Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Adhyaya 72The Reconciliation Rite, Sarasvati Sacrifice, and the Birth of Uttama Manu (Auttama Manvantara Prelude)

सप्तकृत्वः स तु तदा चकारेष्टिं पुनः पुनः । तस्य राज्ञो द्विजश्रेष्ठो भार्यासम्पादनाय वै ॥

saptakṛtvaḥ sa tu tadā cakāreṣṭiṃ punaḥ punaḥ / tasya rājño dvijaśreṣṭho bhāryāsampādanāya vai

ततः स द्विजश्रेष्ठः तस्य राज्ञः पत्न्यर्थं पुनः पुनः सप्तकृत्वः इष्टिं समाचरत्—पत्नीप्राप्त्यर्थमेव।

सप्त-कृत्वःseven times
सप्त-कृत्वः:
Visheshana (विशेषण/Adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + कृत्वस्/कृत्वः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; संख्याविशेषणपूर्वक अव्यय (adverb): 'सप्तवारम्'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (contrastive particle)
तदाat that time
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
चकारperformed
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
इष्टिम्the sacrifice/rite
इष्टिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Visheshana (विशेषण/Adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति/आवृत्तिवाचक (adverb of repetition)
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
Visheshana (विशेषण/Adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
तस्यof that (king)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
द्विज-श्रेष्ठःthe foremost Brahmin
द्विज-श्रेष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'द्विजानां श्रेष्ठः'
भार्या-सम्पादनायfor obtaining (his) wife
भार्या-सम्पादनाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Purpose)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक) + सम्पादन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'भार्यायाः सम्पादनम्' (obtaining a wife)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphatic particle)
Mārkaṇḍeya as narrator

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Ritual repetitionSacred number symbolism (seven)Household restoration

FAQs

Stability in relationships may require sustained effort; repetition signifies perseverance rather than instant remedy.

Upākhyāna; illustrates applied dharma and ritual praxis, not cosmological or genealogical cataloguing.

Sevenfold performance echoes completeness (sapta) in Vedic symbolism—suggesting the rite’s action permeates all levels of life/order.