं हृदयसरोजे स्फुटविकसिते आसनासीनम् आद्यं पुमांसं सांद्रांभोदच्छविसदृशं अद्भुतकनकनिभं ध्यात्वा, अर्कमन्त्रं लक्षं संजपेत्। ततः मनोरेकं द्विताराभ्यन्तरितं कृत्वा, क्षीर-मधु-घृत-सितासमायुक्तेन अथवा पायसेन, यथोक्तैः समिध्भिः अर्काय सहस्रं होमं जुहुयात्॥

Verse 152

एवं लोकेश्वराराध्यं कृष्णं स्वहृदयांबुजे । ध्यायन्ननुदिनं मंत्री त्रिसहस्रं जपेन्मनुम् ॥ १५२ ॥

एवं स्वहृदयाम्बुजे लोकेश्वराराध्यं कृष्णं ध्यायन्, मन्त्री अनुदिनं मनुं त्रिसहस्रं जपेत्॥

Verse 153

सायाह्नोक्तेन विधिना संपूज्य हवनं पुनः । कृत्वा पूर्वोक्तविधिना मन्त्री तद्गतमानसः ॥ १५३ ॥

सायाह्नोक्तेन विधिना संपूज्य, पुनः हवनं कृत्वा पूर्वोक्तविधिना, मन्त्री तद्गतमानसः स्यात्॥

Verse 154

एवं यो भजते नित्यं विद्वान् गोपालनंदनम् । समुत्तीर्य भवांभोधिं स याति परमं पदम् ॥ १५४ ॥

एवं यो नित्यं विद्वान् गोपालनन्दनं भजते, स भवाम्भोधिं समुत्तीर्य परमं पदं याति॥

Verse 155

मध्ये केणेषु बाह्येष्वनलपुरपुटस्यालिखेत्कर्णिकायां कंदर्पं साध्ययुक्तं विवरगतषडर्णद्विषः केशरेषु । शक्तिः श्रीपूर्विकाणिद्विनवलिपिमनोरक्षराणिच्छदानां मध्ये वर्णान्दशान्तो दशलिपिमनुवर्यस्य वैकैकशोऽब्जम् ॥ १५५ ॥

अनलपुरपुटस्य पद्मयन्त्रस्य मध्ये केणेषु बाह्येषु च, कर्णिकायां साध्ययुक्तं कन्दर्पबीजं लिखेत्। केशरेषु विवरगतषडर्णद्विषं षडक्षरं न्यसेत्। ततः श्री-शक्तिपूर्विकान् मनोरक्षरान् द्विनवलिपिसंस्थितान् लिखेत्; मध्ये च्छदानां मध्ये दशान्तदशलिपीन् तथा अनुवर्यस्य मनुवर्यस्य दशलिपिं वैकैकशोऽब्जे विन्यसेत्॥

Verse 156

भूसद्मनाभिवृतमस्रगमन्मथेन गोरोचनाविलिखितं तपनीयसूच्या । पट्टे हिरण्यरचिते गुलिकीकृतं तद्गोपालयंत्रमखिलार्थदमेतदुक्तम् ॥ १५६ ॥

भूसद्मनचिह्नेनास्रगमनमन्मथलाञ्छनेन चाभिवृतं, गोरोचनया तपनीयसूच्याऽवलिखितं, हिरण्यपट्टे गुलिकीकृतं तद् हिरण्यमयकण्ठिकायां निधाय—एतद् गोपालयन्त्रं सर्वार्थप्रदं इति प्रोक्तम् ॥

Verse 157

संयातसिक्तमभिजप्तमिमं महद्भिर्धार्यं जगत्त्रयवशीकरणैकदक्षम् । रक्षायशः सुतमहीधनधान्यलक्ष्मीसौभाग्यलिप्सुभिरजस्रमनर्घ्यवीर्यम् ॥ १५७ ॥

सम्यक् संयातं सिक्तं चाभिजप्तं महर्षिभिः; इदं धार्यं जगत्त्रयवशीकरणैकदक्षम्। रक्षायशःसुतमहीधनधान्यलक्ष्मीसौभाग्यलिप्सुभिरजस्रं धार्यं, अनर्घ्यवीर्यत्वात् ॥

Verse 158

स्मरस्त्रिविक्रमाक्रांतश्चाक्रीष्ट्याय हृदित्यसौ । षडक्षरोऽयं संप्रोक्तः सर्वसिद्धिकरो मनुः ॥ १५८ ॥

‘स्मर’ ‘त्रिविक्रमाक्रान्त’ ‘चाक्रीष्ट्याय’ ‘हृद्’ इत्येवं समुच्चयः। षडक्षरोऽयं मनुः प्रोक्तः सर्वसिद्धिप्रदायकः ॥

Verse 159

क्रोडः शान्तींदुवह्न्याढ्यो माया बीज प्रकीर्ततम् । गोविंदवह्निचन्द्राढ्यो मनुः श्रीबीजमीरितम् ॥ १५९ ॥

‘क्रोड’ इति शान्त्यिन्दुवह्निसंयुक्तं माया-बीजं प्रकीर्तितम्। तथा ‘गोविन्द’ इति वह्निचन्द्रसमायुक्तं श्री-बीजमीरितम् ॥

Verse 160

आभ्यामष्टादशक्लिपः स्याद्विंशत्यक्षरो मनुः । शालग्रामे मणौ यंत्रे मंडले प्रतिमासु वा ॥ १६० ॥

आभ्यां द्वाभ्यां अष्टादशक्लिपः स्यात्, विंशत्याक्षरो मनुः। शालग्रामे मणौ यन्त्रे मण्डले प्रतिमासु वा विनियोज्यः ॥

Verse 161

नित्यं पूजा हरेः कार्या न तु केवलभूतले । एवं यो भजंते कृष्णं स याति परमां गतिम् ॥ १६१ ॥

नित्यं हरेः पूजा कार्या, न तु केवलं बाह्यभूतले। एवं यः कृष्णं भजते, स परमां गतिं प्राप्नोति॥

Verse 162

विंशार्णस्य मुनिर्ब्रह्मा गायत्री छन्द ईरितम् । कृष्णश्च देवता कामो बीजं शक्तिर्द्विठो बुधैः ॥ १६२ ॥

विंशार्णमन्त्रस्य ऋषिर्ब्रह्मा, छन्दो गायत्री इति कीर्तितम्। देवता कृष्णः, बीजं कामः, शक्तिर्द्विठा इति बुधैः॥

Verse 163

रामाग्निवेदवेदाब्धेर्नेत्रार्णैरंगकल्पनम् । मूलेन व्यापकं कृत्वा मनुना पुटितानथ ॥ १६३ ॥

रामाग्निवेदवेदाब्धिसंकेताक्षरैर्नेत्रार्णैश्च यथाक्रमम्। अङ्गकल्पनां कृत्वा, मूलेन व्यापकं विधाय, मनुना पुटितानथ॥

Verse 164

मातृकार्णान्न्यसेत्तत्तत्स्थानेषु सुसमाहितः । दशतत्त्वानि विन्यस्य मूलेन व्यापकं चरेत् ॥ १६४ ॥

सुसमाहितः सन् मातृकार्णान् तत्तत्स्थानेषु न्यसेत्। दशतत्त्वानि विन्यस्य, मूलेन व्यापकं चरेत्॥

Verse 165

मंत्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये । शीर्षे ललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा ॥ १६५ ॥

ततः देवताभावसिद्धये मन्त्रन्यासं समाचरेत्। शीर्षे ललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा॥

Verse 166

नसोर्वक्रे च चिबुके कण्ठे दोर्मूलके हृदि । उदरे नाभिदेशे च लिंगे मूलसरोरुहे ॥ १६६ ॥

नासोर्वक्रे च चिबुके कण्ठे दोर्मूलके हृदि । उदरे नाभिदेशे च लिङ्गे मूलसरोरुहे ॥ १६६ ॥

Verse 167

कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोः क्रमात् । न्यसेद्धृदंतान्मंत्राणां सृष्टिन्यासोऽयमीरितः ॥ १६७ ॥

कट्यां जान्वोर्जङ्घयोश्च गुल्फयोः पादयोः क्रमात् । न्यसेद्धृदन्तान्मन्त्राणां सृष्टिन्यासोऽयमीरितः ॥ १६७ ॥

Verse 168

हृदये चोदरे नाभौ लिंगे मूलसरोरुहे । कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोस्तथा ॥ १६८ ॥

हृदये चोदरे नाभौ लिङ्गे मूलसरोरुहे । कट्यां जान्वोर्जङ्घयोश्च गुल्फयोः पादयोस्तथा ॥ १६८ ॥

Verse 169

मूर्ध्नि कपोले भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोर्नसोः । वदने चिबुके कंठे दोर्मूले विन्यसेत्क्रमात् ॥ १६९ ॥

मूर्ध्नि कपोले भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोर्नसोः । वदने चिबुके कण्ठे दोर्मूले विन्यसेत्क्रमात् ॥ १६९ ॥

Verse 170

नमोतान्मंत्रवर्णांश्च स्थितिन्यासोऽयमीरितः । पादयोर्गुल्फयोश्चैव जंघयोर्जानुनोस्तथा ॥ १७० ॥

नमोऽन्तान्मन्त्रवर्णांश्च स्थितिन्यासोऽयमीरितः । पादयोर्गुल्फयोश्चैव जङ्घयोर्जानुनोस्तथा ॥ १७० ॥

Verse 171

कट्यां मूले ध्वजे नाभौ जठरे हृदये पुनः । दोर्मूले कंठदेशे च चिबुके वदने नसोः ॥ १७१ ॥

कट्यां मूले ध्वजे नाभौ जठरे हृदये पुनः । दोर्मूले कण्ठदेशे च चिबुके वदने नसोः—एतेषु स्थानेषु न्यासः कर्तव्य इति निर्दिष्टम् ॥

Verse 172

कर्णयोर्नेत्रयोश्चैव भ्रूमध्ये निटिले तथा । मूर्ध्नि न्यसेन्मंत्रवर्णान्संहाराख्योऽयमीरितः ॥ १७२ ॥

कर्णयोर्नेत्रयोश्चैव भ्रूमध्ये निटिले तथा । मूर्ध्नि च मन्त्रवर्णान् न्यसेत्—अयं संहाराख्यो न्यास इति प्रकीर्तितः ॥

Verse 173

पुनः सृष्टिस्थितिन्यासौ विधाय वैष्णवोत्तमः । मूर्तिपंजरनामानं विन्यसेत्पूर्ववत्ततः ॥ १७३ ॥

पुनः सृष्टिस्थितिन्यासौ विधाय वैष्णवोत्तमः । ततः पूर्ववद् एव ‘मूर्तिपंजर’नामानि विन्यसेत् ॥

Verse 174

पुनः षडंगं कृत्वाथ ध्यायेत्कृष्णं हृदंबुजे । द्वारवत्यां सहस्रार्कभास्वरैर्भवनोत्तमैः ॥ १७४ ॥

पुनः षडङ्गं कृत्वा अथ हृदम्बुजे कृष्णं ध्यायेत् । द्वारवत्यां सहस्रार्कभास्वरैर्भवनोत्तमैः परिवृतम् ॥

Verse 175

अनल्पैः कल्पवृक्षैश्च परीते मणिमण्डपे । ज्वलद्रत्न मयस्तंभद्वारतोरणकुड्यके ॥ १७५ ॥

अनल्पैः कल्पवृक्षैश्च परीते मणिमण्डपे । ज्वलद्रत्नमयस्तम्भद्वारतोरणकुड्यके—सर्वं रत्नदीप्तिमयं बभूव ॥

Verse 176

फुल्लप्रफुल्लसञ्चित्रवितानालंबिमौक्तिके । पद्मरागस्थलीराजद्रत्नसंघैश्च मध्यतः ॥ १७६ ॥

फुल्लार्धफुल्लकुसुमैर्विचित्रे विताने लम्बमानमौक्तिकमालाः। मध्ये च पद्मरागमणिभूमौ राजद्रत्नसमूहाः समशोभन्ते॥

Verse 177

अनारतगलद्रत्नधाराढ्यस्वस्तस्तरोरधः । रत्नप्रदीपावलिभिः प्रदीपितदिगंतरे ॥ १७७ ॥

अनारतं गलद्रत्नधाराभिराढ्यस्य स्वस्तस्तरोरधः। रत्नप्रदीपावलिभिर्दिगन्तराणि समन्तात् प्रदीपितानि॥

Verse 178

उद्यदादित्यसंकाशमणिसिंहासनांबुजे । समासीनोऽच्युतो ध्येयो द्रुतहाटकसन्निभः ॥ १७८ ॥

उद्यदादित्यसंकाशे मणिसिंहासनाम्बुजे समासीनम्। द्रुतहाटकसन्निभं ध्येयम् अच्युतं परमेश्वरम्॥

Verse 179

समानोदितचंद्रार्कतडित्कोटिसमद्युतिः । सर्वांगसुंदरः सौम्यः सर्वाभरणभूषितः ॥ १७९ ॥

समनोदितचन्द्रार्कतडित्कोटिसमद्युतिः। सर्वाङ्गसुन्दरः सौम्यः सर्वाभरणभूषितः॥

Verse 180

पीतवासाः शंखचक्रगदांभोजलसत्करः । अनाहतोच्छलद्रत्नधारौघकलशं स्पृशन् ॥ १८० ॥

पीतवासाः शङ्खचक्रगदापद्मलसत्करः। अनाहतोच्छलद्रत्नधारौघकलशं स्पृशन् प्रभुः॥

Verse 181

वामपादांबुजाग्रेण मुष्णता पल्लवच्छविम् । रुक्मिणीसत्यभामेऽस्य मूर्ध्नि रत्नौघधारया ॥ १८१ ॥

वामपादाम्बुजाग्रेण नवपल्लवच्छविं मुष्णता तस्य श्रीकृष्णस्य मूर्ध्नि रुक्मिणी-सत्यभामे रत्नौघधारां निरन्तरं प्रावहतम् ॥

Verse 182

सिंचंत्यौ दक्षवामस्थे स्वदोस्थकलशोत्थया । नाग्नजिती सुनंदा च दिशंत्यौ कलशौ तयोः ॥ १८२ ॥

दक्षवामस्थे तस्य पार्श्वयोः स्वहस्तकलशोत्थया तोयधारया सिंचन्त्यौ; नाग्नजिती सुनन्दा च तयोः कलशौ विधिवत् प्रददात्यौ ॥

Verse 183

ताभ्यां च दक्षवामस्थमित्रविंदासुलक्ष्मणे । रत्ननद्याः समुद्धृत्य रत्नपूर्णौ घटौ तयोः ॥ १८३ ॥

ततः दक्षस्थायै मित्रविन्दायै वामस्थायै सुलक्ष्मणायै च रत्ननद्याः समुद्धृत्य रत्नपूर्णौ घटौ तयोः प्रददौ ॥

Verse 184

जांबवती सुशीला च दिशंत्यौ दक्षवामके । बहिः षोडश साहस्रसंख्याकाः परितः प्रियाः ॥ १८४ ॥

जाम्बवती सुशीला च दक्षवामके स्थिते; तयोर्बहिः परितः षोडशसाहस्रसंख्याकाः प्रियाः समवस्थिताः ॥

Verse 185

ध्येयाः कनकरत्नौघधारायुक्कलशोज्वलाः । तद्बहिश्चाष्टनिधायः पूरयंतो धनैर्धराम् ॥ १८५ ॥

कनकरत्नौघधारायुक्तकलशोज्वलाः ध्येयाः; तद्बहिश्च अष्टनिधयः धनैर्धरां पूरयन्तो ध्येयाः ॥

Verse 186

तद्बहिर्वृष्णयः सर्वे पुरोवच्च स्वरादयः । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षपंचकं तद्दशांशतः ॥ १८६ ॥

तद्बहिः सर्वे वृष्णयः पूर्ववत् स्वरादयश्च विन्यस्य; एवं ध्यात्वा लक्षपञ्चकं मन्त्रं जपेत्, ततः तद्दशांशं समापयेत्।

Verse 187

अरुणैः कमलैर्हुत्वा पीठे पूर्वोदिते यजेत् । विलिप्य गंधपंकेन लिखेदष्टदलांबुजम् ॥ १८७ ॥

अरुणैः कमलैः हुत्वा, पूर्वोदिते पीठे यजनं कुर्यात्। गन्धपङ्केन विलिप्य, अष्टदलाम्बुजं लिखेत्।

Verse 188

कर्णिकायां च षट्कोणं ससाध्यं तत्र मन्मथम् । शिष्टैस्तु सप्तदशभिरक्षरैर्वेष्टयेत्स्वरम् ॥ १८८ ॥

कर्णिकायां षट्कोणं लिखेत्; तत्र साध्यसहितं मन्मथं विन्यसेत्। अनन्तरं शिष्टैः सप्तदशभिरक्षरैः बीजस्वरं परिवेष्टयेत्।

Verse 189

प्राग्रक्षोऽनिलकोणेषु श्रियं शिष्टेषु संविदम् । षट्सु संधिषु षट्कर्णे केसरेषु त्रिशस्त्रिशः ॥ १८९ ॥

प्राग्भागे ‘रक्षः’ विन्यसेत्, अनिलकोणेषु ‘अनिल’ लिखेत्। शिष्टेषु स्थानेषु ‘श्री’ तथा ‘संविद्’ स्थापयेत्। षट्कोणे षट्सन्धिषु, षट्कर्णकेसरेषु त्रिशस्त्रिशो लिखेत्।

Verse 190

विलिखेत्स्मरगायत्रीं मालामंत्रं दलाष्टके । षटूषः संलिख्य तद्बाह्ये वेष्टयेन्मातृकाक्षरैः ॥ १९० ॥

अष्टदलके स्मरगायत्रीं मालामन्त्रं च विलिखेत्। षट् ‘ऊषः’ संलिख्य, तद्बाह्ये मातृकाक्षरैः परिवेष्टयेत्।

Verse 191

भूबिंबं च लिखेद्बाह्ये श्रीमायादिग्विदिक्ष्वपि । भूग्रहं चतुरस्रं स्यादष्टवज्रविभूषितम् ॥ १९१ ॥

बाह्यभागे भूबिम्बं लिखेत्; श्रीमायाद्याः दिशो विदिशश्चापि तत्र विन्यसेत्। भूग्रहः चतुरस्रः स्यात्, अष्टवज्रचिह्नैर्विभूषितः॥

Verse 192

एतद्यंत्रं हाटकादिपट्टेष्वालिख्य पूर्ववत् । संस्कृतं धारयेद्यो वै सोऽर्च्यते त्रिदशैरपि ॥ १९२ ॥

एतद् यन्त्रं हाटकादिपट्टेषु पूर्ववदालिख्य विधिवत् संस्कृतम्। यो वै धारयति, स त्रिदशैरपि नूनम् अर्चनीयः भवति॥

Verse 193

स्याद्गायत्री वामदेवपुष्पबाणौ तु ङेंतिमौ । विद्महेधीमहियुतौ तन्नोऽनंगः प्रचोदयात् ॥ १९३ ॥

अत्र गायत्री मन्त्रो भवेत्; वामदेवपुष्पबाणयोर्द्वयोः प्रयोगः। ‘विद्महे’ ‘धीमहि’ इति पदयुतः—तन्नोऽनङ्गः प्रचोदयात्॥

Verse 194

जप्या जपादौ गोपालमनूनां जनरंजनी । हृदयं कामदेवाय ङेंतं सर्वजनप्रियम् ॥ १९४ ॥

जपादौ जप्या गोपालमनूनां जनरञ्जनी। कामदेवाय हृदयं ‘ङें’बीजादि सर्वजनप्रियं कथ्यते॥

Verse 195

उक्त्वा सर्वजनांते तु संमोहनपदं तथा । ज्वल ज्वल प्रज्वलेति प्रोच्य सर्वजनस्य च ॥ १९५ ॥

ततः सर्वजनान्ते संमोहनपदं उच्चार्य तथा। ‘ज्वल ज्वल प्रज्वल’ इति सर्वजनस्य प्रोच्य मन्त्रं जगाद॥

Verse 196

हृदयं मम च ब्रूयाद्वशंकुरुयुगं शिरः । प्रोक्तो मदनमंत्रोऽष्टचत्वारिंशद्भिरक्षरैः ॥ १९६ ॥

“हृदयं मम” इति ब्रूयात्, ततः “वशीकरणयुग्मम्” इति उच्चार्य शिरसि न्यसेत्। एवं अष्टचत्वारिंशदक्षरात्मकः मदनमन्त्रः प्रोक्तः॥

Verse 197

जपादौ स्मरबीजाद्यो जगत्त्रयवशीकरः । पीठ प्राग्वत्समभ्यर्च्य मूर्ति संकल्प्य मूलतः ॥ १९७ ॥

जपादिकर्मारम्भे स्मरबीजादीन् जगत्त्रयवशीकरान् आदौ जपेत्। प्राग्वत् पीठं समभ्यर्च्य, मूलतः मूर्तिं संकल्प्य ध्यायेत्॥

Verse 198

तत्रावाह्याच्युतं भक्त्या सकलीकृत्य पूजयेत् । आसनादिविभूषांतं पुनर्न्यासक्रमाद्यजेत् ॥ १९८ ॥

तत्र भक्त्या अच्युतम् आवाह्य, सकलीकृत्य पूजयेत्। आसनादिसेवाभिः आरभ्य विभूषणान्तं, पुनर्न्यासक्रमेण यजनं कुर्यात्॥

Verse 199

सृष्टिं स्थितिं षडंगं च किरीटं कुंडलद्वयम् । शंखं चक्रं गदां पद्मं मालां श्रीवत्सकौस्तुभौ ॥ १९९ ॥

स सृष्टि-स्थितिशक्ती, षडङ्गानि च, किरीटं कुंडलद्वयं च धारयति। शंखं चक्रं गदां पद्मं मालां, तथा श्रीवत्स-कौस्तुभलक्षणे च बिभर्ति॥

Verse 200

गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य मूलेन वैष्णवोत्तमः । षट्कोणेषु षडंगानि दिग्दलेषु क्रमाद्यजेत् ॥ २०० ॥

गन्धपुष्पैः सम्यगभ्यर्च्य, वैष्णवोत्तमः मूलेन षट्कोणेषु षडङ्गानि यजेत्। ततः दिग्दलेषु क्रमशः पूजनं कुर्यात्॥