Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Adhyaya 84The Gods’ Hymn after the Slaying of Mahishasura and the Goddess’ Boon

हेतुः समस्तजगतां त्रिगुणापि दोषैर् न ज्ञायसे हरिहरादिभिरप्यपारा । सर्वाश्रयाखिलमिदं जगदंशभूतम् अव्याकृता हि परमा प्रकृतिस्त्वमाद्या ॥

hetuḥ samastajagatāṃ triguṇāpi doṣair na jñāyase hariharādibhirapyapārā / sarvāśrayākhilamidaṃ jagadaṃśabhūtam avyākṛtā hi paramā prakṛtistvamādyā

त्वं सर्वलोकानां कारणम्। त्रिगुणात्मिका सती दोषैर्न ज्ञायसे; हरिहरादिभिरपि देवैः त्वमनवगम्या। त्वं सर्वेषां शरणम्; अयं जगत् तवांशमात्रम्। त्वमव्यक्ता परा आद्या प्रकृतिः।

hetuḥcause
hetuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothetu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
samasta-jagatāmof all the worlds
samasta-jagatām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsamasta + jagat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th), Plural; karmadhāraya: samastaṃ jagat (the entire world)
tri-guṇāthreefold (of three guṇas)
tri-guṇā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri + guṇa (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; dvigu adjective ‘having three guṇas’
apieven/also
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात)
doṣaiḥby faults/defects
doṣaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdoṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
jñāyaseare known/understood
jñāyase:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jñā (धातु)
FormLaṭ (Present), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular; Ātmanepada (आत्मनेपद); passive-like sense ‘you are known’
hari-hara-ādibhiḥby Hari, Hara, and others
hari-hara-ādibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roothari + hara + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd), Plural; dvandva: Hari (Viṣṇu) and Hara (Śiva) etc.
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle
apārālimitless, beyond measure
apārā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-pāra (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; qualifying tvam (understood)
sarva-āśrayasupport of all
sarva-āśraya:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva + āśraya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular; tatpuruṣa: sarveṣāṃ āśrayaḥ (support of all); qualifying idam jagat
akhilamentire
akhilam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular; qualifying idam jagat
idamthis
idam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormNeuter, Nominative, Singular; demonstrative qualifying jagat
jagatworld
jagat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
aṃśa-bhūtambeing a portion (of you)
aṃśa-bhūtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṃśa + bhūta (प्रातिपदिक; √bhū + क्त, कृत्)
FormNeuter, Nominative, Singular; tatpuruṣa: aṃśaḥ bhūtaṃ (become a part); qualifying jagat
avyākṛtāunmanifest
avyākṛtā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-vyākṛta (प्रातिपदिक; √kṛ + क्त with vi-ā- prefix)
FormFeminine, Nominative, Singular; ‘unmanifest/undifferentiated’; qualifying prakṛtiḥ
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic/causal
paramāsupreme
paramā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; qualifying prakṛtiḥ
prakṛtiḥPrakṛti, primordial nature
prakṛtiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprakṛti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormNominative (1st), Singular
ādyāprimordial, first
ādyā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootādya (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; qualifying tvam/prakṛtiḥ
The Devas (Gods) led by Indra addressing the Goddess
DeviVishnuShiva
ChandikaBhadrakali
ShaktismCosmologySamkhya PhilosophyDivine Praise

FAQs

This verse bridges Samkhya philosophy and Shaktism. It identifies the Goddess as Mulaprakriti (Primordial Nature), the source of the three Gunas (Sattva, Rajas, Tamas), yet asserts She is free from the binding defects (doshas) usually associated with material nature.

While situated in the Manvantara section, this verse deals with the definitions of Sarga (Creation) by establishing the Goddess as the efficient and material cause (Hetu) of the universe.

The verse establishes the supremacy of the Divine Mother over the male Trinity (Hari and Hara), stating that even they cannot fathom Her limitlessness. It describes the visible universe as merely a fractional manifestation (amsha) of Her unmanifest (avyakrita) wholeness.