Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 133

The Explanation of Sandhyā and Related Daily Observances

Saṅdhyā-ādi Nitya-karma-Vidhi

Devanagari script

धनुर्द्धर्या वक्रतुण्डो द्विरण्डो यामिनीयुतः । सेनानी रात्रिसंयुक्तः कामान्धो ग्रामणीयुतः ॥ १३३ ॥

Transliteration

dhanurddharyā vakratuṇḍo dviraṇḍo yāminīyutaḥ | senānī rātrisaṃyuktaḥ kāmāndho grāmaṇīyutaḥ || 133 ||

Translation

धनुर्धर्या, वक्रतुण्डः, द्विरण्डः, यामिनीयुतः। सेनानी, रात्रिसंयुक्तः, कामान्धः, ग्रामणीयुत इति—एते संज्ञापदानि कथितानि॥

Word by Word

• धनुर्धर्या: with Dhanurdharī (bow-bearer; name)
• धनुर्धर्या: Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
• Type: Noun
• Root: धनुर्धरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः धनुः धरती इति (धनुर्धरी)

• वक्रतुण्डः: Vakratunḍa (curved-trunked; name)
• वक्रतुण्डः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: वक्र + तुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः वक्रं तुण्डं यस्य सः

• द्विरण्डः: Dviraṇḍa (name/epithet)
• द्विरण्डः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: द्वि + रण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः द्वे रण्डे/अण्डे यस्य सः (traditional epithet; exact base rare)

• यामिनीयुतः: accompanied by Yāminī
• यामिनीयुतः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यामिनी + युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः यामिन्या युतः इति; युत = √यु (धातु) क्त-प्रत्ययान्त

• सेनानी: Senānī (commander; name)
• सेनानी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: सेनानी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (i-stem)

• रात्रिसंयुक्तः: joined with Rātri
• रात्रिसंयुक्तः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रात्रि + संयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः रात्र्या संयुक्तः इति; संयुक्त = √युज् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त (कृदन्त)

• कामान्धः: Kāmāndha (blinded by desire; name)
• कामान्धः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: काम + अन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः कामेन अन्धः इति

• ग्रामणीयुतः: accompanied by Grāmaṇī
• ग्रामणीयुतः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ग्रामणी + युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः ग्रामण्या युतः इति; युत = √यु (धातु) क्त-प्रत्ययान्त

Speaker

Narada (in instruction to the Sanatkumara tradition; technical listing style)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Ganesha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined sacred speech—knowing correct epithets and their connotations—so mantra, praise, and ritual address are accurate and spiritually effective.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is strengthened by precise remembrance and invocation: using established names and qualities (like vakratuṇḍa for Gaṇeśa) focuses the mind on the deity’s form and function during worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A lexicon/technical-name approach aligned with Vyākaraṇa and Nighaṇṭu usage—cataloguing synonyms/epithets and their proper application in ritual language.